Nie potrzebuję sparaliżowanej… powiedziała synowa i wyszła Nawet nie wyobrażała sobie, co może się wydarzyć dalej.
W jednej podlaskiej wiosce żył zwyczajny staruszek. W weekendy lubił wypić odrobinę żubrówki. Miał jedno marzenie: mieć psa, i to nie byle jakiego, ale rasowego owczarka środkowoazjatyckiego. Gotów był nawet pojechać aż do Kazachstanu, żeby kupić takiego psa i sprowadzić go do siebie.
Wołano na niego Stasiuk czy to od imienia, czy od nazwiska, już nie pamiętam. Sam nigdy nikogo nie poprawiał, po prostu siedział sobie po pracy na ławce przed domem, wspominając dawne lata. Zdarzało się, że młodzi przysiadywali obok, by posłuchać, jak kiedyś wyglądało życie w wiosce.
Żonę, Jadwigę, Stasiuk pochował dawno temu. Miała chore serce. Lekarze surowo zabronili jej rodzić, ale bardzo pragnęła dziecka. Urodziła mu syna i wtedy bardzo się rozchorowała. Stasiuk kochał Jadwigę. Dla niej był gotowy zrobić wszystko, nawet siatki z mlekiem nie pozwalał jej nosić. Nie wolno, lekarze zabronili! powtarzał uparcie.
Sam zajmował się synem i gotował. Jadwiga często się martwiła:
Lepiej byś mnie już nie kompromitował! Kobiety się śmieją, że wszystko robisz sam!
A one jej nie wyśmiewały, tylko zazdrościły:
Oj, Jadźka, dałabyś nam swojego Stasiuka na wynajem, choć jeden dzień twojego życia!
Ona tylko uśmiechała się w odpowiedzi. Tak też, z uśmiechem na twarzy, odeszła. Stasiuk rano znalazł ją już zimną. Płakał jak bóbr trzy dni, potem zajął się synem.
Chłopak akurat miał trudny wiek czternaście lat. Po wojsku wcześnie się ożenił i został mieszkać tam, gdzie służył. Tak Stasiuk został sam. Ale nie zrażał się, lubił rozmawiać z młodymi na ławce.
Synowi urodziła się córka. Staruszek nieustannie czekał, aż odwiedzą go całą rodziną, ale nigdy nie przyjeżdżali raz praca, raz brak czasu, albo coś innego. Wnuczkę znał tylko ze zdjęć.
Któregoś dnia ludzie z wioski zauważyli, że Stasiuk chodzi niewesoły, przygaszony. Nie uśmiechał się, nie żartował, na ławce nie siedział. Zaczęli pytać, co się stało. Okazało się, że dostał telegram synowa napisała, że cała rodzina miała wypadek samochodowy. Wnuczka leży w ciężkim stanie w szpitalu, a jego syn zginął.
Ach, co za nieszczęście! współczuli mu wszyscy we wsi, lecz czy są takie słowa, które pomogłyby w takiej rozpaczy?
Przyjmował kondolencje, ale lżej mu nie było. Syna żal, ale nie wróci, jeszcze bardziej żal wnuczkę leży w szpitalu, nieprzytomna, piętnastoletnia dziewczyna. Powinna żyć, a życie się dla niej zatrzymało. Całe serce Stasiuka bolało z żalu.
Najgorsze od synowej więcej żadnych wieści. Listów nie pisała, na telegramy nie odpowiadała, telefonów nie odbierała. Jak tu się dowiedzieć, jak wygląda stan wnuczki? Sam jej nigdy nie widział na żywo, ale i tak kochał ją jak własną. Ze zdjęć była bardzo podobna do Jadwigi w młodości.
Już się przymierzał, żeby jechać do miasta, gdzie mieszkał syn, gdy nagle, tuż przed wyjazdem, podjeżdża samochód pod dom. Wynoszą nosze. Do domu, prawie bez pukania, wchodzi jakaś kobieta. Stasiuk nie od razu się zorientował, że to synowa. Za nią wnoszą na noszach wnuczkę. Dosłownie rzucili dziewczynę na kanapę i wyszli.
Ona jest sparaliżowana od stóp do głowy. Nie potrzebuję takiej córki. Mam jeszcze szansę wyjść za mąż, urodzić zdrowe dziecko! powiedziała synowa.
Ale ja nie jestem lekarzem! zdołał odpowiedzieć Stasiuk.
Lekarz tu nie pomoże. Ona potrzebuje opiekunki, nie lekarza. Jak nie chcecie się z nią użerać, to ją zakopcie za żywca, ja nie poświęcę życia na opiekę nad nią. Nie jestem jej pielęgniarką! rzuciła przez ramię i trzasnęła drzwiami.
Ty jej nawet matką nie jesteś! krzyknął za nią Stasiuk.
Wtedy zrozumiał, czemu syn nie przyjeżdżał w gości z rodziną. Z taką kobietą to tylko na targ iść się kłócić, nie do rodzinnych spotkań jeździć. Jak to się stało, że syn wplątał się w taką jędzę? Teraz już nie miał kogo zapytać. Gdyby wiedział, że żona wyrzeknie się córki, pewnie przewróciłby się w grobie. Tak zostali we dwoje Stasiuk i wnuczka.
Dziewczyna rzeczywiście była całkowicie sparaliżowana, ale Stasiuk nie po raz pierwszy zajmował się kimś chorym i prowadził gospodarstwo. Za to znów miał sens w życiu! Najważniejszy cel: wyleczyć wnuczkę.
Lekarze się poddali, wypisali wnuczkę ze szpitala, mówili, że nie rozumieją, jak przeżyła wypadek, bo urazy były niemal śmiertelne. Zostały tylko ludowe sposoby i znachorki. We wsi nie było takowej, najbliższa mieszkała daleko. Nie można było wieźć sparaliżowanej dziewczyny, a znachorka nie wychodziła z domu już bardzo stara. I co robić…
Stasiuk niemal co tydzień jeździł do znachorki. Dawała mu zioła, różne napary. Tym właśnie leczył wnuczkę. Minął ponad rok, dziewczyna wciąż nie mogła ruszyć ani ręką, ani nogą, leżała jak kłoda pod kołdrą. Mówić też nie potrafiła, tylko mamrotała coś niezrozumiałego.
Czasem staruszek zauważał, jak po jej policzku spływa łza. W takich chwilach serce Stasiuka się łamało. Myślał, że wnuczka tęskni za mamą i tatą. Rozmawiał z nią długo, czytał jej książki, ale ona nie mogła mu odpowiedzieć. Oboje cierpieli.
Aż któregoś wieczoru stało się coś niespodziewanego. Kiedy dziadek siedział jak zwykle przy łóżku chorej, do domu weszła pijana banda młodzieży. Okazało się, że Stasiuk przez nieuwagę nie zamknął drzwi wejściowych. Wrócili właśnie z dyskoteki i zobaczyli światło w oknie. Wiedzieli, że w domu leży sparaliżowana dziewczyna. Ktoś zaproponował, żeby wejść i ją pobawić, bo przecież przez paraliż nie będzie się opierać… Wparowali więc do środka.
Dziadku, zdejmij z wnuczki kołdrę i rozstaw nogi szeroko! My tu zaraz los rzucimy, kto pierwszy… rozkazał najbardziej pijany.
Zlitujcie się, ona ma tylko 15 lat! zaprotestował Stasiuk.
Zaraz, tylko zęby umyję! rzucił Stasiuk i pognał do kuchni, a tam otworzył drzwi do piwnicy i krzyknął:
Bierz go!.
I zza drzwi wyskoczył olbrzymi owczarek środkowoazjatycki, Poldek. Zaczął łapać oprychów za spodnie, jeden stracił prawie cale przyrodzenie, innym porwał spodnie na tyłkach. Uciekali przez wieś z gołymi zadkami, wszyscy się śmiali, a Poldek gonił ich aż za granicę wsi.
Stasiuk wraca do pokoju, a tam wnuczka siedzi na łóżku i krzyczy przez okno:
Poldek! Poldek! Dziadku, trzymaj go, żeby nie uciekł!
Wtedy staruszek się popłakał. Od tamtej pory wnuczka zaczęła zdrowieć. Wkrótce nawet chodziła. Czy napary znachorki pomogły, czy szok ze spotkania z psem nie wiadomo, ale dziewczynka zaczęła też mówić bez przerwy. Namówiła się za wszystkie lata. Ale skąd się wziął pies? Zapytacie
A to proste Poldek mieszkał u syna Stasiuka, a gdy wydarzyła się tragedia i właściciel zmarł, niedobra synowa pozbyła się i córki, i psa.
Psa przywiozła razem z dziewczynką, ale staruszkowi nie powiedziała nic. Gdy synowa opuszczała dom Stasiuka, ten poszedł zamknąć bramę za nią i zobaczył, że przy bramie siedzi pies. Chudy, wymęczony, z oczyma smutnymi jak u chorej krowy. Nawet łzy mu ciekły. Stasiuk nie wiedział wcześniej, że syn miał psa. Nie mógł wyrzucić go na ulicę zabrał do siebie.
Pies służył staruszkowi wiernie, a gdy tamci przyszli, siedział w piwnicy, bo lato było upalne i Stasiuk nie chciał go męczyć. Dnia wypuszczał Polka w chłodniejsze wieczory. Tamtego wieczoru po prostu nie zdążył. Gdyby Poldek był na górze złoczyńcy nigdy by nie weszli do domu.
Wnuczka później opowiedziała staruszkowi, że kiedy płakała i łzy spływały jej po policzkach, nie tęskniła ani za matką, ani za ojcem, tylko za psem. Dziadek zawsze trzymał psa na podwórku, nie wpuszczał do domu. Dziewczynka tęskniła, ale nie umiała tego powiedzieć dziadkowi.
Poldek, odpędziwszy pijaków, wrócił do domu i z radością obślinił twarz swojej małej właścicielki. On też za nią bardzo tęsknił. I tak zaczęli żyć we troje: Stasiuk, wnuczka i Poldek. O matce dziewczynki nigdy już nic nie usłyszeli.
Wszystko to wydarzyło się na polskiej ziemi, we wsi pod Białymstokiem. Trudy życia mierzyłem jak przyciężki kłopot, a jednak los przyniósł pokrzepienie, gdy ono było najbardziej potrzebne. Do dziś, siadając na tej samej ławce, patrzę na słońce zachodzące za las, a wnuczka śmieje się w kuchni, a Poldek mruczy na podłodze przy piecu. Nikogo więcej nie potrzebujemy.
