Dziennik Poliny 14 listopada, Warszawa
Długo będę pamiętać ten wieczór. Właściwie chyba powinnam zacząć od początku Chciałam, żeby urodziny Adama były inne niż zwykle porządne, z prawdziwymi smakołykami. W końcu 35 lat to nie przelewki! Odebrałam niedawno premię w pracy i wreszcie mogłam się poczuć jak królowa myśliwego pyszna kiełbasa z dzika, kawior, wędzona ryba z Mazur, parmezan, włoskie wino, nawet świeże papryki z bazarku przy Hali Mirowskiej. Kuchnię wypełniał zapach świeżego chleba z piekarni na Żoliborzu i delikatnych wędlin. Czułam się naprawdę spełniona.
Adam patrzył na cenę polędwicy tak, jakby tam była data końca świata. „Jesteś pewna, że tyle tej wędliny potrzebujemy? To przecież kosztuje tyle co remont łazienki!” narzekał.
Starałam się być spokojna. „Adam, to twój jubileusz. Goście przyjdą, mama przyjedzie aż z Łodzi. Chcę, żeby było porządnie. Mam pieniądze, mogę postawić raz w roku taki stół, żeby nie było mi wstyd przed rodziną.”
Adam mruczał pod nosem, ale polędwicy nie odłożył, tylko schował ją głęboko do lodówki. Wiedziałam, że matka Adama, pani Teresa, znowu będzie narzekać. „Pieniądze lepiej byście odłożyli, na spłatę kredytu, a nie na delicje, cóż za rozrzutność!” już czułam jak jej komentarze krążą w powietrzu. Ale nauczyłam się nie przejmować jej zdaniem. W końcu to nasz dom.
I jak zwykle wróżyłam, że przyjedzie wcześniej, „żeby pomóc dziewczynie”. Ta pomoc w jej wykonaniu polegała na zajęciu najlepszego miejsca w kuchni, blokowaniu przejścia i rzucaniu złotych rad na każdy temat: „Za dużo majonezu, za drogi chleb, cebulę kroisz byle jak, a te zasłony taka szarość!” W głowie miałam dźwięk białego szumu, żeby nie oszaleć.
Zadzwonił dzwonek punktualnie o drugiej. Adam rzucił się do drzwi, a ja wyciągnęłam z siebie uśmiech gotowy na konfrontację.
No, i jubilat już wita! Wycałuję cię, synu, chudzinka z ciebie, nie doglądasz się widzę. Pewnie na pierogach ze sklepu wyrosłeś! pani Teresa już wchodziła z typową siebie energią.
Adam próbował bronić mojej kuchni, zdjął jej ciężkie, brązowe palto.
W kuchni była już jak we własnym domu. Torba, jej nieodłączny atrybut, wylądowała na taborecie. „Mam tu dla was pyszności, bo domyślam się, jak u was w lodówce hula wiatr!”
Wyciągnęła na stół: słoik jej kiszonych ogórków (woda mętna jak Wisła po burzy), pomarszczone jabłka z działki pod Łodzią i torba cukierków Krowka, pewnie jeszcze z czasów, kiedy w sklepach była komuna.
Ogóreczki, swoje, bez chemii mówiła z dumą. A jabłka witaminy, na kompot idealne. Pokroicie, wyjdzie smacznie!
Podziękowałam, choć na widok ogórków miałam mdłości, bo w głowie miałam menu warszawskiego bistro.
Jak zwykle, zaczęła rewizję. „Tylko sprawdzam, czy miejsce się nie zmarnuje” niby żartowała, ale wiedziałam, że to inspekcja. Zatrwożona wzrokiem, dostrzegła moje delikatesy.
O rety! Kawior i dwie puszki? Adam, albo spadłeś w totka, albo Polina z rabunku wraca.
Adam mruknął pod nosem, kradnąc mi kawałek sera. „Premię dostała, mamo.”
A pani Teresa skwitowała: „Tak, premię A stary płot na działce się zawala, to lepiej kawior kupować, niż matce pomóc! Ale co mi tam, jestem mała, dużo nie potrzebuję.”
Potem jak zwykle usiadła tak, że nie mogłam dojść do zlewu.
No, Polina, pokaż, co zrobiłaś. Posiedzę, nogi mi odpadają. Ciśnienie złe, ale pojechałam, bo syna muszę wycałować! Bohaterka jestem!
Kolejne trzy godziny Szatkowanie, krojenie, pieczenie, a obok stały komentarze: „Za dużo majonezu, za drogi chleb, mięso trzeba było lepiej rozbić.” Udawałam, że nie słyszę. Najważniejsze: przetrwać.
O szóstej pojawili się goście głośni, śmiejący się koledzy Adama, wnętrze wypełnił zapach perfum i radości. Wystawiłam wszystko co najlepsze: pieczona karkówka, roladki z bakłażana, tartaletki z kawiorem, kawał wędlin, sery, sałatki, dania na gorąco.
Po pierwszym toaście pani Teresa przejęła stery przy stole.
Adasiu, synku chwyciła chusteczkę, udając łzy pamiętam jak się urodziłeś Dwa dni męczarni!
Goście udawali, że słuchają porodowej opowieści po raz piętnasty. Udało mi się nałożyć sobie trochę sałatki.
I zaraz znów: „No, syn wyrośnięty Żonę ma taką, jaką wybrał No, trudno, żeby szczęście było. Jedzenie? Nie ważne! Polina się starała, kupiła wszystko, co drogie. Ja bym ułożyła prostszy stół, ale teraz takie czasy, wszystko na pokaz.” Podkrajała największe kąski, kawior jadła jak pestki dyni.
Kawior jakiś mały, czy to sztuczny? Polina, pokaż puszkę, skład przeczytam bo się jeszcze podtrujemy.
Uśmiechałam się tylko, dolewając wina. Adam milczał nie miał odwagi sprzeciwić się jej przy innych, może również bez gości.
Wieczór płynął goście chwalili moją kuchnię, szczególnie rybę i mięso, żartowali, wspominali czasy studenckie. pani Teresa co jakiś czas narzekała, ale jej głos tonął w gwarze.
Po dziesiątej goście wychodzili. Wszyscy mieli jutro pracę. Polina, jesteś czarodziejką! Karkówka poezja! powiedział Kuba, przyjaciel Adama.
Kiedy ostatni gość zamknął drzwi, w kuchni zapadła cisza, którą zmąciło tylko brzęczenie naczyń, które pani Teresa zaczęła zbierać.
Pomogę wam, bo sami do rana nie zdążycie! Adam, wynieś śmieci, Polina, przekładaj dania do pojemników.
Czułam już tylko dzikie zmęczenie i narastający ból głowy. Poprosiłam panią Teresę, żeby odpoczęła czy mam zadzwonić po taksówkę?
Jakie tam taksówki, pieniądze marnować? Autobusem pojadę, przecież kursuje. I nie gadaj, pomogę! Ty blada jak płótno, idź do łazienki, weź tabletkę na głowę, ja tu posprzątam.
Przyznałam, że jest mi źle. Migrena ruszyła jak szarża ułanów. Poszłam do łazienki, umyłam twarz zimną wodą, połknęłam lek. Lepiej trochę, ale coś mi mówiło, żeby iść na kuchnię: bo zaraz zacznie myć moje specjalne garnki płynem do twarzy albo poprzestawia wszystko w szafkach.
Cicho weszłam do kuchni moje pantofle nawet nie stuknęły o podłogę.
Zamarłam.
Pani Teresa stała przy lodówce, z torbą otwartą na krześle. Działała sprawnie najpierw zebrała ze stołu resztę wędliny, polędwicę, pieczoną karkówkę, kiełbasę, wszystko do foliowego worka i do torby. Następny był pojemnik z rybą, schowany na śniadanie solidny kawałek karmazyna, trzy stówki w sklepie, hop do torby. Potem połowa ciasta napoleon ciężko wypieczone, całą noc się męczyłam, zawinęła w folię, aż zgnietła. Na koniec parmezan, prawie cały blok i tak się zmarnuje. Ostatnia była puszka oliwek i już nie wytrzymałam prawie pełna butelka koniaku, prezent z pracy dla Adama. Wszystko w tę jej magiczną torbę.
Stałam, opierając się o framugę, nie wiedząc, co robić. Krzyczeć? Skandal? Wyrzucić z domu? Jak mogłam nazwać matkę mojego męża złodziejką?
Adam wrócił ze śmietnika słychać było trzask drzwi wejściowych.
Teresko, gotowa? Nie będę już zdejmować kurtki, zaraz cię odprowadzę.
Pani Teresa podskoczyła, zamknęła szybko torbę i odwróciła się. Przez moment wyglądała na speszoną, ale zaraz wróciła do swej roli.
Oj Polino, już wyszłaś? Ja tu sprzątam, pomagam! Adam wrócił? Dobrze, ja już wychodzę.
Chwyciła torbę była tak ciężka, że aż westchnęła.
Mamo, pomóc ci? Co tam masz, cegły? Adam zaglądał przez drzwi.
Nie ruszaj, ja sama! Tam puszki, puste. Zabieram swoje ogórki w waszej misce, no i rzeczy osobiste! Nie dotykaj!
Patrzyłam na Adama. Nie rozumiał sytuacji.
Mamo, miałaś jedną puszkę, stoi na parapecie, cała.
Inne puszki! Dobrze już, zostaw mnie, chce mi się do domu po tej harówce!
Podeszłam bliżej, czułam w sobie lodowatą siłę.
Pani Tereso powiedziałam cicho, ale stanowczo. Proszę postawić torbę na stole.
Co?! Co ty sobie wyobrażasz? Chcesz mnie przeszukać? Adam, słyszysz? Twoja żona uważa mnie za złodziejkę!
Polino, co się dzieje? Adam zdezorientowany patrzył na mnie i na matkę.
Adam przerwałam mu, patrząc na panią Teresę. W tej torbie jest nasze śniadanie. I obiad. I kolacja na dwa dni. Ryba za trzysta złotych, twoja ulubiona polędwica, twój prezent, ciasto.
Zwariowałaś! pani Teresa prze do drzwi, Jak możesz! Jestem nauczycielką, seniorką, nie zabrałam ani okruszka!
Pociągnęła torbę, ale ręce puściły pod ciężarem „pustych puszek”. Torba wypadła z rąk, rozdarła się zawartość wylała się na podłogę.
Mięso rozwinęło się jak dywan na podłodze. Ryba wyleciała na kapcie Adama. Kawałek ciasta z folią rozwinął się, pokazując rozgniecionego napoleonka. Butelka koniaku stuknęła, ale nie pękła. Wszystko przykryte parmezanem, a wśród nich kilka z tych cukierków.
Pani Teresa cicho dyszała, Adam patrzył na rozrzucone delicje.
Mamo? Co to jest?
Wyprostowała się i zaatakowała.
Co w tym dziwnego? Tak, zabrałam! I co z tego? U was tyle, że się zmarnuje, ja mam 1500 zł emerytury! Taką polędwicę widziałam tylko w telewizji! Mam prawo raz dobrze zjeść! Wychowałam cię! Po nocach nie spałam! I teraz żałujesz matce kawałek wędliny?!
Nie odpowiedziałam czekałam na Adama. Zawsze był bierny, ale teraz patrzyłam na niego wyczekująco.
Adam powoli podniósł rybę z podłogi, położył na stole, potem koniak.
Mamo powiedział najciszej jak umiał. Nie chodzi o wędlinę. Gdybyś zapytała, sami byśmy ci ją dali, jak zwykle. Ale ty po prostu ukradłaś. Poczekałaś, aż Polina wyjdzie i wszystko zgarnęłaś jak jak szczur.
Jak mnie nazwałeś?! złapała się za serce. O, serce! Zabijecie mnie! Dajcie validol! Do grobu mnie wpędzicie!
Nie rób scen, pani Tereso powiedziałam lodowato. Validol ma pani w lewym płaszczu, zauważyłam przy wieszaniu.
Zamarła.
Adam odezwałam się. Zbierz proszę to, co spadło.
Po co?
Oddaj mamie. Niech bierze. I niech w tym miesiącu nie pojawia się u nas.
Pani Teresa wyglądała, jakby zapomniała oddychać.
Adam spakował wszystko do reklamówki, pozostawił tylko koniak.
Koniak zostaje powiedział. Muszę się napić. Teraz.
Podał matce reklamówkę.
Weź. I idź. Taksówka będzie za dwie minuty.
Wygoniliście mnie? Przez jedzenie?
Za kłamstwo. I brak szacunku do domu i żony.
Zabrała reklamówkę z płaczem. „Nigdy więcej tu nie przyjdę! Żyjcie, jak chcecie, pasibrzuchy! Niech wam ta wędlina stanie w gardle!”
Wybiegła, trzasnęła drzwiami aż tynk sypał się z futryny.
Usiadłam, ukryłam twarz w dłoniach, drżałam.
Adam nalał dwa kieliszki koniaku. Postawił jeden przede mną.
Wypij powiedział. Tobie się należy.
Wyglądał na starca cień padł na jego twarz. Usiadł naprzeciwko, ścisnął moją dłoń.
Przepraszam cię, Polino.
Za co? Nie wiedziałeś.
Za to, że ignorowałem, pozwalałem jej na wszystko. Zawsze mówiłem: „Mama jest dziwna, ale dobra.” Teraz czuję wstyd Jakbym ja kradł tę wędlinę.
Koniak piekł, ale koił nerwy.
Wiesz odburknęłam gorzko najśmieszniejsze, że w dolnej części lodówki schowałam jej dodatkową wędlinę i ser, specjalnie, żeby zabrała po ludzku, nie na kradzione. A ona nawet tam nie sięgnęła.
Adam parsknął.
Serio?
Serio. Zawsze narzeka na ubóstwo, więc chciałam zaproponować.
Widocznie nie potrafi po ludzku Adam opróżnił swój kieliszek. Wiesz co? Jutro zmieniam zamki. Pół roku temu wyciągnęła od nas klucze, „na wypadek czegoś.” Nie chcę, żebyśmy wracali do domu i spotkali się z pustym salonem bo „u Krysi w bloku jest lepszy telewizor”.
Po raz pierwszy w małżeństwie Adam mówił o matce bez strachu. To był przełom.
A co jutro zjemy? Prawie wszystko wyniosła.
Adam otworzył lodówkę.
Została druga puszka kawioru, której nie zauważyła. Są jajka, mleko. Zrobimy omlet z kawiorem. Po królewsku.
Roześmiałam się. Napięcie odpływało.
I te gnijące jabłka, możemy ugotować kompot przypomniałam.
Jabłka dam do śmieci, razem z ogórkami. Wystarczy „pomocy” od niej.
Siedzieliśmy długo, rozmawialiśmy pierwszy raz od lat o granicach, szacunku, rodzinie. O tym, że szacunek do rodziców nie oznacza poddawania się dyktaturze.
Rano obudził mnie zapach kawy. Adam krzątał się w kuchni.
Dzień dobry pocałował mnie w głowę. Zostało coś z premii?
Trochę. A czemu pytasz?
Na weekend wyjedziemy. Do spa, albo do Krakowa, po prostu gdziekolwiek. I wyłączymy telefony.
Mama będzie dzwonić, opowiada rodzince, że ją skrzywdziliśmy.
Niech dzwoni. My robimy swoje. Omlet z kawiorem gotowy, siadaj.
Patrzyłam na talerz puszysty omlet z kawiorem. Najwspanialsze śniadanie w życiu. Nie dlatego, że drogi, ale bo bez goryczy i cudzych pretensji.
Dwa dni później pani Teresa zadzwoniła Adam spojrzał na ekran i odłożył na bok.
Nie odbierasz? spytałam.
Nie. Niech zje kiełbasę, uspokoi się. Może za miesiąc porozmawiamy. Teraz mamy coś ważniejszego prowadzę żonę do kina.
Uśmiechnęłam się. Lodówka pusta, ale dusza lekka. I to najcenniejsze, co wyniosłam z tej historii.
