Trzy nowe klucze
Co ty taka blada? Znowu te twoje diety? głos teściowej poniósł się po przedpokoju, jak echo po pustym korytarzu, oczywiście bez żadnego dzień dobry.
Stałam przy kuchence w starym szlafroku, mieszałam owsiankę i zastanawiałam się, że ta sobota w końcu będzie należała do mnie. Cala od ósmej rano do wieczora. Genek pojechał na ryby z Kolą z sąsiedniej klatki, rzucił, że będzie na obiad. Już sobie w głowie rozrysowałam dzień: najpierw śniadanie w ciszy, potem spacer po parku, a później z książką na kanapę i nigdzie się nie spieszyć. Taki luksus trafiał mi się raz na sto lat. Czyli praktycznie nigdy.
No… i masz ci los.
Odwróciłam się. Jadwiga Stanisławowna już szła do kuchni, ściągając z siebie płaszcz i zarzucając go przez krzesło, co sprawiło, że wylądował na podłodze. Nie zwróciła uwagi.
Dzień dobry, pani Jadwigo rzuciłam sucho, wytrenowanym głosem, który przez siedem lat małżeństwa osiągnął stopień spokoju niemal buddyjskiego.
No, cześć, cześć. Gdzie Genek?
Pojechał na ryby.
Zatrzymała się w połowie kuchni i spojrzała na mnie tak, jakbym oznajmiła, że Genek poleciał na Marsa prowadzić wykopaliska.
Jak to, na ryby? Nic mi nie mówił.
Pewnie zapomniał wspomnieć odparłam i wróciłam do owsianki.
Bulgotała cicho. Ściemniłam gaz. Za oknem ponure, październikowe niebo, ale ciche bez wiatru, idealne na spacer jeszcze pół godziny temu. Teraz patrzyłam na owsiankę i już wiedziałam, że dzień przestał być mój.
Jadwiga Stanisławowna podniosła płaszcz, odwiesiła go do przedpokoju i wróciła. Usiadła przy stole. Wyciągnęła z siatki wielką foliówkę i postawiła na ceracie.
Upiekłam tu takie bułeczki z kapustą. Gienek lubi z kapustą.
Dziękuję.
Chociaż spróbuj, nie krzyw się od razu!
Ale ja się nie krzywiłam. Stałam do niej tyłem i nalewałam owsiankę do talerza, z rękami spokojnymi, jak chirurg przed operacją. W środku czułam się jednak jak ściśnięta sprężyna. Z zewnątrz mogłabym dekorować podręcznik do savoir-vivreu.
Usiądź, zjedz ze mną dodałam, bo grzeczność weszła mi w krew jak oddychanie.
Ja już jadłam. Tylko herbaty się napiję.
Postawiłam czajnik i usiadłam naprzeciw. Jadwiga Stanisławowna popatrzyła na moją miskę.
I to całe twoje śniadanie? Owsianka na wodzie?
Na mleku.
Na jedno wychodzi. Genek przynajmniej zjadł jajecznicę przed wyjazdem?
Nie wiem, pani Jadwigo. Wyjechał o szóstej, spałam.
Pokręciła głową i spojrzała na mnie, jakby właśnie odprawiała nad moim życiem telewizyjny reportaż z cyklu Kobiety o niskim poziomie żelaza.
Jadłam owsiankę i patrzyłam na gołębia na parapecie. Dreptał wciągając coś niewidzialnego z betonu. Miał swoje sprawy.
Zmień te firanki w końcu stwierdziła Jadwiga Stanisławowna, zerkając po kuchni. Szarawe takie się już zrobiły.
Mnie się podobają.
Tobie Gienek mówił, że też by zmienił.
Genek nigdy nic takiego nie mówił. Przynajmniej mnie. Może jej. Może w tej osobnej narracji, w której rozmawiali o mnie i o naszym mieszkaniu… beze mnie.
Czajnik zagwizdał. Zalałam herbatę i postawiłam przed nią kubek, a obok cukiernicę.
Dziękuję wymruczała i zaczęła kręcić łyżeczką w szklance. Zadzwoń do Genka, powiedz, że przyjechałam.
Jest na rybach, pani Jadwigo. Tam pewnie nie ma zasięgu.
Jak to nie ma? Gdzie on pojechał, na Syberię?
No, taki kawałek. Sam tak mówił.
Ściągnęła usta, pociągnęła łyk i popatrzyła na bułeczki.
Wyjmij jakiś talerz, ładniej to przełożę.
Wyjęłam talerz, postawiłam przy niej. Układała bułeczki równo, jak na pokaz piekarni. Pachniało kapustą i ciastem drożdżowym. W innym nastroju zjadłabym jedną.
Teraz tylko patrzyłam.
Powiedz mi, zaczęła ze wzrokiem wlepionym w bułki Rozmawiacie w ogóle z Genkiem?
Rozmawiamy.
On do mnie dzwoni codziennie. Opowiada. A ty, jakoś zawsze milczysz.
O czym opowiada?
Zawahała się, ale tylko na sekundę.
Różnie. Że zmęczony, że w domu nie do końca spokojnie.
Odłożyłam łyżkę.
Nie do końca spokojnie powtórzyłam, jakby to była prognoza pogody na Mazowszu.
No, sama wiesz. Jakaś taka atmosfera u was. Wyczuwam to.
Jest pani tutaj raz na dwa tygodnie, zwykle w sobotę.
Ja jestem matką. Ja czuję.
Wstałam i wyniosłam talerz do zlewu. Patrzyłam przez okno na podwórko. Mężczyzna wyprowadzał psa rudego kundelka, który ciągnął go pod krzaki. Idąc, mężczyzna miał rękę w kieszeni, jakby łowił śledzie w Bałtyku. Sielsko.
Irmina odezwała się Jadwiga Stanisławowna.
Tak?
Nie obrażasz się?
Odwróciłam się. Jej spojrzenie było tym samym, które znałam na pamięć. To nie było skrucha. To była cicha prośba: powiedz, że wszystko w porządku, żebym mogła dalej.
Nie, nie obrażam się.
Pokiwała zadowolona, sięgając po kubek.
No i dobrze. Ja nie jestem twoim wrogiem. Chcę dobrze.
Wiem.
Mam 48 lat. Genek 51, a jego mama 73. Siedem lat razem. Drugi ślub dla nas obojga. Myślałam, że w drugim podejściu ludzie są mądrzejsi. Umią dogadać się, wiedzą, czego chcą i czego nie chcą.
Okazuje się, że to tylko teoria. Wszystko zależy od ludzi.
Jadwiga Stanisławowna skończyła herbatę i wstała.
Pokaż, co masz w lodówce.
Po co?
Już szła w stronę lodówki.
Zobaczę, co ugotować na powrót Genka. Po rybach zawsze wraca głodny.
Pani Jadwigo…
Tak?
Chwilę się zbierałam. W końcu:
Sama ugotuję obiad.
Zatrzymała się, ręka na klamce lodówki, patrząc na mnie zaskoczona.
Irmina, ja przecież chcę pomóc!
Wiem, ale sobie poradzę.
Ty zawsze tak mówisz. Ja widzę, co jecie. Gienek schudł.
Genek sam wybiera, co jeść.
On facet, sam sobie przecież nie zrobi.
Nie mieszka sam.
Patrzyłyśmy na siebie. Między nami były dwa metry linoleum w kratkę, które wybraliśmy razem z Genkiem. Przed ślubem, gdy robiłam mały remont w jego mieszkaniu. Ja wybierałam, on się zgadzał. Teraz Jadwiga Stanisławowna stwierdziła, że linoleum trzeba by już wymienić, bo się przy drzwiach zawija.
No dobrze rzuciła w końcu. Jak chcesz.
Wróciła do stołu i zaczęła pakować rzeczy. Już liczyłam, że zaraz wyjdzie i dreszczyk napięcia lekko puszczał, gdy usłyszałam:
Posiedzę u was, poczekam na Genka.
Sprężyna znów ścisnęła się w żołądku.
Wróci dopiero wieczorem.
Nic się nie stało. Ja nie spiesze się.
Wyjęła z torby druty i motek wełny, usadowiła się wygodnie na krześle. Szykowała się najwyraźniej na dłużej.
Spojrzałam na nią, na jej ruchliwe palce, motek wełny koło talerza z bułeczkami, płaszcz znów przewieszony przez krzesło. Zalałam sobie herbatę i wyszłam do pokoju.
Usiadłam na kanapie, podkuliłam nogi i zapatrzyłam się w ścianę, gdzie wisiał obrazek z targu rzeczka, łąka i stara wierzba. Uwielbiałam ten spokój. Z kuchni słychać było klikanie drutów.
Wyjęłam komórkę i napisałam do Tamary: Jest znowu u mnie. Minuta i odpowiedź: Bez zapowiedzi? Odpisałam: Ona ma klucze. Tamara wysłała emotkę zakrywającą oczy i napisała: Irmina, ile jeszcze dasz radę? Pogadasz z Genkiem w końcu?.
Wyłączyłam telefon.
Pogadałam. Raz. Pierwszy raz jakieś dwa lata po ślubie zauważyłam, że Jadwiga Stanisławowna wchodzi tu nie do nas, tylko do Genka, do mieszkania, które przedtem było wyłącznie jego. W końcu słabo poprosiłam: Genek, uprzedzaj mnie. On na to: jest matką, ma taki nawyk. Ja: ale to już nasz dom. On: niech przychodzi. Ja: ale nie bez zapowiedzi. On: przesadzasz.
Drugi raz było po tym, jak przestawiła wszystkie moje przyprawy i oznajmiła, że teraz jest lepiej. Weszłam do kuchni, zamarłam na pięć minut, bo nagle nie mogłam znaleźć pieprzu, a to była MOJA półka. Genek po swojemu: przestaw z powrotem! Ja: to nie o przyprawy chodzi. On: to o co? Nie umiałam już wyjaśnić.
Trzeci raz, jak przyszła w mojej nieobecności i wysprzątała całe mieszkanie. Brzmi cudownie, prawda? Ale mnie zabolało bo oznaczało to, że ona MOŻE wejść bez mnie. Że chodziła po mojej sypialni, widziała moje rzeczy, książki na stoliku, kapcie przy łóżku. Może oceniała?
Genek tylko machnął ręką: mama się postarała. Ja: wiem. On: o co ci chodzi. Ja: o te klucze. On: moje mieszkanie.
Cudownie. Po siedmiu latach.
Z kuchni dochodziły odgłosy wody. Znów zaczęła grzebać w lodówce.
Co pani robi? zapytałam.
Barszcz nastawię. Genek lubi barszcz!
Proszę nie ruszać produktów.
Irmina, to tylko barszcz…
Ja sama decyduję, co się gotuje w MOJEJ kuchni.
Spojrzała na mnie poważnie.
Twojej, powiadasz.
Tak.
Wiesz co? wzruszyła ramionami i znów sięgnęła po cebulę. No dobrze.
Historia zatoczyła koło. Zabrałam jej deskę spod noża.
Proszę, naprawdę nie trzeba.
Stałyśmy pół metra od siebie, mogłam policzyć jej zmarszczki i zauważyć tę złościę w oczach.
Zakazujesz mi pomagać?
Proszę tylko, by szanować moje miejsce.
Ty to przez ten telewizor: Twoja przestrzeń, twoje granice…
Odsunęłam się. Znów przez okno popatrzyłam na szary podwórko. Gołąb zniknął. Człowiek z psem odszedł. Zostały tylko rude liście ciągnące się po asfalcie.
Irmina, nie denerwuj się powiedziała już miękko. Przecież chcę dobrze.
Wiem.
Genek bez domowej kuchni marnieje. Ty pracujesz, nie masz czasu.
Jakoś znajduję.
No to dobrze. Ale mogłabym pomóc.
Psychika teściowej: słyszy tylko to, co jej pasuje. Resztę wyrzuca jak niechciane skarpetki.
Poszłam do sypialni i zamknęłam się. Za drzwiami znów popiskiwał garnek na palniku zsynchronizowane z klikiem drutów. Chciałam coś poczytać, ale słowa się plątały jak wełna w tym kłębku. Zamknęłam książkę. Zadzwoniłam do Tamary.
Gotuje barszcz powiedziałam.
W twojej kuchni…
Tak.
Irmina… dziś musisz pogadać z Genkiem. Nie za tydzień. DZIŚ.
Już gadałam. Aluzjami. To nie to samo?
Nie. Masz powiedzieć wprost.
Milczałam. Tamara miała rację. Znała mnie lepiej niż ja siebie, odkąd razem gryzłyśmy kredę na ekonomii. Ona już trzy lata temu mi judziła: Nie dawaj niuansów mów! Ale na wprost zawsze się bałam. O zgrozo, nie GENKA, bo nie był typem tyrana. Raczej człowiek zadowolony z rutyny i żywo unikający konfliktów. Klasyka w polskim wydaniu: Po co się kłócić, jakoś będzie.
To się nazywa infantylizm, mówiła Tamara. Długo nie używałam tego słowa. Z czasem się przyzwyczaiłam.
Pogadam obiecałam.
Musisz.
Odłożyłam telefon. Leżałam patrząc w biały sufit i tę znaną mi na pamięć rysę przy karniszu. Po dwóch godzinach przestałam być tłem dla nasłuchiwania kuchni. Poszłam się odświeżyć, przejrzałam w lustrze. Zwykła twarz, zmęczone oczy. Nie byłam blada, raczej przeżuta życiem.
Jadwiga już nakryła do stołu trzy talerze, trzy łyżki, chleb, bułeczki z kapustą. Tradycja jak w porządnym polskim domu.
Jedz, barszcz czeka zachęcała.
Zjem później.
Ochronka! Ostygnie!
Odgrzeję.
Popatrzyła na mnie z urazą, której nie ukrywała.
Irmina, co jest nie tak?
Wszystko jest tak, jak być powinno.
Nie. Cały dzień siedzisz w pokoju, nie patrzysz na mnie, co ja ci zrobiłam?
Przy lodówce nalałam sobie wody.
Pani Jadwigo zaczęłam Porozmawiajmy otwarcie.
No, słucham.
Pani przychodzi do nas zawsze bez zapowiedzi. Kiedy chce, bo ma pani klucze. Ja to czuję. Wracam do domu i… a nuż pani już była… albo siedzi.
No i co z tego? Swój człowiek przecież.
Dla Genka pani jest swój człowiek. Dla mnie teściowa. To nie to samo.
Wyprostowała się.
Jak to? Przecież jesteśmy rodziną.
Rodzina rozmawia, rodzina pyta, czy może wpaść.
Ja mam pytać o pozwolenie?!
A jednak! Pozwolenie. Wieczne słowo-klucz.
Zadzwonić i powiedzieć: Irma, w sobotę planuję przyjechać, pasuje wam? to nie jest upokarzające, to jest grzeczność.
Ja do syna przyjechałam! A Ciebie tu nie było.
Ale ja tu też mieszkam. Chciałabym wiedzieć, kto kiedy przychodzi.
Wstała, zabrała swoją miskę i zaczęła się pakować. Dłonie jej drżały, ale nie ze starości, tylko ze świętej polskiej urazy.
Pewnie. No pewnie.
Pani Jadwigo, nie chcę się kłócić.
Słyszę.
Naprawdę. Chcę po prostu, żeby między nami było normalnie.
Normalnie, czyli dzwonić i pytać?
Dzwonić i uprzedzać. Tak.
Zapięła płaszcz, schowała resztki bułeczek do siatki.
Barszcz stoi na kuchence rzuciła już w drzwiach. Resztę wyrzuć.
Trzasnęła drzwiami, ale cicho. To bolało bardziej.
Zostałam sama na kuchni. Faktycznie, barszcz czekał w dużym garnku, tym schowanym najgłębiej. Nawet nie wiedziałam, że ona wie, gdzie on leży.
Nalałam sobie talerz barszczu. Zjadłam w ciszy, patrząc na szare niebo za oknem. Barszcz był pyszny ale bułki bym już nie tknęła.
Następnie: talerz do zlewu, reszta barszczu na inną płytę, bułeczki przykryłam miską. Napisałam do Tamary: Pogadałam.
Tamara: I?
Ja: Wyszła obrażona.
Tamara: Jej prawo. Dobrze zrobiłaś.
Zamknęłam telefon i pomyślałam, że do wieczora jeszcze trochę zostało. Genek przyjdzie, zobaczy barszcz i bułeczki i zacznie się tłumaczenie. I wiadomo, jak będzie: on zadzwoni do mamy, zanim zdejmuje buty. Rozmowa poleci sztampowo: Czemu tak ostro? Przecież miała dobre intencje To naprawdę problem?. Życie.
Wzięłam niedoczytaną książkę i przeniosłam się na kanapę. Dopiero tym razem słowa zaczęły się układać.
Genek wrócił po siódmej. Trzask kluczy, walający się po przedpokoju kosz z wędkami, tradycyjne O, barszcz! Mama była?.
Była. Siadaj, ci odgrzeję.
Patrzył na garnek jak na stradę życia. Był masywny, radosny, z szeroką twarzą i nawykiem cieszenia się z małych rzeczy, póki wszystko szło po jego myśli. Siedem lat razem znałam każdy gest, każdy telefon do mamy o 20:30, każdą milczącą aprobatę.
Odgrzałam barszcz, postawiłam przed nim. Ucieszył się na widok bułeczek.
Z kapustą! Irma, próbowałaś?
Tak.
Smaczne?
Smaczne.
Jadł, a ja siedziałam naprzeciw z herbatą. Snuł opowieści o rybach, jakby mi relacjonował historyczny sukces polskiej reprezentacji, choć złowił mniej niż Kola. Słuchałam. Czekałam.
Mama była zła? mruknął w końcu między jednym łykiem a drugim.
Trochę.
Rozmawiałaś z nią?
Tak. Genek, musimy pogadać.
Odłożył łyżkę i już wiedział, że to będzie ten trudniejszy wieczór.
O czym?
O kluczach.
Chwila ciszy.
Irma…
Proszę cię, zabierz mamie klucze.
To matka…
Wiem. Dlatego powinna uprzedzać! To normalne, no proszę cię To szacunek do nas.
Przecież odwiedza nas…
Ale bez zapowiedzi, kiedy chce, płacze, gotuje, przestawia mi wszystko w kuchni!
Co wielkiego się stało? Zrobiła barszcz. To złe?
Genek. Musiałam się bardzo postarać, by nie podnieść głosu. Proszę cię, wysłuchaj mnie w końcu, a nie jej. Ja nie czuję się tutaj jak w domu. Przez siedem lat czułam, że ona może wejść zawsze i wszędzie, przestawić mi wszystko. To nie jest normalne.
Oparł się na krześle, skrzyżował ręce.
Przesadzasz.
Zamknęłam oczy na sekundę.
Ty zawsze mi to mówisz.
Bo zawsze robisz z tego aferę.
Przyszła bez zapowiedzi, ugotowała, zrobiła, co chciała! To nie jest afera… to system.
System? powtórzył z przekąsem. To co, mam powiedzieć mamie, żeby już nie przychodziła?
Nie, tylko żeby dzwoniła, zanim zechce nas odwiedzić.
Przecież ona nie jest młoda! Tak była nauczona!
Skończyła 73, a nie 100. Telefon obsługuje.
Chcesz, żebym zabrał jej klucze.
TAK. Proszę.
Wstał, nalał sobie wody, pił w milczeniu, gapiąc się w podwórko.
Irma, ona jest sama. Ojciec zmarł osiem lat temu, ma tylko mnie.
Wiem.
Te klucze to jej bezpieczeństwo…
Genek, to mit. Spotyka się ze mną i moją kuchnią, bo może nie dlatego, że musi.
Powiedziałaś NASZA, a potem OBCA?
Po prostu chodziło mi o to, że mieszkanie jest nasze, nie tylko jej.
To MOJE mieszkanie.
No i padło. Jak ostatni as w rękawie. To MOJE mieszkanie. Łatwo się tego słucha, prawda?
Tak przyznałam cicho.
Chwila milczenia.
Nie zabiorę mamie kluczy powiedział.
Dobrze.
Naprawdę dobrze? uniósł brwi.
Już wiem, jakie podjąłeś decyzje.
Irma, nie bądź taka lodowata.
Ja… po prostu zrozumiałam.
Co zrozumiałaś?
Wstałam, wzięłam swoją herbatę.
Że wybrałeś.
Niczego nie wybierałem! Nie chcę matki ranić.
Mnie można?
Nikt cię nie rani.
Genek. Kiedyś ją zapytałeś, jak to jest żyć w mieszkaniu, do którego każdy może wejść, kiedy chce? Nie, bo doskonale wiesz, jak to jest. I to ci nie pasuje.
Wyszłam do pokoju. On nie przyszedł za mną.
Siedziałam, słuchałam jak kręci się po kuchni. Dzwoni. Mówi cicho: Mamo, nie przejmuj się… Irma taka… Wpadaj, kiedy tylko chcesz…
Oczywiście.
Siedziałam. W środku była cisza. Nie ból, nie żal. Cisza, jak po wyłączeniu światła.
Wszedł do pokoju.
Irma.
Tak.
Nie róbmy tak.
Jak?
Cicho…
Usiadł obok. Ja się nie odsunęłam. Siedziałam.
Dzwoniłeś do niej?
Tak. Uspokoiłem ją.
Zmartwiła się?
Trochę.
Rozumiem.
Irma… rozumiem, że ci niewygodnie, ale możesz… no, trochę łagodniej?
Łagodniej.
Ona jest starsza, sama…
Genek, przerwałam mu przez sześć lat byłam łagodna, wyrozumiała. Cicho przytakiwałam. I co? Nadal przychodzi bez zapowiedzi, organizuje moją kuchnię i użala się, że u nas w domu jest napięta atmosfera. A ty ją tylko w tym utwierdzasz.
Odsunął się.
Nie chcesz się postarać.
Już nie mam siły starać się w jedną stronę.
No to co? Rozwód?! rzucił jakby od niechcenia, pewny, że natychmiast padnę mu do nóg w panice.
Nie powiedziałam nic.
Irma, pytam…
Słyszałam.
I?
Nie zamierzam odpowiadać na pytania używane jako straszak.
Nie grożę.
Ale przecież nie chodzi ci o rozmowę, tylko o zamknięcie tematu, żeby nic nie zmienić.
Wstał, podszedł do okna.
Sama wszystko komplikujesz.
Może.
Przez klucze.
Nie przez klucze, tylko to, co się za nimi kryje.
Ja naprawdę rozmawiam!
Nie. Tylko tłumaczysz, czemu mam milczeć.
Pokręcił głową.
Nie wiem, czego chcesz.
Siedem lat i znów to samo.
Zgarnęłam portfel, klucze, narzuciłam kurtkę.
Gdzie idziesz? spytał.
Przejść się.
Irma…
Muszę się przewietrzyć.
Wyszłam. Na klatce cicho, pachniało kotletami z piętra wyżej. Na dworze już ciemno, liście czarne od wilgoci.
Szłam do parku, myślałam o sobie. O tym, że oto stoję na środku października i pierwszy raz nie chce mi się wracać do domu. Nie, żeby bać się kłótni. Po prostu do domu. Domu.
Stałam przy ławce, ale nie siadałam ślad wilgoci aż prosił o zapalenie płuc. Gapiłam się na drzewa.
Wyjęłam telefon i napisałam do Tamary: Powiedział do mamy: przychodź kiedy chcesz.
Oddzwoniła od razu.
Opowiadaj rzuciła.
Opowiedziałam. Krótko, na sucho.
Irmina, pozwól, że ci to powiem. Możesz się obrazić. To jest JEGO mieszkanie. Dopóki to jest jego cztery kąty, zawsze będziesz tylko gościem. Miłym, długoletnim, ale wciąż gościem.
Wiem.
Nie, nie wiesz. Gdybyś wiedziała, już byś coś zrobiła. On nigdy nie odbierze matce kluczy. Bo tu chodzi nie o nią, tylko o tę granicę między gospodarzem i gościem. On ma gdzie wrócić, ty nie.
Milczałam.
I co zrobisz?
Jeszcze nie wiem. Muszę ochłonąć.
Nie spiesz się. Po prostu pomyśl.
Wracałam okólną drogą, ale zamiast do domu, skręciłam w stronę sklepów. Jeden, ten żelazny, czynny do dziewiątej. Weszłam. Zapach gumy i stali. Przechodziłam między półkami, sama nie wiedząc, po co przyszłam, aż zauważyłam…
Zamki. Stalowe, dorodne, z trzema kluczami w zestawie. Złapałam jeden, przekręciłam w ręku, popatrzyłam na cenę: dwieście pięćdziesiąt pięć złotych. Stałam, patrzyłam. Sprzedawca przy kasie nie zwracał na mnie uwagi.
W końcu wzięłam zamek i podeszłam do kasy.
W domu Genek oglądał telewizję. Gdzie byłaś?, spytał. Na spacerze. Długo. Tak.
Poszłam do kuchni, schowałam paczkę z zamkiem pod zlew.
Genek wszedł.
Co kupiłaś?
Takie tam.
Wzruszył ramionami, zalał herbatę, stanął pod oknem.
Irma, zastanawiałem się. Wiesz… mama się nie zmieni. Może zamiast walczyć, by tak po prostu przyjąć to…
Przyjąć.
No Zyskasz barszcz, bułeczki… Próbował uśmiechu.
Genek, nie przyjmę tego.
Uśmiech zniknął.
W takim razie nie wiem, co ci powiedzieć.
Nie chcę, żebyś mówił. Chcę, żebyś zrobił.
Co?
Pogadał z matką. Ale naprawdę. Wyjaśnił, że ustalamy zasady. Że się nie wchodzi bez zapowiedzi i nie urządza komuś kuchni.
Będzie jej przykro.
Możliwe.
Ona jest starsza…
Genek, co ty mówisz? A zniedołężniała, to ma prawo do wszystkiego?
Nie o to chodzi
To właśnie o to.
Patrzył na mnie, długo.
Irma, skoro tu ci tak źle… Może trzeba pomyśleć, czy w ogóle tu powinnaś być.
Chcesz, żebym odeszła?
Po prostu się zastanów.
Dobrze. Zastanowię się.
Zamknęłam się w sypialni. Nie spałam. Położyłam się i patrzyłam w ciemność, gdzieś w okolicę tej rysy przy karniszu. On spał twardo po trzech minutach, jak zwykle.
Rano Genek wyjechał na działkę. Szybka kawa, dwa zdania i już go nie było.
Zaparzyłam sobie kawę, siedziałam przy stole i patrzyłam na torbę z żelaznego. Leżała jak milczący wyrok.
Napisałam do sąsiada z dołu, pana Wiktora Szymona. Dobre relacje, wszystko załatwia.
Panie Wiktorze, ma pan dziś czas? Trzeba zamienić zamek w drzwiach wejściowych.
Odpisał po dziesięciu minutach: Po 12. Materiały swoje czy brać?
Moje, odpisałam.
To czekam na sygnał.
Odstawiłam kawę i nasłuchiwałam gołębia na parapecie, który znów przyleciał.
Przyszedł punktualnie. Trochę przygarbiony, walizka z narzędziami większa niż on.
Dzień dobry pani Irmino. Co za zamek?
Podałam mu obejrzał.
Solidny. Pół godziny i po sprawie.
Postałam w kuchni i słuchałam, jak ściąga stary zamek, montuje nowy, pomrukuje pod nosem jak majster na wieżowcu.
Zrobiłam herbatę, gdy wywołał mnie z przedpokoju.
Proszę bardzo. Trzy klucze. Proszę przymierzyć.
Spróbowałam chodził jak marzenie.
Dobry mruknęłam.
Niemiecki, no prawie. Stary odnieść?
Nie trzeba.
To w porządku.
Zapłaciłam mu, podziękowałam, zamknęłam nową drzwi. Stałam przez chwilę i czułam… ulgę?
Zadzwoniłam do Tamary.
Wymieniłam zamek powiedziałam.
Chwila ciszy.
Genek wie?
Nie.
Kiedy wraca?
Wieczorem.
Irma… To już inny rozdział. To już nie o klucze chodzi.
Wiem.
Jesteś pewna?
Chcę, żeby do mojego domu się nie wchodziło bez uprzedzenia.
To JEGO dom.
Wiem. Dlatego myślę o następnym kroku.
Cisza, potem…
Rozwód?
Tak.
Potrzebujesz prawnika. Daję numer.
Zapisałam.
Wiesz, Tamar… Nie boję się. Powinnam, prawda?
Nie powinnaś. To znaczy, że decyzja w tobie już dawno zapadła.
Może i tak.
Genek wrócił po szóstej. Słyszałam, jak walczy z nowym zamkiem. Próbował, jeszcze raz, jeszcze. Potem zadzwonił.
Podeszłam do drzwi, ale nie otwarłam od razu.
Irma! Zamek nie działa!
Wiem. Wymieniłam.
Cisza.
Co?
Wymieniłam zamek, Genku.
Otwórz.
Otworzyłam.
Ty… wymieniłaś… zamek? W MOIM mieszkaniu?
Tak.
Dlaczego!?
Weszłam do kuchni. On za mną.
Żeby nikt nie przychodził do mojego domu bez zgody.
To MOJE mieszkanie!
Powiedziałeś to już wczoraj.
Irma w głosie więcej zagubienia niż agresji Ty poważnie?
Tak.
Ty chcesz rozwodu.
Nie pytanie, a stwierdzenie. Po siedmiu latach zaskoczenie.
Tak.
Przez klucze…?
Przez siedem lat wyborów. Za każdym razem wybierałeś ją.
Oparł się, jakby nagle zabrakło mu powietrza.
Irma… powoli! Pogadajmy.
Gadaliśmy już. Siedem lat.
Tak nie można!
Ja już nie mogę czekać.
Usiadł, ukrył twarz w dłoniach.
I co teraz?
Teraz adwokat, podział rzeczy. Mieszkanie twoje. Spakuję swoje w swoim czasie.
Już to rozważałaś?
Od dawna.
Mama…
Zadzwoń do niej.
Zamknęłam się w sypialni, spakowałam książki i kilka drobiazgów. Przez ścianę dolatywał cichy głos Genek rozmawiał z mamą.
Miasto szumiało pod oknem. Telefon zawibrował. Tamara: Jak się czujesz?
Pomyślałam, napisałam: Cicho.
Odpisała: To dobrze. Cisza to początek.
Może i tak. Jutro zaczynał się nowy rozdział. Prawniczka. Mieszkanie. Formalności. Szeroki pas nowych spraw, trochę długi, trochę bolesny. Ale teraz była tylko cisza.
Na półce w przedpokoju leżały trzy klucze śliczne, błyszczące, polskie. Obok jego, niepasujący już do niczego.
Genek wyszedł z pokoju, stanął w drzwiach.
Irmina… jesteś pewna?
Zerknęłam na niego, na okrągłą, zmęczoną twarz, ramiona w kieszeniach człowiek, który od siedmiu lat nie potrafi wybrać inaczej niż zawsze. Umiem już czytać takie twarze.
Jestem pewna.
Pokiwał głową. Cicho, powoli jak ktoś, kto nie ma już sił protestować.
No dobrze… wymamrotał.
To no dobrze zostało w przedpokoju między nowym zamkiem, trzema kluczami i płaszczem na wieszaku. Nie wiedziałam, czy to zgoda, rezygnacja, czy jeszcze coś innego.
Wzięłam torbę.
Przenocuję u Tamary.
Dobrze.
Nowy zamek kliknął cicho, jakby potwierdził, że to już nie jego miejsce.
Irmina… rzucił za mną.
Odwróciłam się.
Zadzwonisz?
Spojrzałam długo.
Zadzwonię.
Zeszłam po schodach… a w dłoni miałam wreszcie klucz naprawdę do siebie.
