Jan usmażył ziemniaki, otworzył słoik ogórków kiszonych. Mija właśnie rok, odkąd odeszła jego Halina. Nagle ktoś zapukał do drzwi. To ty przyszłaś uśmiechnął się Jan, widząc w progu sąsiadkę Wiolettę, i zaprosił ją do stołu. Trochę posiedzieli, pomilczeli i wspomnieli Halinę. Niespodziewanie Jan wyjął z kieszeni jakiś list. Wioletta, ten list dała mi Halina, tuż przed swoim odejściem powiedział i podał kopertę kobiecie. Ale to przecież dla ciebie zdumiała się Wioletta. Przeczytaj, zrozumiesz wyszeptał Jan cicho. Wioletta otworzyła kopertę i aż wstrzymała oddech.
Zięć miał przyjechać po panią Wiolettę w sobotę rano. Szkoda było opuszczać działkę pod Radomiem, ale końcówka października, woda już odcięta czas wracać do domu.
Wi-o-letto! Pani Wioletto, to pani? sąsiad z działki, pan Jan Kowalski, zapukał do drzwi.
Wejdź, Janku, jeszcze jestem. Rzeczy pakuję, zięć dopiero pojutrze po mnie przyjedzie. Znów mnie pewnie upomni, że tyle toreb. Ale co zrobić, przecież moje rzeczy to prawie nic, głównie zbiory. Suszone jabłka rok jabłkowy nam się trafił. Ogórki, leczo, konfitury. Przecież nie zostawię. Dla kogo to zebrałam, jak nie dla nich? A mnie dużo nie potrzeba.
No, nie mów, Wioletto! Ja też, choć do domu się nie spieszę. Pobędę tu jeszcze, pięknie jesienią. Halina tak lubiła jesień Ale wiesz, po co przyszedłem? Pamiętasz, jak kiedyś wspólnie zamykaliśmy sezon? Twój Sergiusz żył, my byliśmy młodzi, dzieci małe a dziś wszystko zarośnięte. Wtedy sadziliśmy młode jabłonki, wydawało się, że nigdy nie urosną. No i wiesz, co? Dziś mija rok od śmierci Haliny. Powspominać by się zdało Jan przekładał w dłoni kopertę. Sam nie chcę tego robić, we dwoje łatwiej. Przyjdź, upiekłem ziemniaki, pogadamy, a mam też do ciebie jedną sprawę. Wpadniesz?
Oczywiście, Janku, masz, weź ogórki kiszone. Za pół godziny będę, muszę się tylko ogarnąć.
Od lat przyjaźnili się rodzinami. Razem stawiali domki, sadzili sady, pomagali sobie nawzajem. Latem urodziny obchodzili wspólnie lato to małe życie i co roku spędzali je razem. Teraz wnuki Wioletty odwiedzają ją na całe wakacje, więc nawet nie ma czasu myśleć o samotności. Jej Sergiusza już nie ma siedem lat, ale Jan i Halina do niedawna byli tuż obok. No, byli Halina odeszła jesienią. Do ostatnich chwil była pogodna, była dumna, że schudła i wygląda jak modelka, a potem To było dziwne lato. Jan nie mógł sobie znaleźć miejsca, kopał grządki, a nie miał kto sadzić; wciąż słuchać było, jak próbuje coś dłubać w szopce, złościł się, bo nic mu nie wychodziło. Do Wioletty wnuków prawie nie przywozili to na obóz, to z rodzicami nad morze. Ona już sama nie wie, po co sadzi tyle rzeczy, ale podlewa, plewi byle być zajętą.
Wioletta westchnęła, nic nie powiedziała, przebrała się i poszła do sąsiada, jak obiecała.
Jan czekał. Na stole wszystko nakryte: smażone ziemniaki, pomidory, Wiolettine ogórki kiszone otwarte.
Siadaj, Wioletko. Jutro przyjeżdżają do mnie dzieci, ale dziś powspominamy Halinkę. O, patrz, znalazłem nasze dawne zdjęcia. Tu Sergiusz sadzi z tobą czereśnię, tu wszyscy wracamy z lasu z grzybami pełne kosze! Tu grill, tu ognisko, Halina mruży oczy do ognia. Jan nalał po kieliszku: Wypijmy za naszych za moją Halinę, i za twojego Sergiusza. Zamilkli. Chrupnięcie ogórka zabrzmiało jak dźwięk w pustce. Jan nagle wyjął kopertę z kieszeni.
Wioletta, nie dziw się, tylko wysłuchaj. Halina zeszłego roku odchodziła na moich oczach. W sierpniu wróciliśmy wtedy z działki, a ona dzielna, nie narzekała. Wspominaliśmy całe życie, jakbyśmy je przeżywali od nowa. Stare polskie filmy oglądaliśmy, nasze ulubione. Rozmawialiśmy o wszystkim. I wtedy Halina mówi: Janku, obiecaj mi coś, co cię poproszę. Obiecasz? Nawet nie prośba, tylko mój testament. Nic nie mów, zrozumiesz.
I daje mi ten list. Wyobrażasz sobie? Zostawiła specjalnie dla mnie Czytaj, proszę podał kopertę Wioletcie.
Ale to przecież dla ciebie
Czytaj, przeczytasz, sama zrozumiesz
Wioletta otworzyła kopertę i wyjęła kartkę, litery Haliny charakterystyczne:
Janku, kochany, niestety muszę odejść pierwsza. Ale życie trwa! Żyj za nas dwoje, ja ci zostawiam w darze szczęście. To nie znaczy, że o mnie zapomnisz. Po prostu trudno znosić myśl, że wszystko się kończy. Nie chcę patrzeć z góry, że ci smutno. Nie bój się być szczęśliwym my tak kochaliśmy życie. Chciałabym, byś nie był samotny. Może jeszcze kogoś spotkasz Wiedz, że nie mam nic przeciwko. Ba, wręcz przeciwnie, chciałabym, aby to była Wioletta. Zawsze widziałam, że ją lubisz. Ona zrozumie, zaproponuj jej wspólne życie, tak będzie najlepiej. My przecież nigdy się nie poddawaliśmy. Proszę, żyj, Janku, mimo wszystko. Twoja Halina.
Wioletta przeczytała raz, potem jeszcze raz, popatrzyła na Jana.
Obiecałem Halinie, że zrobię, jak chciała. Powiem ci, a ty zdecyduj głos mu zadrżał. Wioletta, spróbujmy może Łączy nas ciepła przyjaźń, a to niebagatelne. Nikt nas nie potępi. Dzielone życie i radość każdego dnia to dar, niewiara grzech. Zostań moją żoną, Wioletta, obiecuję, nie pożałujesz.
Wioletta zaniemówiła, to było tak nagle Spojrzała na Jana, potem zamyśliła się. Czuła, że jest w tych słowach prawda:
Janie dobrze, przemyślę. Powiem zięciowi, że się nie wyrobiłam z pakowaniem, zostanę jeszcze tydzień.
Tak postanowili. Jan odprowadził Wiolettę do domu.
Tej nocy spać nie mogła, wszystko swoje życie przewinęło się w jej myślach, aż nad ranem przyśnił jej się Sergiusz. Stał, śmiał się: Co tam rozmyślasz? Wspólne życie jest łatwiejsze. Wyjdź za Jana, przecież chcę, żebyś była szczęśliwa. Jeszcze się cieszę, że Wioletka nie będzie sama!
Następnego lata Jan i Wioletta znieśli płot pomiędzy działkami. Teraz mają dwa razy tyle wnuków, niech biegają! Jan zrobił huśtawkę, grządki skopał Wioletta posadziła co się dało, dla całej rodziny wystarczy. Wnuczki babci pomagają, mają własny kawałek ogródka. Dzieci dorosłe przyjeżdżają w weekendy, cieszą się, że rodzice są szczęśliwi i nie są sami.
Może i znajdą się tacy, którzy ich osądzą, tylko Halina i Sergiusz patrzą z góry i się uśmiechają. Testament szczęścia wypełniony. I życie, mimo wszystko, płynie dalejJesienią, kiedy złote liście szeptały pod stopami, Jan i Wioletta zrobili wielkie ognisko dla wszystkich działkowców. Przyszli starzy przyjaciele i nowi sąsiedzi, przyprowadzili dzieci i wnuki. Było śmiechu bez liku, pieczone jabłka i zapach ogórków wśród ognia.
Wieczorem Jan wyciągnął gitarę Haliny, którą latami trzymał na szafie, bo nie miał serca na niej grać. Teraz zagrał, a Wioletta nuciła ulubione piosenki z młodości. Gwiazdy na niebie mrugały do nich porozumiewawczo, a nad sadami przeszedł ciepły, łagodny wiatr.
Wtedy właśnie Wioletta pomyślała, że być może najpiękniejsze rzeczy w życiu przychodzą niespodziewanie czasem wtedy, kiedy wszystko wydaje się już skończone. A Jan patrzył na nią z wdzięcznością, jakby całe szczęście świata przyszło do niego właśnie tej, zwyczajnej, październikowej nocy. I oboje wiedzieli, że jeszcze wiele listów do siebie napiszą tych codziennych, zwyczajnych, nie na papierze, lecz w codziennych drobnych gestach, w herbacie wypitej razem o świcie, w wspólnym śmiechu wnuków za oknem.
Nad rzędem jabłoni, posadzonych kiedyś przez dwie rodziny, zapaliło się ostatnie światło ogniska. A gdzieś bardzo cicho, wśród szeleszczących liści, zabrzmiał głos Haliny: Dobrze, Janku. Dobrze, Wioletko. Żyjcie.
