Co ty sobie wymyśliłaś? Jaki dom spokojnej starości? O nie, nigdzie się z własnego domu nie ruszam! ojciec Elżbiety Kamińskiej cisnął w córkę kubkiem, celując w głowę. Kobieta odruchowo się uchyliła. Miała to już w krwi dziwny, gorzki odruch przetrwania.
Tak dalej być nie mogło. W końcu on znajdzie sposób, by zrobić jej krzywdę, a ona nie zorientuje się nawet, skąd przyszedł cios. Wypełniając dokumenty dotyczące umieszczenia ojca w ośrodku opieki, Elżbieta nie czuła nic poza dręczącymi wyrzutami sumienia. Choć przecież to, co dziś dla niego robiła, i tak przekraczało wszystko, czego się od niej można było domagać, biorąc pod uwagę, jak ją traktował przez całe życie.
Gdy ojca zabierano do samochodu, wrzeszczał, wyrywał się i rzucał przekleństwami na wszystkich, którzy brali udział w jego wywózce.
Elżbieta patrzyła przez szybę za odjeżdżającym autem. Już raz w życiu przeżyła taki moment. Tyle że wtedy była dziewczynką, pozbawioną nawet wyobrażenia o tym, jak może wyglądać jej przyszłość.
Elżbieta była jedynaczką. Matka nie odważyła się na kolejne dziecko miała za męża domowego tyrana, który życie żony potrafił zamienić w piekło.
Ojciec Elżbiety Stanisław Kamiński miał już swoje lata, gdy urodziła mu się córka, dobrze po czterdziestce. Żenił się z wyrachowania dla kariery. Miłość czy przedłużenie rodu nigdy go nie interesowały. Nigdy nikogo nie kochał tak, jak samego siebie. Ślub był mu potrzebny do zbudowania wizerunku wzorowego urzędnika i rodzinnego człowieka. Szybko znalazł odpowiednią kandydatkę: młodą studentkę technikum Dorotę, z rodziny robotników w Łodzi. Idealna żona dla ludu. Rodzina Doroty uznała zamążpójście za wielki awans społeczny, a jej samej nikt nie pytał o zdanie. Ślub był wystawny, chociaż bez rodziców panny młodej za mało godni.
Po ślubie Dorota przeprowadziła się do mieszkania Stanisława.
Aby wyrobić w niej zachowania odpowiednie dla żony urzędnika, wyznaczono jej kogoś, kto uczył ją manier, milczenia we właściwych momentach i zamykania oczu na to, czego widzieć nie powinna.
I jak ci minął dzień? pytał Stanisław, siadając wieczorem w fotelu.
Dobrze wszystko. Poznałam zasady nakrywania do stołu, zaczęłam naukę angielskiego mówiła Dorota, wiedząc już, że nie wolno mu dawać powodów do niezadowolenia.
I co z tego? Kto w tym czasie dbał o dom?
Ja. Ze starą kucharką ustaliłyśmy jadłospis na tydzień, sama robiłam zakupy i porządki.
No, na dziś wystarczy. Pamiętaj, ręce masz mieć zawsze czyste, wygląd schludny. Nie toleruję w domu niechlujstwa. Jak się poprawisz, wynajmę ci kierowcę i gosposię. Ale jeszcze nie zasłużyłaś.
Dorota dwoiła się i troiła, lecz takich spokojnych dni było naprawdę mało. Najczęściej Stanisław wracał późno, wściekły i zmęczony. Jedyną osobą, na której mógł się wyżyć, była żona służba mogła przecież odejść i rozpowiedzieć, co widziała. Dorota nie miała komu się poskarżyć. Nie miała dokąd odejść.
Stanisław po raz pierwszy uderzył ją miesiąc po ślubie. Nie za coś konkretnego. Po prostu żeby wiedziała, kto tu rządzi. I żeby dać do zrozumienia, co ją czeka, jeśli nie będzie posłuszna.
Później bił częściej. Z dokładnością lekarza żeby nie było siniaków, by nie popsuć jej sylwetki, by nikt obcy się nie domyślił. Dorota skrywała ślady pod ubraniami, zarażała uśmiechem kolegów męża, których musiała przyjmować.
Minął rok. Znajomi i współpracownicy zaczęli pytać Stanisława: Czemuś jeszcze nie masz dzieci, chłopie? Żona młoda, ty facet w sile wieku! Może czas z nią do lekarza, coś tu chyba nie gra?
Nie planowaliśmy jeszcze odparł szorstko.
Nie planowaliście? Kobieta nie po to jest. Dzieci, dom, mąż taka jej rola. Niech idzie do lekarza, znam dwie dobre ginekolożki.
Dla Doroty zaczął się kolejny rozdział badania, wizyty u specjalistów. Stanisław nawet przestał ją bić, by lekarze się nie domyślili.
Po kilku miesiącach żadnych nieprawidłowości. Dorota zdrowa i płodna. Sugerowano, że to może jego trzeba przebadać.
Ja? Podejrzewasz mnie?! burknął Stanisław.
Nawet jeśli, to pana problem nie zniknie od mojego zwolnienia spokojnie odpowiedział lekarz, dużo widząc w swoim życiu.
W końcu Stanisław zgodził się na testy. Wynik jego szanse na bycie ojcem były znikome. Pozostawało liczyć na cud.
Koledzy docinali coraz mocniej, młoda żona rozkwitała. Stanisław kipiał złością. Dorota przestała reagować na ciosy już nawet się nie bała, marzła tylko duszą jak kamień.
Dla odwrócenia myśli Stanisław znalazł kochankę.
Dopiero po dwóch i pół roku zaszła długo wyczekiwana ciąża. Urodziła się Elżbieta. Czysta kopia ojca. Mimo to Stanisław nie czuł do niej czułości. Dziewczynką zajmowała się matka i niania. Ojciec tygodniami nie widział córki, nie tęsknił.
Im starsza była Elżbieta, tym bardziej go drażniła. Nie potrafił się powstrzymać, by jej nie uderzyć. Pierwszy raz zrobił to, gdy miała pięć lat. Marudziła, czegoś chciała, a on wrócił po trudnej naradzie. Nagle chwycił ją za rękę, rzucił na drugi koniec pokoju. Dziewczynka nawet nie zapłakała. Stanisław rozsiadł się wygodnie i włączył telewizor.
Od tego czasu Elżbieta zrozumiała i zaczęła unikać ojca, jak tylko mogła. Ale on już się nie hamował. Potrafił ją nazwać głupią, spoliczkować nawet przy gościach. Był ważny nie musiał już grać wzorowego ojca. Śmiał się z niej przy znajomych:
Pani Elżbieto, słyszałam, że Elżunia pięknie gra na skrzypcach. Może zagra coś dla nas?
Skrzypaczka? Ha! Tępa jest, nawet jak trzymać skrzypce nie umie! Jak państwo chcecie, to poproście ją, ale ja bym wolał odpuścić. Elka! Weź tę swoją balalajkę i zagraj gościom!
Elżbieta, czerwona ze wstydu, szła po instrument. Gra przed ludźmi była straszna, lecz gniew ojca straszniejszy.
Strach przed publicznymi występami został z nią do końca życia. Choć miała talent, nigdy nie została skrzypaczką, nie wzięła do ręki instrumentu po skończeniu szkoły muzycznej.
Patrząc na obrazki szczęśliwych rodzin, Elżbieta nieraz pytała samą siebie: czy wszyscy tak mają? Dlaczego właśnie ona musiała urodzić się komuś, kto nienawidzi wszystkich?
Matka nie stała się dla niej wzorem. Nie umiała pokochać dziecka zrodzonego z przymusu. Kiedy Elżbieta miała trzynaście lat, matka zginęła w wypadku samochodowym. Tak oficjalnie dziewczyna nie wiedziała, co stało się naprawdę. Po śmierci matki zamknęła się jeszcze mocniej.
Skończyła liceum i wybrała studia, które wskazał ojciec jedno z ostatnich jego rozkazów. W pracy tonął już w problemach i zostawił Elżbietę w spokoju. Gdy skończyła studia, jej ojciec roztrwonił cały dorobek i wpływy. Sporo złotych zostało wydane, by uciszyć skandale popełnione za urzędniczego życia. Jakoś udało się mu zamieść wszystko pod dywan i spokojnie przejść na emeryturę w domku letniskowym pod Łodzią. Elżbieta nie jeździła do niego nie miała ochoty znosić jego urągań.
Został sam, nie mogąc już żółci wylewać na domowników. To zburzyło jego równowagę psychiczną. Sąsiedzi coraz częściej dzwonili do Elżbiety: Coś z pana ojcem nie tak, dziwnie się zachowuje. Musiała się zebrać w sobie i podjąć trudną decyzję: zabrać ojca do siebie.
Zyskał cel znów mógł zatruwać jej życie. Codziennie awantury, przekleństwa, mógł potłuc talerze, porozrzucać jej rzeczy. Elżbieta zamknęła go w jednym pokoju, założyła zamek. Kiedy i to przestało wystarczać a znaki demencji się nasiliły, musiała zrobić coś jeszcze trudniejszego umieścić ojca w domu spokojnej starości.
Swojej rodziny nie założyła. Z poczuciem własnej bezwartości, poraniona psychicznie, bała się ludzi. W pracy nie nawiązała bliższych znajomości, trzymała się na dystans. Gdy przyszło oddać ojca do ośrodka, wstyd i żal rozdzierały ją od środka.
Zostawienie go ze sobą stało się niebezpieczne dla jej życia. Badania potwierdziły początek otępienia przestał rozpoznawać córkę, ale złość i nienawiść nawet wtedy nie zniknęły.
Szukając idealnego miejsca, odwiedziła każdy dom opieki w mieście. Najlepszy okazał się kosztowny miesięczna opłata sięgała ponad trzy tysiące złotych. Elżbieta musiała oddać prawie całe wynagrodzenie i dorabiać po godzinach, by jakoś się utrzymać.
Po wyjeździe ojca kilka dni chodziła jak cień. Przypominała sobie, jak kiedyś wyjeżdżały z mamą. To był jedyny raz, gdy matka próbowała odejść, zabrać Elżbietę i uciec. Stanisław szybko je odnalazł, a potem matka zginęła.
Mimo wszystko, wizytując ojca, Elżbieta płakała z żalu i winy jakby to były jedyne uczucia, do których umieli ją wychować.
Oprócz aż nazbyt dobrze znanego poczucia winy zaczęły też do niej dochodzić niepokojące problemy ze zdrowiem…
