Ledwo skończyłem osiemnaście lat, już się ożeniłem. Ożeniłem to najlepsze słowo, określające mój czyn, zaskakujący zarówno dla mnie, jak i dla wszystkich wokół. Ale co się stało, to się już nie odstanie. Zaczynało się nowe życie, zupełnie mi obce, które oprócz innych rzeczy wymuszało poznanie rodziców mojej młodej żony. Ona była równie zagubiona jak ja. Oboje wypadliśmy z rodzinnych gniazd, jeszcze nie nauczywszy się dobrze latać.
Pewnego poranka, kiedy ciotka Anna podsuwała mi na śniadanie pyszności, jak zwykle przekonując, żebym zjadł jeszcze trochę, zajrzała do nas sąsiadka, babcia Kazimiera. Obserwując troskliwą opiekę cioci, westchnęła i powiedziała ze smutkiem:
Rozpieszczony z ciebie chłopiec, życia nie znasz, zobaczysz jeszcze, teściowa ci krwi napsuje.
Dajże spokój, nie strasz go, Kaziu zganiła ją ciocia Anna.
Rzeczywiście, nie znałem wtedy żadnych krzywd. Nasza nietypowa rodzina składała się z babci i trzech jej córek moja mama była najmłodsza, Zofia, a ja byłem oczkiem w głowie najstarszej, Anny. Wszystkie były wdowami wojna zabrała im mężów. Żyliśmy zgodnie, bez mężczyzn, a dzieci dostawały tyle miłości, czasami nawet za dużo.
Jako najmłodszy byłem szczególnie dopieszczany. Nie wiedziałem, co to żal czy przykrość; babcia Kazimiera miała rację. Jednak słowo teściowa uderzało mnie jak coś nieprzyjaznego było ostre, złowrogie, nie dawało spokoju aż do dnia spotkania, jakby zapowiadało jakieś nieznane jeszcze kłopoty.
Teściowa okazała się miłą, wysoką, zgrabną kobietą. Powiedziała: Wejdź, synku i uśmiechnęła się do mnie. Nie było w niej nic złego. Krzątała się po domu, częstowała nas, a potem zaprowadziła na podwórko, pokazała swój nieduży ogród z równiutkimi, wysokimi grządkami, gdzie już zieleniły się młode warzywa, i pochwaliła się dorodnym prosiakiem, który radośnie zachrumkał na widok gospodyni.
Henio, Henio, zaraz cię nakarmię, grzeczny jesteś, mądry rzuciła do prosiaka z czułością, a mnie się zrobiło ciepło na sercu, jakby to mnie pochwaliła.
Ogród, prosiak Henio to wszystko było mi znajome i bliskie z dzieciństwa. U nas też prosiaki zawsze nazywało się Heńkami i mówiło się do nich czule. Wszystko mnie uspokajało, a nawet zaczęło się podobać.
Rano nasi mężczyźni wychodzili do pracy na jakąś budowę a my zajmowaliśmy się gospodarstwem. Ale złowieszcze słowo teściowa przeszkadzało mi zwracać się do niej, a przecież robiło się to coraz bardziej konieczne. Pewnego dnia, kiedy pochwaliła moje imię, zacząłem jej opowiadać o świętym Stanisławie, a ona ze śmiechem powiedziała:
To mów do mnie, synku, po imieniu jestem Teofila, Ty Stanisław, oboje po imieniu, łatwiej będzie. Podoba ci się to imię?
Tak oto teściowa rozwiązała moją trudność i zacząłem zwracać się do niej: pani Teofilo i zawsze z szacunkiem dodawałem pani.
Życie układało się dobrze. Była życzliwa, szybka, wszystko w domu miała pod kontrolą. Gdy wstawałem, śniadanie już czekało na stole, podłogi błyszczały czystością, ogród wypielony, a Henio nakarmiony. Siadaliśmy na ganku, rozmawialiśmy, a ona półżartem snuła opowieści, jak ciężko miała w czasie wojny z trzema synami, jak musiała tyrać w tartaku z obowiązku wojennego, a dzieci zgubiły kartki na chleb. Kiedyś pracodawca przeniósł ją z tartaku do sklepu, żeby zbierała dla nich okruszki z tac, na których przywożono chleb dobry z niego był człowiek, Bóg mu zapłać, odrobinę dodał dzieciom, zwłaszcza temu najmłodszemu, mojej żonie, bo była wątła.
Moją wyobraźnię rozpalały jej barwne opowiadania. Świat rozszerzał się o nowe uczucia i zrozumienia. Wszystko było dobrze, aż do pewnego dnia.
Rano teściowa obudziła mnie:
Synku, gospodynie idą dziś na jagody do lasu, chciałabym się z nimi wybrać. Zostawiłam Henia wszystko masz w wiaderku. Dasz radę go nakarmić?
Oczywiście, co za problem odpowiedziałem pewnie i zostałem sam w domu.
Nie minęło długo, a Henio głośno i żałośnie się odezwał. Wziąłem wiaderko z jedzeniem i ruszyłem do jego chlewika. Spory już prosiak mieścił się w niewielkiej zagrodzie przy ogródku; wystarczyło otworzyć drzwiczki, wejść i wsypać karmę do koryta. Sprawa wydawała się prosta… Zupełnie nie!
Ledwie uchyliłem drzwiczki, Henio z całą siłą wyważył je, wyrwał mi z rąk wiadro i pognał wprost na grządki. Wolność zawróciła mu w głowie zaczął szaleć po między grządkami, zgniatać młodziutką zieleninę, tarzał się i chrumkał z uciechy. Zaniemówiłem z przerażenia patrzyłem, nie wiedząc, co robić. Ale musiałem jakoś powstrzymać tę dewastację, bo ogród był oczkiem w głowie teściowej. Czułem już, jak wszystkie nadzieje na dobre stosunki runęły, a czas, w którym teściowa napuści mi krwi, nadszedł szybciej, niż myślałem i to zasłużenie.
Muszę Henia zagonić do chlewika, za wszelką cenę! myślałem gorączkowo. Rzuciłem się za świniakiem, prosto na starannie podlane grządki. Nasze tempo było równe, parę razy nawet złapałem Henia za tłuste, brudne boczki, ale chytrus nie chciał się poddać wolności, natychmiast się wyślizgiwał i uciekał. Musiałem zmienić strategię nie mam szans go złapać, spróbuję go zwabić.
Pobiegłem do domu, nabrałem chleba. Henio dobrowolnie głodny przyszedł, brał kromki prosto z mojej ręki. Powoli kierowaliśmy się ku chlewikowi, ale gdy tylko drzwiczki były blisko, zwierz znów uciekał na grządki i bawił się jeszcze weselej. Cóż on nie wyprawiał, aż burzył malutką inspekcję z sadzonkami pomidorów, które teściowa pielęgnowała od tygodni! Wszystko przepadło.
Na koniec Henio usiadł w końcu na słusznych rozmiarów zadzie, przesunął się na przednich racicach i, rechocząc, zupełnie zniszczył grządki. Ze zgryzoty przyszło mi do głowy, żeby zrobić to, co robiłem w dzieciństwie z naszymi grzebiącymi się w błocie przyjaciółmi.
Henio już mnie nie traktował jak wroga, podszedłem więc, przewróciłem go na bok i zacząłem drapać po brzuchu. Oczy zamknął z rozkoszy, chrumkał błogo. Nie wiem, ile to trwało zmieniałem ręce, bo bolały z wysiłku, nie czułem czasu. Pragnąłem jednego żeby się nie ruszał. Słońce prażyło niemiłosiernie, gardło mi zaschło ze zmęczenia. Byliśmy obaj upaprani ziemią, ja zupełnie zrozpaczony, Henio szczęśliwy pośród zdewastowanego ogródka.
Nagle skrzypnęła furtka i wbiegła Teofila.
Ty łobuzie! Udręczyłeś syna! zawołała, złapała Henia za nogę, przeciągnęła przez resztki grządek prosto do chlewa i zamknęła go tam z hukiem.
Spróbowałem wstać, drżały mi nogi i przez chwilę nie mogłem ruszyć się z miejsca. Pomogła mi zejść z pobojowiska na podwórze.
Czekaj, mój biedaku, zaraz obmyję cię wodą pobiegła po duże wiadro, przyniosła świeżą wodę od studni i zaczęła mnie porządnie oblewać po nogach, rękach i twarzy.
Z mojej skóry spływała czarna woda pomieszana z łzami. Jakby razem z nią odpływało ze mnie to straszne, kłujące słowo TEŚCIOWA znikło na zawsze.
Nagle wymsknęło mi się z serca: O, mamo moja! Ona rozpromieniła się, objęła mnie i zaprowadziła do domu, żeby nakarmić mnie świeżymi jagodami z borów.
O zniszczonym ogródku była raptem krótka rozmowa, machnęła ręką:
Co tam, grządki się poprawi, zielone znowu wyrośnie, wiele nam nie trzeba. A pomidory dadzą radę, zobaczysz. To tylko prosiak, pobiegał i wystarczy. Ty odpocznij, jak nie ma chłopaków, ja szybko zrobię obiad powiedziała z uśmiechem.
Skąd tyle miała w sobie cierpliwości kobieta, która tyle przeszła? Skąd ta mądrość i dobroć? Nie wiem, kto ją tym obdarował, ale wiem już, jak i dlaczego wyrastają silni, porządni i dobrzy synowie, których matki zwane czasem niesprawiedliwie tym ostrym słowem teściowa oddają innym dziewczynom z tak wielkim sercem.
Ta historia nauczyła mnie, że za żadnym słowem nie stoi przeznaczenie. Wszystko zależy od ludzi i tego, jak chcą pokazywać swoje serce.
