Witku, sięgnąłeś już po odświętny serwis? Ten z złotym rantem, nie ten codzienny. I sprawdź proszę serwetki wykrochmaliłam je, żeby stały sztywno, jak w porządnym lokalu powiedziała Małgorzata, krzątając się po kuchni i poprawiając niesforny kosmyk. Piekarnik rozgrzewał się aromatem pieczonej kaczki z jabłkami, na kuchence bulgotały warzywa do dodatku, a lodówka wypchana była sałatkami, które kroiła niemal całą noc.
Witold, mąż Małgorzaty, posłusznie wspiął się na drabinkę.
Gosiu, po co cały ten rozmach? Przyjdą tylko swoi: Antek, mama, ciocia Halina… Im byle z blachy dać, byle kielicha dolali uszczypliwie dorzucił, ściągając karton z polską porcelaną.
Nie narzekaj. Dziś mamy rocznicę piętnaście lat, szklana. Chcę, żeby wszystko było dopracowane. Poza tym, znasz swojego brata. Gdy postawię zwykły talerz, powie, że zbiednieliśmy. Gdy dam z pęknięciem że mam bałagan w domu. Niech chociaż raz nie znajdzie pretekstu do swoich głupich żartów.
Witold westchnął ciężko, schodząc z taboretu. Wiedział, że żona ma rację. Jego starszy brat Antoni był trudny, delikatnie mówiąc. Albo i gorzej typowy cham, który z chamstwa robił cnotę prostolinijności.
Proszę cię, nie reaguj dziś na niego poprosił Witold, polerując talerze. Ma gorszy okres, wyrzucili go z pracy, żona się wyniosła… Wściekły jest jak pies.
Witku, jego gorszy okres trwa od zawsze. A żona odeszła, bo miała resztki instynktu samozachowawczego ucięła Małgorzata, próbując sos. Wytrzymam, ale uprzedzam: jeśli znów zacznie komentować mój wygląd czy twoją pensję nie zdzierżę.
Ding-dong, piąta równo. Pierwsza zjawiła się teściowa, pani Stefania, cicha kobieta, wielbiąca synów, zwłaszcza nieudacznika Antoniego. Zaraz za nią przyszła ciocia Halina z mężem. Antoni, jak zwykle, wszedł z hukiem czterdzieści minut później, kiedy wszyscy już siedzieli przy stole i patrzyli smętnie na stygnące przekąski.
Do przedpokoju wtargnął z głośnym śmiechem, zalatując tanim papierosem i zimnym powietrzem.
O proszę, mnie się już nie spodziewaliście! ryknął. Witek, myślałeś, że prezent trzymam w garści? Łap!
Wcisnął bratu pakunek w gazecie.
Co to? zdezorientował się Witold.
Zestaw śrubokrętów z Pepco, przyda ci się w domu. Ty zawsze czegoś szukasz, a i gwoździa dobrze nie wbijesz.
Małgorzata, wychodząc przywitać gościa, wymusiła uśmiech.
Cześć, Antek. Myj ręce, czekamy już tylko na ciebie.
Antoni zmierzył ją wzrokiem, od którego Małgorzatę przeszedł zimny dreszcz.
O, Gosiula! Co taka wystrojona? Nowa kiecka? Świecisz się jak papierek od krówki. Maskujesz zmarszczki czy co? Żartuję, żartuję! Jeszcze całkiem cię babka, kawał baby.
Witold odchrząknął.
Antek, chodź już do stołu. Kaczka stygnie.
Przy stole Antoni natychmiast przejął dowodzenie. Chwycił kieliszek, zalał wódką, nie czekając na toast, nabrał śledzia i zaczął przemawiać:
No to na rocznicę, gołąbeczki! Piętnaście lat razem. Jak wy się jeszcze nawzajem nie podusiliście? Ja ze swoją Basią pięć lat i miałem dosyć, prawie na sznur. Baby to pijawki tylko ssą. Wituś i tak farciarz, twoja Gosia chociaż ugotuje coś zjadliwego. Choć… tu przeżuł śledzia i skrzywił się okrutnie Za dużo soli. Zakochałaś się czy ręka ci się trzęsie od wieku?
Pani Stefania, próbując złagodzić sytuację, podsunęła mu sałatkę:
Antku, przestań. Gośka świetnie gotuje. Spróbuj z ozorem, pyszne.
Z ozorem? Ha! To dobre, bo Gosia ozór ma nie od parady! A tak na poważnie, mamo, nie broń jej. Krytyka jest zdrowa! Zawsze mówię prosto dlatego mam szacun.
Małgorzata, ustawiając dania, poczuła narastające rozdrażnienie. Spojrzała na męża. Witold zajął się oglądaniem obrusa, bojąc się wykrzesać bunt, bo wybrzmiałby z tego tylko skandal i zrujnowany wieczór.
Damy radę. Dam radę. Jeden wieczór myślała Małgorzata. Dla Witka. Dla mamy.
Antek, jak ci idzie szukanie pracy? zapytała, próbując ratować rozmowę. Wspominałeś o rozmowie rekrutacyjnej.
Antoni wzruszył ramionami, tocząc już drugi kieliszek.
Szkoda gadać! Sami debile. Przyszedłem, a tam siedzi dzieciak, dwadzieścia parę lat, pyta mnie o komputer. Mówię mu: Ja chłopcze pracowałem, jak ty w piaskownicy papu jadłeś!. On na to: Nie pasuje pan do nas. Olewam ich. Może otworzę coś własnego, tylko trochę kasy potrzebuję A propos, Witek: pożyczysz pięć stów do końca miesiąca? Bo rury muszę wymieniać u siebie.
Małgorzata zastygła z miską sałatki.
Antek, jeszcze poprzednich dwóch tysięcy nie oddałeś ze spokojem wytknęła.
Antoni się zaczerwienił i przeszedł do ataku.
Zaczyna się wyliczanka! Ty zobacz, Witek, jak cię żona pilnuje. Lewo, prawo osądzony. Ja proszę brata, nie ciebie. Co, pod pantoflem jesteś, nawet bratu pomóc nie umiesz?
Witold spojrzał na żonę, potem na brata.
Antek, serio, sam ledwo spłacam kredyt. Z trudem złożyliśmy na ten stół…
Widać ten wasz stół! przerwał Antoni, wskazując kaczkę. Hulaszczo! Kawiorem sypią, łososiem dymią. Bourgeois. A bratu żal putki chleba. Taki wasz charakter. Sknera, Gośka. Wszystko na kupkę, dusi grosz. Rodzina na dnie, a ty się wywyższasz.
Antek, zjedz, nie szalej próbowała uspokoić Stefania, podsuwając mu pierożek. Gosia całe popołudnie się starała.
Ona się stara… Tak samo pewnie przed szefem, co? Antoni porozumiewawczo puścił oko bratu gest tak obrzydliwy, że Małgorzacie ścierpły ręce. Słyszałem, że cię awansowali, Gosia? Wiceszefem działu? Ciekawe za co? Dla ładnych oczu czy za zostawanie po godzinach?
Zapanowała grobowa cisza. Gotująca się w niej złość prawie paraliżowała Małgorzatę.
Antek, co ty wygadujesz? zapytał Witold cicho, czerwony z gniewu.
Ja tylko mówię prawdę, którą wszyscy myślą! Antoni już nie znał hamulców, wódka wzięła górę. Witek, ty jesteś miękkisz. Na fabryce cię cisną, twoja dama robi karierę. Myślisz, że cię kocha? Chociaż jej wygodnie, masz robić i siedzieć cicho. Popatrz na siebie!
Zamknij się głos Małgorzaty był stalowy, choć całe ciało jej drżało. Delikatnie odstawiła miskę.
O, madame przemówiła! zakpił szwagier. Zawstydziłem królową? Ja się zawsze dziwiłem, co Witek w tobie widział. Ani urody, ani charakteru, tylko wieczny foch i marudzenie. Basia przynajmniej diabelnie ładna była. A ty? Szara mysz, która myśli, że rządzi.
Małgorzata spojrzała na Witka. Czekała. Już nie na cud tylko na cień odwagi. Żeby w końcu stanął po jej stronie. On jednak kurczył się, ściskał widelec, zgnębiony wiecznym strachem przed starszym bratem.
To teraz ja pomyślała Małgorzata.
Powstała powoli. Poprawiła sukienkę. Lodowatym głosem wskazującym wyjście, powiedziała:
Wstań. Idź do wyjścia.
Antoni spiął się w śmiechu.
Przegrzało cię przy kuchni?
Wyjdź z naszego mieszkania. Teraz.
To i mieszkanie witka! wrzasnął Antoni. Witku, słyszysz? Wyrzuca mnie! Brata twego! Powiedz coś!
Witold podniósł wzrok, męka malowała się w jego oczach. Przyszedł moment decyzji: przesłanie komunikatu bratu, albo rozpad małżeństwa. Piętnasta rocznica pryskała w drzazgi.
Antek… wymamrotał Witold. Wyjdź.
Antoni osłupiał. Oczekiwał płaczu, tłumaczenia, kłótni wszystkiego, tylko nie jedności.
Oszaleliście! Mamo, słyszysz? Krew własna na bruk! Przez żarty!
To nie były żarty, Antek Małgorzata obeszła stół, spokojnie wskazując drzwi. Oplułeś mnie, upokorzyłeś swojego brata pod jego dachem. Żarłeś moje jedzenie, piłeś nasze wino i zanieczyściłeś ten dom swoim chamstwem. Moja cierpliwość się skończyła. Przez piętnaście lat znosiłam z myślą o rodzinie. Ale nie jesteś rodziną, jeśli przychodzisz tu tylko, by nas zgnębić. Dość. Wynoś się.
No to dobra! zerwał się Antoni, wywracając kieliszek. Czerwony ślad wina rozlał się po obrusie jak rana. Siedźcie tu samotnie, zadufani w sobie! Więcej mnie tu nie zobaczycie!
Taką mam nadzieję odbiła Małgorzata. I kasy ci nie pożyczymy. Nigdy. Może spróbuj zarobić, biznesmenie.
Antoni zzieleniał. Porwał niedopitą butelkę wódki, wsunął pod pachę i wytupał w stronę drzwi.
Wituś, pożałujesz! Babie się sprzedałeś! Tfu!
Trzasnął drzwiami, aż talerze zadźwięczały.
W pokoju zapadła gęsta cisza. Słychać było tylko zegar i ciężki oddech pani Stefanii. Siedziała, tuląc chusteczkę, w oczach łzy.
Gosiu… czy musiałaś aż tak ostro? On… no… po prostu taki jest, wypił…
Małgorzata spojrzała na teściową, głos jej był miękki, ale stanowczy.
Pani Stefaniu, po prostu taki to znaczy śmiech na cały głos. A on upokarza kobietę i brata w jego domu. To nie jest nieopanowanie. To łajdactwo. Więcej nie zamienię naszego domu w śmietnik dla jego języka. Może pani go bronić pani prawo. Ale nie tutaj, nie przy moim stole.
Teściowa westchnęła i umilkła. Ciocia Halina, praktyczna, nagle odezwała się dość głośno:
Kaczka wyśmienita, Gosiu! Po prostu rozpływa się w ustach. Poza tym, w końcu ktoś postawił Antoniego do pionu. Na waszym weselu sam mi buty zdeptał i słowa nie powiedział. Witek, nalej mi jeszcze trochę aż mi się stres objawił!
Napięcie minęło. Witold rozlał wino, już nie ukrywając wdzięczności dla żony. Pojawiło się coś jeszcze szacunek, którego brakowało w jego oczach od lat.
Przepraszam wyszeptał napełniając szklankę żonie. Powinienem był sam
Wszystko dobrze uśmiechnęła się Małgorzata, kładąc mu dłoń na rękę. Ważne, że jesteśmy razem. I że jego już nie ma.
Reszta wieczoru minęła nieoczekiwanie serdecznie. Bez Antoniego odetchnęli. Pojawiły się żarty tym razem, życzliwsze. Nawet Stefania, po dwóch kieliszkach nalewki i kawałku tortu, zaczęła śpiewać razem z ciocią Haliną.
Kiedy goście wyszli, Małgorzata osunęła się na krzesło, patrząc na czerwone plamy wina.
Chyba nie dopiorę obrusu westchnęła. Szkoda. Prezent od mamy
Witold objął ją.
Gosiu, obrus można kupić nowy. Dziesięć nowych. Byłaś dziś niesamowita. Patrzyłem na ciebie i wstydziłem się, że pozwalałem jemu przez tyle lat zatruwać nam życie. Przezwyczaiłem się. Od dziecka słyszałem: Ustąp Antkowi, on trudny. No to ustępowałem.
Wiem, Witku. Trudno zmienić przyzwyczajenia. Ale jesteśmy rodziną. Szklaną kruchą, ale piękną. I nie dam jej rozbić jakiemuś chamowi z narzędziami z Pepco.
Zaśmiali się zmęczonym, rozładowującym napięcie śmiechem.
A propos śrubokrętów Witold podniósł paczkę, którą Antoni zostawił. Najlepsze, że identyczny zestaw już mam. Sam mi go dał trzy lata temu na święta. Musiał zabrać i teraz wręczył znowu.
Widzisz uśmiechnęła się Małgorzata. Stałość w złośliwości świadczy o solidności.
Nazajutrz telefon Witolda dosłownie płonął. To Antoni. Witold patrzył na ekran, potem na żonę pijącą kawę. Ściszył dźwięk i obrócił ekranem w dół.
Odbierzesz? zapytała Małgorzata.
Nie. Niech ochłonie. Może wcale nie odbiorę. Podobała mi się wczorajsza cisza.
Mama będzie się martwić zauważyła Małgorzata.
Przeżyje. Może zrozumie, że my też ustalamy zasady. My, czyli razem. Chyba jesteśmy już gangiem, co?
Gangiem miłośników ciszy i kaczki z jabłkami uśmiechnęła się Małgorzata.
Tydzień później dowiedziała się od teściowej, że Antoni opowiada rodzinie, jak oszalała synowa wyrzuciła go bez powodu, a biedny Witek siedział cicho jak myszka. Rodzina kiwała głową, współczuła w teorii w praktyce coraz częściej i milej zaglądała do Małgorzaty i Witolda. Może fama, że w tym domu chamstwa się nie toleruje, zadziałała lepiej niż najlepszy alarm.
A plama po winie? Obrus doprała sposobem babci: sól i wrzątek. Tak jak z Antonim: odrobina wysiłku, trochę szczypania. Ale czysto. I dom cieszy oko.
