Prowadzę mały sklep spożywczy na Bielanach od siedemnastu lat, więc znam tu każdego – kto bierze bułki na kredyt do pierwszego, kto kupuje wódkę w piątki, a kto po prostu przychodzi pogadać, bo w domu cisza aż dzwoni w uszach. Pod moim sklepem stoi ławka, drewniana, pomalowana na zielono jeszcze przez spółdzielnię chyba z dziesięć lat temu. I na tej ławce od kwietnia siadały dwie kobiety, których nigdy wcześniej razem nie widziałam.
Pierwsza to pani Basia, emerytowana pielęgniarka, mieszka w bloku numer 12, zawsze w tej samej wiatrówce w kratę. Druga – nie znałam jej z imienia przez dobre trzy miesiące, dopóki sama mi się nie przedstawiła jako Grażyna, przyjechała z Radomia, zamieszkała u syna na trzecim piętrze bloku numer 8. Obie miały wnuki, obie miały tę samą sprawę do załatwienia – tylko każda po swojej stronie.
Syn pani Grażyny, Marek, ożenił się z córką pani Basi, Kingą, jakieś sześć lat temu. Mają chłopca, Antosia, teraz ma pięć lat, chodzi już do zerówki przy kościele świętego Wojciecha. I odkąd Antoś się urodził, między tymi dwiema babkami toczyła się cicha wojna o to, która ma prawo go zabierać częściej.
Zauważyłam to, bo obie kupowały u mnie te same rzeczy dla chłopca – wafle w czekoladzie, sok w kartoniku, czasem lizaka na patyku – i obie pytały mnie, czy druga już dziś była, czy jeszcze nie. Pytały tak, jakby się o niego biły, choć głośno tego nikt nie mówił.
Kinga, matka Antosia, pracuje na dwie zmiany w szpitalu wojewódzkim jako laborantka, a Marek jeździ jako przedstawiciel handlowy i trzy dni w tygodniu nie ma go w domu. Więc to babcie w praktyce wychowywały tego chłopca – odbierały z przedszkola, gotowały obiady, kładły spać. Tylko że zamiast się dogadać, każda ciągnęła go w swoją stronę, jakby to były zawody.
Pamiętam dzień, kiedy to wybuchło na dobre. Był wtorek, początek czerwca, akurat miałam dostawę pieczywa i stałam przy oknie sklepu układając bułki na wystawie. Pani Basia przyszła po Antosia do przedszkola wcześniej niż zwykle, bo miała bilety na przedstawienie w Teatrze Lalek na Marszałkowskiej – dawno kupione, jeszcze w marcu. A pani Grażyna, nieuprzedzona, już czekała pod bramą przedszkola z reklamówką pełną truskawek, bo obiecała chłopcu, że pójdą razem robić dżem.
Widziałam z okna, jak się kłócą na chodniku. Nie krzyczały – to nie był ten typ awantury. Mówiły cicho, ale twardo, każda trzymając rączkę Antosia z innej strony, jakby to była lina do przeciągania. Chłopiec płakał, bo nie rozumiał, dlaczego babcie się o niego szarpią zamiast się cieszyć, że jest z obiema naraz.
Skończyło się tak, że żadna nie ustąpiła i w końcu zawołały Kingę ze szpitala, żeby przyjechała i rozsądziła. Kinga wzięła wolne z pracy, przyjechała roztrzęsiona, w fartuchu laboratoryjnym jeszcze pod kurtką, i zabrała syna do siebie na resztę dnia. Obie babcie zostały na chodniku, każda z osobna, i żadna nie odezwała się do drugiej ani słowem.
Przez następny tydzień w ogóle się nie widywały pod moim sklepem. Pani Basia przychodziła rano, pani Grażyna po południu – jakby ustaliły między sobą grafik, żeby się nie mijać. Kupowały mniej, rozmawiały mniej, obie miały tę minę, jaką się ma, kiedy człowiek wie, że coś zepsuł, ale nie umie tego naprawić.
Zmieniło się to w sierpniu, w dzień imienin Antosia – bo ma imieniny, nie tylko urodziny, po swoim pradziadku. Kinga zorganizowała małe przyjęcie na balkonie, bo mieszkanie mają niewielkie, trzy pokoje na bloku, i zaprosiła obie babcie osobno, każdą na inną godzinę, żeby się znowu nie pokłóciły. Wiem to, bo sama u mnie kupowała ciasto z lodówki na tę okazję i mi to wszystko opowiedziała, stojąc przy kasie.
Ale Antoś, mając już pięć lat i swoje zdanie, zapytał wprost przy torcie – gdzie jest babcia Grażyna, skoro babcia Basia już jest. Kinga się zawahała, nie wiedziała, co powiedzieć, a wtedy chłopiec sam wziął telefon matki, wybrał numer, który znał na pamięć, bo babcia Grażyna nauczyła go go wystukiwać jak piosenkę, i zadzwonił.
Powiedział tylko jedno zdanie: że chce, żeby obie babcie były razem na jego imieninach, bo inaczej to nie są prawdziwe imieniny.
Grażyna przyjechała taksówką dwadzieścia minut później, zziajana, z pudełkiem czekoladek kupionych na szybko w moim sklepie – akurat mi je wtedy sprzedawała, więc pamiętam dokładnie, że wybrała te w czerwonym pudełku, bo powiedziała, że nie ma czasu wybierać dłużej. Basia otworzyła jej drzwi balkonu, bo Kinga akurat kroiła tort w kuchni. Stanęły naprzeciwko siebie, i ja tego już nie widziałam, bo to było u nich w domu, ale Kinga mi potem opowiedziała, że Basia powiedziała tylko: usiądź, bo chłopak czeka na świeczki.
Nie przepraszały się nawzajem, przynajmniej nie tego dnia. Ale usiadły obok siebie przy tym samym stoliku, każda z kawałkiem tortu na talerzyku, i patrzyły, jak Antoś zdmuchuje pięć świeczek plus jedną na szczęście.
Od tamtej pory znowu je widuję razem na tej ławce pod sklepem, tylko już nie na zmianę – równocześnie. Czasem się kłócą, słyszę to przez otwarte drzwi, o głupoty, o to, czy chłopcu wolno jeść lody przed obiadem. Ale teraz kłócą się, siedząc obok siebie, nie ciągnąc go za dwie ręce w dwie strony.
Tydzień temu pani Grażyna kupiła u mnie dwa rożki lodowe, jeden dla siebie, jeden dla pani Basi, i powiedziała mi przy kasie, że to ona teraz stawia, bo w zeszłym miesiącu Basia zapłaciła za bilety do teatru dla wszystkich, razem z Antosiem. Zapisałam to sobie w głowie, bo w moim sklepie ludzie różne rzeczy sobie wybaczają przy kasie, ale rzadko widać to tak wyraźnie jak u tych dwóch.
