Ostatni walc
Stoję w drzwiach sali i nie potrafię się zdecydować na wejście. Ramiona same się unoszą stary nawyk, którego nie udało się pozbyć przez trzydzieści cztery lata. W dokumentacji napisane: Radosz Zbigniew, osiemdziesiąt jeden lat, skutki udaru niedokrwiennego, paraliż kończyn dolnych.
Kolejne nazwisko. Kolejny pacjent na wózku inwalidzkim. Pracuję już trzy lata w Domu Opieki Leśna Polana i każdy poniedziałek wygląda tak samo nowa sala, nowa karta, rękawiczki na dłoniach, równy głos. Nauczyłam się nie przywiązywać. Moja pierwsza pacjentka to była Jadwiga Wacławowa, siedemdziesiąt dwa lata, złamanie szyjki kości udowej. Po trzech miesiącach zmarła na zapalenie płuc. Nie spałam wtedy dwie noce. Potem zrozumiałam: jeśli tak będzie zawsze nie wytrzymam nawet roku. Więc przestałam zapamiętywać twarze.
Ale ta sala była inna niż zwykle.
Na ścianie, naprzeciwko łóżka, wisiało zdjęcie w ciemnej drewnianej ramce. Młody mężczyzna w czarnym fraku, ręka wyciągnięta do przodu, sylwetka skręcona. Obok niego kobieta w sukni z szeroką spódnicą, odchylona do tyłu, jakby miała zaraz upaść, ale jego dłoń trzymała ją pewnie. Parkiet pod nimi lśnił.
Spojrzałam na człowieka na wózku. Patrzył na mnie prosto. Nie na dłonie, nie na identyfikator, tylko w oczy.
Pani Zofio? zapytał. Głos miał niski, trochę chrapliwy, każde słowo wypowiadał z krótką pauzą, jakby stawiał akcenty.
Tak. Jestem panią nową fizjoterapeutką.
Nową powtórzył. Uniósł wysoko prawą dłoń, palce długie, z pogrubionymi stawami narysowały w powietrzu łagodny półokrąg. Proszę usiąść, pani Zofio. Powiedziano mi, że jest pani wymagająca. To dobrze.
Odłożyłam torbę na podłogę i usiadłam na krześle obok szafki nocnej. Na szafce stała rzecz, którą do tej pory widziałam tylko w starych filmach. Drewniana obudowa, mosiężna płytkawahadło, podziałka z cyframi.
To metronom? zapytałam.
Winger, rocznik sześćdziesiąty drugi odpowiedział Zbigniew. Niemiecki. Dostałem go od mojego nauczyciela, gdy wygrałem pierwszy wojewódzki turniej.
Nie wyjaśnił, w jakiej dziedzinie był turniej, ale fotografia mówiła wszystko.
Otworzyłam kartę pacjenta i zaczęłam rutynowy przegląd. Kończyny górne ruchy zachowane, zakres ograniczony. Dłonie motoryka zadowalająca. Kończyny dolne całkowity brak ruchu. Udar odebrał mu nogi w ciągu roku doszczętnie.
Będziemy pracować nad rękami i obręczą barkową powiedziałam. Trzy razy w tygodniu. Poniedziałek, środa, piątek.
A tańczyć? zapytał jakby pytał o herbatę.
Podniosłam wzrok znad karty.
Słucham?
Nie, dobrze, za wcześnie. Najpierw niech mi pani pokaże, na co pani stać jako specjalistka. Potem zobaczymy.
Uśmiechnął się tylko ustami, bez zębów. Ale w oczach pojawiło się coś, czego nie widziałam u żadnego pacjenta przez trzy lata. Nie nadzieja. Nie prośba. Kalkulacja.
Idąc z powrotem do dyżurki, zatrzymałam się przed tablicą z rozkładem zajęć. Napisałam: Radosz Zbigniew pn, śr, pt, 10:00. I pomyślałam, że po raz pierwszy od trzech lat zapamiętałam nazwisko od razu.
***
Po tygodniu już dużo o nim wiedziałam.
Zbigniew Radosz. Mistrz Polski w tańcach towarzyskich z roku 1970. Miał wtedy dwadzieścia pięć lat zdjęcie w ramce było właśnie z tego dnia. Tańczył zawodowo do 1995, potem uszkodził kolano. Potem uczył innych. Potem przeszedł na emeryturę. Potem zmarła żona. Potem córka wyjechała do Kanady. Potem zamieszkał tu.
Dwa lata w Leśnej Polanie. Rok chodził. Drugi już nie.
Córka dzwoni raz w miesiącu. Odbierał, rozmawiał spokojnie, bez żalu. Odkładał telefon i patrzył przez okno jakieś dwadzieścia minut. Tak powiedziała mi starsza pielęgniarka, pani Halina Romanowska, gdy wpadłam po raport. Ona wiedziała wszystko o każdym podopiecznym imię, historię, zwyczaje. Trzydzieści lat w tym domu.
Radosz nie jest jak inni powiedziała, nie podnosząc wzroku znad papierów. Nie robi awantur, nie narzeka, nie prosi o więcej. Ale nie pogodził się. To różnica. Inni się poddają. On czeka.
Nie zapytałam, na co czeka.
Na zajęciach ćwiczył wszystko z precyzją. Nigdy nie poprosił o przerwę. Nigdy się nie żalił. Ale przy masażu dłoni palce same zaczynały się poruszać nie przypadkowo, tylko rytmicznie. Po okręgu, po łuku, w górę, w dół jakby pamiętały coś, czego ciało już nie umie.
W środę włączyłam muzykę z telefonu. Tak po prostu, żeby wypełnić ciszę, gdy wypełniałam kartę. Grał walc. Jakiś Strauss, nie znam się.
Zbigniew zastygł. Prawa ręka się uniosła.
Nie szarpnęła uniosła się spokojnie, niczym skrzydło. Palce się rozłożyły, dłoń odwróciła do przodu. I prowadził. Niewidzialną partnerkę. Siedząc na wózku i nie ruszając niczym poniżej pasa.
Wpatrzyłam się.
To było piękne. Tak po prostu. Nie ładne jak na wiek i nie wzruszające jak na chorego. Po prostu piękne. Jego ruchy były pewne. Przez pięćdziesiąt sześć lat prowadził kobiety po parkiecie, a teraz, w sali z widokiem na sosny, nie zapomniały tego ani dłonie, ani ramiona.
Muzyka skończyła się. Opuścił dłoń. Spojrzał na mnie.
Nigdy pani nie tańczyła powiedział rzeczowo.
Nie. Nie było okazji.
Nie było czy nie było komu nauczyć?
Milczałam. On nie czekał na odpowiedź zaczął mówić.
Miałem czternaście lat, gdy mama zaprowadziła mnie do Domu Kultury. Nie chciałem iść. Koledzy grali w piłkę, a ja szedłem na salę z lustrami. Trzy razy uciekłem. Za czwartym nauczyciel powiedział: Będziesz wielki, bo jesteś uparty. I zostałem. Nie dla tańca. Z uporu.
Zamilkł. Jego palce opisały króciutki łuk już znałam ten gest.
Potem pokochałem, ale na początku tylko z uporu.
W walcu wszystko rozstrzyga się w pierwszych trzech sekundach. Partner kładzie rękę na łopatce i od razu wiadomo, czy potrafi, czy nie. Jeśli tak ciało się rozluźnia. Jeśli nie się spina. Pani całe życie się spina, pani Zofio. Poznaję po ramionach.
Moje ramiona. Zawsze lekko podniesione, lekko pochylone do przodu. Od dziecka. Ojciec pił, matka odeszła, gdy miałam sześć lat. Zawsze czekałam na cios. Nie fizyczny. Każdy byle cios. Więc ramiona podnosiły się same.
Jestem fizjoterapeutką rzuciłam. Nie partnerką.
Jak na razie.
Na następnej rehabilitacji, w piątek, pracowałam z jego barkami ruchy okrężne, odprowadzanie, ćwiczenia z oporem. Wykonywał je w milczeniu. Potem zapytał tylko:
Pani Zofio, mieszka pani sama?
Nie odpowiedziałam. Robiłam dalej swoje. Zrozumiał.
Ja też. Ale pamiętam, jak było inaczej. To pomaga. Pani, pewnie, nie ma co wspominać?
Zatrzymałam się. Spojrzałam mu w oczy.
Panie Zbigniewie, to nie miejsce na zwierzenia.
Jasne. Jesteśmy tu dla obręczy barkowej.
A jednak poprosił.
Wprost. Bez żadnej gry wstępnej.
Zatańcz ze mną, pani Zofio. Raz. Poprowadzę rękami. Nogi twoje.
Odłożyłam ręcznik na krawędź łóżka.
Panie Zbigniewie, to niemożliwe.
Czemu?
Bo nie umiem tańczyć. Wcale. Nie było tego u mnie w życiu. Ani kółka, ani zajęć, nawet dyskotek szkolnych. Nie miałam na to czasu.
Kiwnął głową.
Wiem. Dlatego o to proszę.
I jeszcze jedno to niezgodne z przepisami. Nie powinnam pana podnosić ani ryzykować.
Nie będziesz mnie podnosić. Ja siedzę. Ty stoisz obok. Chwycę cię za rękę i pokażę ci kroki. Trzy minuty.
Nie rzuciłam. Przepraszam.
Nie naciskał. Nie obraził się. Spojrzał tylko na zdjęcie na ścianie i powiedział:
Przemyśl to. Poczekam.
***
W poniedziałek przyszłam wcześniej. Przed Zbigniewem miałam przerwę, więc usiadłam w dyżurce ze słabą herbatą w papierowym kubku. Pani Halina, starsza pielęgniarka trzy dekady w tym miejscu weszła po raport.
Miała swój sposób chodzenia stopy na zewnątrz, szeroki krok. Trzydzieści lat na nogach na zakrętach zmienia chód. Nie byłyśmy przyjaciółkami, ale szanowałyśmy się ona za moją punktualność, ja za jej prawdomówność.
Ty się Zbyszkiem zajmujesz? rzuciła Halina bez patrzenia w moją stronę.
Tak, od marca.
O coś cię prosił?
Odłożyłam kubek.
O taniec.
Zamknęła raport. Patrzyła na mnie długo.
Długo już nie pociągnie, Zosiu. Miesiąc, dwa. Serce już się poddało. Kardiolog był w czwartek.
Wygięłam plastik w dłoni, aż zatrzeszczał.
On wie?
Wiedział zanim kardiolog powiedział. Tacy ludzie czują. On nie prosi o lekarstwo. On prosi o taniec. Rozumiesz różnicę?
Rozumiałam. I było od tego tylko ciężej.
Nie umiem, pani Halino. Spieprzę. Zawiodę go.
Usiadła naprzeciwko. Położyła raport na stole.
Jestem tu dłużej niż ty żyjesz, Zosiu. Widziałam wszystko. Każdy przed końcem czegoś pragnie. Jedni księdza, drudzy telefonu do córki, inni otwartego okna i zapachu lasu. Radosz chce walca. Nie dla siebie dla ciebie. Żebyś zapamiętała.
Wtedy nie pojęłam, o czym mówi.
Był nauczycielem tańca. Przez pięćdziesiąt lat uczył kobiety, które nie umiały nic. Ty masz tylko nie przeszkadzać.
Wstała i wyszła. Ja zostałam, ściskając zgnieciony kubek. Dłoń czerwona, wysuszona od środków i życia.
Zbigniew powiedział: Przemyśl to. Poczekam.
Ale nie miał już czasu na czekanie.
Wieczorem weszłam do niego do sali. Nie w fartuchu. Zwykłe dżinsy, sweter, adidasy. Bez rękawiczek.
Siedział w wózku przy oknie. Za oknem sosny już czerniały. Na szafce metronom. Na ścianie fotografia.
Panie Zbigniewie…
Odwrócił głowę.
Spróbuję się nauczyć powiedziałam. Ale potrzebuję tygodnia. I pan obiecuje, że jak się nie uda nie będzie pan rozczarowany.
Będę powiedział zupełnie spokojnie ale się nie przyznam. Zgoda?
Wyciągnął rękę prawą, z długimi palcami i zostawił ją między nami w powietrzu. Nie do uścisku. Dłoń do góry. Zaproszenie i umowa.
Musnęłam jego dłoń opuszkami palców. Starczyło tej chwili.
Nie uśmiechnęłam się. Ale ramiona opadły.
Zgoda.
Podjechał do szafki. Wziął metronom. Nakręcił sprężynę. Mosiądz zamigotał.
Tik. Tik. Tik.
Razdwatrzy. Razdwatrzy. Licz razem ze mną.
Liczyłam. W środku pokoju, w adidasach, bez muzyki. Tylko cyfry i tiktak metronomu.
Plecy prosto polecił. Broda do góry.
Wyprostowałam się. Uniosłam brodę.
Tak. Pamiętaj: walc zaczyna się nie od nóg. Od kręgosłupa. Jak plecy proste nogi same trafią gdzie trzeba.
Wyciągnął prawą rękę. Dłoń do góry zaproszenie.
Lewą połóż na moją. Lekko. Nie ściskaj, nie trzymaj tylko połóż.
Położyłam. Jego dłoń była ciepła. Palce te wygięte stawy objęły moją dłoń. Poczułam, jak jego ręka zaczyna się poruszać. W prawo.
Prawa w prawo. Mały krok. Niecała stopa.
Zrobiłam.
Lewą dostawić.
Dostawiłam.
Lewa do tyłu.
Ruszyłam, niezdarnie, za daleko.
Krócej. To nie marsz. Kroki małe. Suniesz, nie idziesz.
Zaczęliśmy od nowa. Tik. Tik. Tik. Jego ręka prowadziła moją. Nie ciągnęła, nie pchała. Po prostu prowadziła. Trochę w prawo krok w prawo. Trochę do tyłu krok do tyłu. Lekko okrężnie obrót.
Deptałam sobie po stopach. Liczyłam na głos i mimo to się myliłam.
Nie denerwował się.
Myślisz nogami powiedział po dziesięciu minutach. Przestań. Myśl ręką. Moja wie, gdzie masz pójść. Zaufaj.
Zaufaj.
Nie potrafiłam ufać. Trzydzieści cztery lata żyłam tak, by nikomu tego nie musieć. Praca. Kawalerka w Piastowie. Czterdzieści minut pociągiem. Bez zdjęć na ścianach, bez magnesów na lodówce. Nikogo, kto mógłby zawieść. Nikogo, komu można byłoby pozwolić prowadzić.
Ale jego ręka czekała. Ciepła. O długich palcach. W niej pamięć pięćdziesięciu sześciu lat parkietu.
Zamknęłam oczy. Przestałam liczyć.
Krok. Jeszcze jeden. Obrót. Palce lekko się zacisnęły stop. Lekko przyciągnęły w lewo na lewo. Nie myślałam. Nie kazałam sobie prawa noga, lewa noga. Po prostu szłam za dłonią.
O, właśnie tak powiedział cicho.
Otworzyłam oczy. Krążyliśmy w kółko. Stałam w tym samym miejscu, skąd zaczynałam.
Na dziś starczy powiedział. I puścił moją dłoń. Jutro powtórzymy. Pojutrze. Za tydzień będziesz gotowa.
Kiwnęłam głową. Gardło miałam ściśnięte, bałam się odezwać.
Dziękuję wyszeptałam.
To ja dziękuję odpowiedział. Za nogi.
***
Ćwiczyliśmy każdego wieczoru. Przychodziłam po pracy, przebierałam się i szłam do niego. On czekał już przy oknie. Na szafce metronom. Nakręcony wcześniej.
We wtorek uczył mnie liczyć do trzech.
Raz mocna. Dwatrzy słabe. Raz stawiasz nogę. Dwatrzy dociągasz. Nie odwrotnie.
W środę obroty. Zgubiłam się na trzecim, prawie uderzyłam w szafkę. Zbigniew się zaśmiał. Po raz pierwszy. Krótko, chrapliwie.
Szafka to kiepska tancerka rzucił. Nie potrafi prowadzić.
I wyjaśnił:
Obrót w walcu to nie głowa prowadzi. To tułów. Głowa zostaje, tułów już tam. Potem głowa dołącza. Jak w życiu. Decyzja zapada, mózg dołącza ostatni.
W czwartek włączył muzykę. Na telefonie zgrałam mu Straussa. Nad pięknym modrym Dunajem. Zamknął oczy, uniósł obie ręce. Lewa niżej, prawa wyżej jakby obejmował niewidzialną partnerkę. I poprowadził. Stałam dwa kroki dalej i patrzyłam.
Twarz mu się odmieniła. Wygładziła. Zniknęły lata nie wszystkie osiemdziesiąt jeden, ale te, co najbardziej ciążyły. Był na parkiecie, młody mężczyzna w czarnym fraku, partnerka odchylona, jego dłoń ją trzyma.
Muzyka ucichła. Otworzył oczy. Opuścił dłonie.
Patrzyłaś powiedział. Bez wyrzutu.
Tak zawahałam się. Pięknie pan tańczy.
Ja już nie tańczę. Wspominam. To inne rzeczy. Taniec to dwoje. Samemu to już tylko pamięć. Pamięć ma wartość. Ale taniec jest tylko razem.
Zamilkł na moment.
W sobotę zatańczymy prawdziwie. Nie tu. W holu. Tam jest parkiet.
Hol domu opieki. Duże okna, krzesła wzdłuż ścian. Tam czasem odbywają się koncerty. Stary parkiet, ciemny, ale prawdziwy.
Tam będą ludzie powiedziałam.
Niech patrzą.
Przygryzłam wargę.
Jest pan pewien, że jestem gotowa?
Nie przyznał. Ale nogi gotowe. Głowa będzie ci przeszkadzać zawsze. Na to nie ma rady.
W piątek przyszłam na zajęcia według planu. Zwykła rehabilitacja: rozgrzewka dłoni, zginanie i odwodzenie. Wykonał wszystko. Ale wiedziałam prawa dłoń już szła mu słabiej niż tydzień temu. Palce nie rozkładały się do końca. Mały palec był lekko zgięty do środka.
Nic nie powiedziałam.
On też nie.
Po wszystkim powiedział:
Plecy prosto, broda w górę. Pokaż.
Wyprostowałam się. Broda w górę. Ręce wzdłuż ciała.
Długo patrzył. Potem kiwnął głową.
Jutro. Piąta. Hol.
Wyszłam z sali. W korytarzu stała pani Halina. Nic nie pytała. Wystarczyło spojrzenie.
Jutro? zapytała cicho.
Jutro.
Halina bez słowa ruszyła korytarzem. Stopy na zewnątrz, szeroki krok. Przy drzwiach zatrzymała się bez odwracania.
Umyję parkiet, żeby nie ślizgał się.
I poszła.
W nocy nie mogłam zasnąć. Leżałam w kawalerce w Piastowie i patrzyłam w sufit. Pusto. Brak rzeczy, brak śladów, brak życia. Trzy lata tu mieszkam ani jeden kąt nie stał się mój. Ani jedna półka nie pamięta mojej dłoni. Wszystko, by móc odejść w każdej chwili, nie zostawić żadnego śladu. Jak woda przeszłam, nie zostało nic.
Zbigniew żył inaczej. Zostawiał ślady. Na każdej kobiecie, którą nauczył tańca. Na każdym uczniu. Na fotografii, gdzie młody facet w czerni prowadzi partnerkę po parkiecie. Jego dłonie zapamiętywały i przekazywały dalej.
Przewróciłam się na bok. Dłonie na poduszce. Szerokie, krótkie paznokcie. Robocze. Dłonie, które rozgrzewają, rozciągają, podpierają. Ale nie prowadzą. Nie zapraszają. Nie trzymają tak, by druga osoba odważyła się odchylić i nie spaść.
Jutro moje nogi staną się jego nogami. Jego ręce poprowadzą mnie tam, dokąd sama nigdy bym nie poszła.
Przypomniałam sobie słowa Haliny: Nie prosi dla siebie prosi dla ciebie. Żebyś pamiętała. Teraz zrozumiałam. Nie chciał zatańczyć ostatni raz w życiu. Chciał, żebym ja zatańczyła pierwszy.
To było naprawdę przerażające.
***
Sobota, godzina piętnasta. Hol.
Przyszłam już o trzynastej, nie mogłam się doczekać. Zmiana ciągnęła się w nieskończoność. Pacjenci, karty, ćwiczenia wszystko jak zawsze, ale we mnie stukał metronom. Razdwatrzy. Razdwatrzy.
Piętnaście do piątej przebieram się. Spódnica jedyna, jaką mam, granatowa, trochę za kolano. Kupiłam dwa lata temu na ślub koleżanki, od tamtej pory nie nosiłam. Buty na niskim obcasie. Włosy spięłam.
Hol pusty. Halina zadbała, by skończyć na obchody i zabrała wszystkich do jadalni. Parkiet lśni. Ktoś go umył. Wielkie okna, za nimi sosny i popielate niebo marca.
Punkt piąta rozlega się stukot kółek na korytarzu. Zbigniew sam wjeżdża do holu. Wózek jedzie pewnie. Ma białą koszulę pierwszy raz widzę inną niż sweter. Zapinki w mankietach. Na kolanach metronom.
Staje pod ścianą. Patrzy na parkiet. Potem na mnie.
Ładna spódnica mówi. Do walca musi być spódnica. Spodnie nie dają tego uczucia.
Podchodzę bliżej. Nogi nie drżą. Ręce trochę.
Kładzie metronom na stołku przy wózku. Nakręca. Mosiądz się kołysze.
Tik. Tik. Tik.
Stań z mojej prawej. Twarzą do okna.
Staję.
Lewą rękę na moją prawą. Jak na próbie. Delikatnie.
Układam swoją. Palce jego dłoni słabe, cieplejsze niż w poniedziałek, ale już nie tak pewne. Czuję to. On też czuje, że czuję.
Nie współczuj. Tylko tańcz.
Prawą naciska telefon na podłokietniku. Z głośnika płynie Strauss. Nad pięknym modrym Dunajem. Otwierające skrzypce, pauza.
Raz.
Jego ręka prowadzi moją na prawo. Stawiam krok mały, jak mnie uczył.
Dwatrzy.
Lewa dostawia się. Jeszcze krok do tyłu.
I już idziemy.
Jego ręka rysuje trasę. W prawo krok. Okrążenie obrót. Do przodu ja się cofamy. On siedzi na wózku, a górna połowa ciała tańczy. Bark porusza się, tułów się obraca, głowa się nachyla wszystko, czego uczył się i uczył przez pięćdziesiąt sześć lat, ciało pamięta. Ja byłam jego nogami. Jego przedłużeniem. Świadomością, którą zabrała choroba.
Parkiet sunął pod stopami. Nie liczyłam, nie myślałam. Słuchałam tylko jego dłoni. W prawo. Okrąg. Obok okien z sosnami, przez środek holu, obok krzeseł.
Trzy minuty.
Trzy minuty warte pięćdziesięciu sześciu lat treningów. Jego, nie moich. Ja tylko słuchałam jego ręki, jego rytmu, jego życia, które przez dłoń przenikało we mnie, przez moje nogi, przez parkiet.
Muzyka ucichła. Ręka Zbigniewa znieruchomiała.
Stoję naprzeciw niego. Spódnica faluje. Serce wali jak szalone. Ale moje ramiona, zawsze spięte, pierwszy raz są zupełnie w dół. Luźne.
Spojrzał na mnie. Zobaczyłam w jego twarzy to, co było na tamtej fotografii. Ten młodzieniec w czarnym fraku, pewny siebie na tym parkiecie. Jego dłonie nie dadzą się pomylić. Partnerka może się wycofać on ją chwyci.
Dziękuję mówi To był piękny walc.
Popełniłam mnóstwo błędów odpowiedziałam. Głos mi drżał.
Nie. Zrobiłaś tylko jedno, co było potrzebne. Zaufałaś. Reszta nieistotna.
Puścił moją dłoń. I powiedział coś, co zostało ze mną na zawsze.
Teraz umiesz walca, pani Zofio. To moja spuścizna. Gdy będziesz tańczyć kawałek mnie zatańczy razem z tobą.
Stałam na środku holu. Tik. Tik. Tik. Metronom odliczał pustą taktę. Strauss milczał.
Weź go wskazał metronom. Tobie się bardziej przyda.
Nie powiedziałam.
Pani Zofio. Weź.
Odwrócił wózek i pojechał ku wyjściu. W drzwiach się zatrzymał.
Plecy prosto. Broda w górę. Pamiętaj.
I odjechał.
Zostałam sama. Parkiet. Okna. Sosny. Szare, marcowe niebo. I mosiężna płytka, która tykała, tykała, tykała.
Wzięłam metronom. Przytuliłam do piersi. Drewniana obudowa była ciepła od jego dłoni.
Nazajutrz przyszłam na zwykłe zajęcia. Był w swetrze, jak zwykle. Koszula wisiała w szafie powiesił sam. Ćwiczyliśmy wg planu: dłonie, zginanie, opór. O tańcu nie wspomniał. Ja też nie. Jakby nic się nie wydarzyło.
Ale widziałam był cichszy. Nie smutniejszy. Cichszy. Jak człowiek, który zrobił to, co chciał, i może już odpuścić.
W weekend nie pojechałam do domu. Pracowałam za koleżankę. Wieczorem przechodziłam obok jego sali. Drzwi uchylone. Siedział przy oknie i patrzył na sosny. Dłonie leżały bez ruchu na podłokietnikach.
Metronom miałam w torbie.
Jeszcze dwa tygodnie ćwiczyliśmy jak zwykle. Wykonywał zadania. Zapisywałam wyniki. Prawa ręka słabła widziałam to po pomiarach. Nie mówiłam mu liczb. On nie pytał.
W środę powiedział:
Pani Zofio. Dziękuję, że mnie pani nie żałuje.
Nie żałuję pana odpowiedziałam.
Właśnie za to dziękuję.
W kwietniu Zbigniew Radosz odszedł we śnie. Pani Halina zadzwoniła do mnie o szóstej rano. Głos miała spokojny trzydzieści lat wprawy.
Radosz odszedł w nocy. We śnie.
Odłożyłam słuchawkę, usiadłam na łóżku i siedziałam godzinę. Nie płakałam. Po prostu siedziałam. Za oknem budził się Piastów samochody, ktoś trzaskał drzwiami na klatce. Zwykły, kwietniowy poranek. Świat się nie zmienił. Ja tak.
W poniedziałek weszłam do jego sali. Łóżko zaścielone. Szafka pusta. Fotografię zabrała córka przyjechała z Kanady, załatwiła wszystko w dwa dni i odleciała. Halina mówiła, że płakała na korytarzu, ale do sali weszła z suchymi oczami. Ramkę, album i koszulę z mankietami zabrała. Wózek zostawiła.
Na półce w mojej pustej kawalerce stoi metronom. Drewniany korpus. Mosiężna płytka. Winger, rocznik sześćdziesiąty drugi. Niemiecki. Prezent od nauczyciela za pierwszy turniej wojewódzki.
Podchodzę do półki. Nakręcam sprężynę.
Tik. Tik. Tik.
Plecy prosto. Broda w górę.
Razdwatrzy.
Wykonuję krok prawą nogą. Mały, tak jak mnie uczył. Lewą dostawiam. Krok do tyłu.
Mieszkanie puste, bez zdjęć i magnesów po raz pierwszy stało się pełne. Bo tańczyły w nim dwie osoby. Ja nogami. On rękami, tymi długimi palcami, z powiększonymi stawami, rysującymi w powietrzu łagodny łuk.
Część niego tańczyć będzie już zawsze ze mną.
