Egzamin
Mam już dość! Wystarczy! Jeśli nie przestaniesz mnie dręczyć, w ogóle niczego nie zdam! Po prostu nie pójdę na egzamin! Po co mam się męczyć?! Ciekawa jestem, co wtedy zrobisz! Zofia cisnęła plecak w róg przedpokoju i zdjęła czapkę z głowy.
Mama nie odpowiedziała. Pokręciła tylko głową i poszła do kuchni.
Zosia zdjęła kurtkę z ramion. Już miała rzucić ją obok plecaka, ale zacisnęła zęby, otworzyła szafę i powiesiła ją na wieszaku. Westchnęła ciężko.
No i znowu się pokłóciły I jak zwykle o byle co!
Dlaczego mama zawsze musi się wtrącać, zadawać pytania, pouczać? Czy ona jest dzieckiem? Albo nie ma rozumu?
Oczywiście pamiętała, że dziś ma lekcję z nową korepetytorką. Nie trzeba jej o tym przypominać co pół godziny!
Tak naprawdę Zosia przesadzała. Mama nie truła jej cały czas, tylko zapytała, czy pamięta o trzeciej już w tym roku nauczycielce języka polskiego. Ale to, że mama wciąż chciała mieć nad nią kontrolę, było dla Zosi nie do zniesienia. Stała się wybuchowa, poczuła, że musi odpowiadać złością nawet tam, gdzie wcale nie było potrzeby.
Zosia umyła ręce i spojrzała w lustro nad umywalką.
Piękność z niej żadna! Pryszcze, zadarty nos po tacie i rude loki po mamie. Ile razy prosiła, żeby mogła sobie przefarbować włosy? Mama odmawiała uparcie, powtarzając, że uroda to nie wszystko, jeszcze mi podziękujesz, Zosiu.
No tak, jasne! Wszyscy ludzie to ludzie, a ona jedna jak strach na wróble! Kto teraz nosi warkocze?!
Zosia uśmiechnęła się mimowolnie, przypominając sobie, jak mama przeżywała, gdy Zosia obcięła swoje nielubiane warkocze prawie do skóry tępymi nożyczkami z podstawówki. Innych wtedy nie miała. Zamykała oczy i prawie piłowała te sprężyste pasma, wyobrażając sobie maminy głos:
Zosieńko, czemu?!
Po prostu dość miała wszystkiego! To jej życie i jej zasady! Niech wreszcie wszyscy to zrozumieją i przestaną się nią rządzić!
Każdy powtarza, że trzeba słuchać dorosłych. A po co? Ich stare zasady są już nieważne! Ona ma swoje życie! Jak oni mogą pojąć, co ona czuje, skoro w ich czasach nawet internetu nie było? Jak oni wtedy żyli?! Tego nie da się zrozumieć! Przecież wszystko się zmieniło! Kto potrzebuje głupiego wykształcenia i godzin ślęczenia nad książkami, skoro wystarczy wpisać coś do wyszukiwarki i pojawia się odpowiedź w trzech sekundach? Mama mówi, że to nie to samo i internet nie nauczy być człowiekiem, ale co ona o tym wie? Lepiej by już obejrzała jakiś kurs, jak rozmawiać z nastolatkami!
Zosia zdrapała strup z kolejnego wulkanu i skrzywiła się. Dobrze, że mama nie widzi. Byłby wrzask! Mama ciągle zaciąga ją do lekarzy i powtarza, że zostaną blizny, ale Zosi to obojętne! Ludzi docenia się za to, kim są, a nie za wygląd! Jak to wytłumaczyć matce?
O, ale dobra nazwa: rodzicielka Urodziła ją i to prawda. Tylko to nie znaczy, że ma do niej prawo własności. Zosia to nie jest jej rzecz! Nie ma prawa traktować jej tak, jak się jej podoba!
Zosia puściła oczko swojemu odbiciu.
Co? Mamciu? Nie masz już do mnie podejścia! Nie trzeba mnie ganiać do korepetytorów! I nie musisz już wybierać mi zawodu sama wiem więcej o prawie niż oboje rodzice razem. Gdyby mieli choć połowę wiedzy co Zosia, rozeszliby się z klasą, a nie tak, jak wyszło.
Mama nie ma ani ambicji, ani charakteru! Tata odszedł do młodszej, podzielił majątek jak chciał, a mama nie protestowała. Tak, mieszkanie zapisali na Zosię, po babci to tylko przyzwoitość! A matce zostały alimenty na dziecko i nic więcej?! Jaka rekompensata za zmarnowane lata? Przecież Zosia nie jest już dzieckiem! Wszystko widzi, wszystko rozumie!
Znała tę cichą nienawiść, która przebijała się z każdego ruchu mamy, kiedy stawiała talerz na stole I obojętność ojca, który za przygotowaną obiad odpowiedział tylko grzecznym, suchym dzięki Wie też o kanapie w mikro gabinecie bez szafy, przez co tata codziennie rano i tak szedł do sypialni po swoje rzeczy O budziku, na który mama nastawiała alarm, żeby nie spotkać się z ojcem o poranku O ulgę, jaka przyszła wszystkim, gdy wreszcie Zosia powiedziała rodzicom mając czternaście lat, żeby się rozstali, bo inaczej pozjadają się do reszty. Ile można?!
Dorośli są dziwni! Ich wieczne: Dla ciebie żyjemy! czy Jesteś sensem naszego życia!
Bzdura! Każdy żyje dla siebie! Nikogo nie obchodzi, co czujesz! Liczą się tylko własne interesy! Nawet gdy chodzi niby o nią, matka i ojciec załatwiają swoje sprawy! Jest tylko środkiem przetargowym.
Weźmy ich aktualne mieszkanie. To niby ten sam blok, ale inne wejście i dwa pokoje zamiast trzech. Owszem, po remoncie, ładne meble, ale mama wygonila je ojcu z poczucia winy wobec córki. No pewnie! Dziecko musi żyć przyzwoicie! Skoro uciekasz budować nowe życie, zapewnij godne warunki byłej córce! Tata się poddał. Zosia dostała duży pokój, większy niż dawny, ale nie z troski o nią, tylko żeby nie było awantur o mieszkanie. Zosia została buforem między nimi.
Zosia stęknęła i w końcu sięgnęła po maść z półki, którą przepisał jej dermatolog. No i co z tego? To nie znaczy, że mama ma rację! Ta maść po prostu działa. Szybko znika ślad po pryszczach. A dziś akurat Zosia jej potrzebuje.
Bo dziś wieczorem dach
Dach pojawił się w jej życiu niedawno. Kilka miesięcy temu. Wtedy Maks, którego Zosia podziwiała z daleka i nawet nie śmiała podejść do najpopularniejszego chłopaka w szkole, wysłał jej wiadomość: Spotkamy się?
Była pewna, że to żart. Cała klasa wiedziała, że ona szaleje za Maksem. Zgrywali się z tego, ale lubili ją, bo była uczynna i uprzejma. Dawała ściągać i zgłaszała się, jak wiedziała, że inni mają pusto w zeszycie.
Zawadzka! Panią pytałam ostatnio! Po co rękę podnosi?
Ależ pani profesor, sprawa ciekawa Czy według pani powstanie listopadowe było nieuchronne?
I najgroźniejsza nauczycielka historii w szkole, której bali się wszyscy, dawała się wciągnąć, a klasa odetchnęła. Dzisiaj nie będzie odpytywania
Gdy pokazała SMS-a przyjaciółce od serca Paulinie, ta prychnęła:
No i? Co się tak spinasz?
To na pewno od niego?
Ty naprawdę jesteś w innej epoce! Podejdź, zapytaj nie bądź śmieszna. Dziewczyny same wyrywają chłopaków, a ty boisz się spytać, czy to on ci napisał!
Zosia tylko się uśmiechnęła.
Przyszła na umówione miejsce. Od tamtej pory wszystko zmieniło się w jej życiu.
Dach starej kamienicy, upatrzony przez młodzież, nie był szczególnie bezpieczny. Zosia wiedziała o tym, ale gdy Maks chwytał ją za rękę i mówił: Uważaj!, serce waliło, a ona szła za nim, licząc w myślach kroki.
Liczyła, a w głowie brzmiał głos:
Piętnaście szesnaście Dasz radę! Trzydzieści dwa, trzydzieści trzy Czego się boisz? On jest obok
Tam na dachu pierwszy raz objął ją. Bez słowa, po prostu stanął bliżej, położył rękę na jej ramieniu, pokazując wszystkim: To moja dziewczyna.
Nikt nie protestował, chociaż widziała, jak dziewczyny z równoległej klasy patrzyły na nią krzywo. Maks znał je od dziecka, a wybrał właśnie ją.
Tam też po raz pierwszy ją pocałował.
Wtedy zostali na dachu sami, reszta poszła do kina. Zosia też chciała zobaczyć ten film, ale gdy Maks ścisnął jej palce i szepnął do ucha, że pójdą razem, ale nie dzisiaj, została. Czuła, że ten wieczór nie będzie zwyczajny.
Rzeczywiście do dziś zamierała na wspomnienie. Zamykając oczy, słyszała głos Maksa:
Zosiu podobasz mi się Bardzo Nie umiem pięknie mówić, ale chcę, żebyś wiedziała nigdy nie spotkałem lepszej dziewczyny. Mogę cię
I jego czułe usta Tak dziwnie delikatne
Zosia znowu zamknęła oczy, próbując to poczuć, gdy nagle mamy głos dobiegł zza drzwi:
Zosiu, spóźnisz się Obiad na stole
Złość zalała ją znowu. Ileż można?!
Wypadła z łazienki jak furia. Twarz miała jak ta kobieta z mema, która zionie ogniem.
Czego znowu ode mnie chcesz?! Wszystko pamiętam! Przestań mi truć! Ojca już zamęczyłaś?! Odszedł od ciebie?! Teraz za mnie się bierzesz?! Ja też mogę odejść! Zamieszkam z tatą! Jeśli nie przestaniesz
Nie skończyła, bo mama westchnęła przeciągle i wymierzyła jej policzek.
Idź! A wieczorem pamiętaj, że masz jutro próbny polski. Wyśpij się
Zosia zaniemówiła. Mama nigdy jej nie uderzyła. Ani razu przez te wszystkie lata. Nie była nawet szczególnie urażona; ot, sama prowokowała. Ale świadomość, że matka przestaje znosić jej wybuchy była dla Zosi szokiem.
Oczywiście nie chciała odpuścić bez walki. Plecak, kurtka, słuchawki Miała ochotę trzasnąć drzwiami, aż blok zadrży, ale powstrzymała się. Nie może pokazać, że jest histeryczką.
Wybiegła z klatki i spojrzała na zegarek. Godzina tam i z powrotem, godzina u korepetytorki. Z Maksem spotka się najwcześniej po szóstej. I dobrze! Posiedzą na dachu, a mama niech się trochę pomartwi. Co jej zaszkodzi? Ojciec już nie odbiera od niej na pierwsze dzwonienie, więc Zosia ma gdzie pogadać z Maksem. Może coś doradzi? U Maksa w domu rodzice nie wtrącają się do jego spraw. Sam sobie radzi, ma własną kartę z limitem, najlepsze ubrania, żadnej kontroli. Mama nie ma czasu, tata twierdzi, że szesnaście lat to wiek na dorosłość. Maks sam dorabia, sam szykuje się do egzaminów. Przecież tak trzeba!
A nie tak, jak jej mama
Ojciec zadzwonił do Zosi, gdy dochodziła do domu korepetytorki.
Znowu awantura? Mama mówi, że chcesz się do mnie przeprowadzić?
Och, tato! Nie wtrącaj się! Twoja Kaśka zaraz rodzi, a ja mam niańczyć twoje dziecko? Mam swoje sprawy!
Jasne. Nie kłóć się z mamą, bo zakręcę kran z pieniędzmi. Zrozumiano?
O, to właśnie lubię u ciebie, tato konkretna rozmowa. Rozumiem!
To dobrze. I nie szarp się z matką, nie zasłużyła na to.
Odstawił słuchawkę, Zosia się naburmuszyła.
Ciągle to samo! Między sobą wojna, ale gdy chodzi o nią jakby byli zgodni. To dziwne!
Nowa korepetytorka nie przypadła jej do gustu. Na jej mądre wywody o frazeologizmach prychnęła, podrzuciła książkę i kazała na następną lekcję przeczytać zaznaczone rozdziały. Zosia się zbuntowała, ale po kilku przykładach przyznała, że taka lektura wcale nie zaszkodzi.
Nie chciała być głupia. Maks to inteligentny chłopak musi mu dorównać. Obejrzała mnóstwo filmików o związkach i wszędzie mówią to samo: Dziewczyna musi być samodzielna i mądra. Na niezależność jeszcze za wcześnie, ale z rozumem da się coś zrobić. Tak mówi mama. Mimo wszystko zdobyła dyplom magistra po latach, pracując i studiując zaocznie.
Mama rzuciła studia, kiedy urodziła Zosię. Najpierw wzięła urlop dziekański, potem stwierdziła, że dziecko ważniejsze niż edukacja. Mała Zosia chorowała bez przerwy, nie było babci, nie było gdzie jej zostawić. Przedszkole musiała przerwać po pół roku tydzień zdrowia i dwa miesiące w domu Zresztą nie lubiła przedszkola. Niedobre jedzenie, nieznośne dzieci, brak czułych ramion mamy, która zawsze przytuliła i pocieszyła. Ojciec nieraz powiedział:
Za bardzo ją trzymasz przy sobie. Przyzwyczaiła się, że jesteś ciągle blisko. Potem będzie ciężko.
Gdy Zosia poszła do drugiej klasy, mama dogadała się z sąsiadką, by odbierała ją z świetlicy, i wróciła na uczelnię zaocznie, a równocześnie zaczęła pracować.
I całe szczęście! Przynajmniej ma swoją małą firmę, dekoruje sale bankietowe, jest w tym dobra. Zosi podoba to, co robi jej mama. Tak gustownie, kobieco W pracy mama zamieniała się z cichej gospodyni domowej w szefową i Zosia ją podziwiała. Marzyła mieć taką siłę jak ona.
Ale mimo wszystko matczyna kontrola była męcząca. Tu przyznała rację ojcu. To nuży! Mama nauczyła się pukać do pokoju, nie ingerować bez zaproszenia, ale i tak potrafiła wszystko sprawdzać, z pozoru mimochodem:
Zosiu, jak tam sprawy? Co dzisiaj masz w planie? Jesteś głodna?
Ta troska wprawiała Zosię w frustrację, chciała czasem wrzeszczeć:
Daj mi spokój! Jestem dorosła!
Zdarzało się, że rzeczywiście krzyczała, tupała, ale mama traktowała jej wybuchy jak dziecięce humory.
Zosia spieszyła więc na spotkanie z Maksem, pragnąc schować się w jego ramionach i choć na chwilę zapomnieć o rodzicach, egzaminach, o wszystkim. Przecież życie jest gdzie indziej, a dorośli o swoim!
Przy bramie szkoły nie było Maksa. Kręciła się trochę, potem ruszyła sama na dach. Maks nie odbierał, nigdy dotąd tego nie robił. Zosia poczuła niepokój. Wiedziała, że coś się dzieje.
Szedła po schodach coraz wolniej i czuła, jak ogarnia ją strach. Przedtem biegła tu radośnie obok Maksa, czując ciepło jego dłoni, teraz z trudem zdobywała się na krok.
Na dachu powitał ją zimny podmuch marcowego wiatru i cisza.
Nie było nikogo Zosia już chciała się wycofać, nawet sięgnęła po telefon, by włączyć latarkę, bo robiło się ciemno. Wtedy kątem oka zobaczyła ruch przy krawędzi dachu. Zamarła.
Maks
Chłopak siedział na samym brzegu, nogi zwisały za barierkę, ramiona opuszczone. Mimo że znała go krótko, Zosia poczuła, że coś się stało. Maks cierpiał, był załamany.
Przerażenie, że może stać się coś nieodwracalnego, popchnęło Zosię. Położyła plecak na schodach i powoli weszła na dach.
Cześć
Przysiadła koło niego, ale nie oparła nóg o pustkę, patrzyła na dach, nie odważając się spojrzeć w dół. Od dziecka bała się wysokości, nie rozumiała, czemu tu przyszła.
Cześć Maks nawet nie obrócił głowy. Zosia ścisnęła jego dłoń, czuła, jak marzną mu palce.
Jesteś zmarznięty.
Co?
Dopiero teraz uniósł głowę. W jego oczach była pustka.
Może właśnie wtedy Zosia zrozumiała, co przeżywa mama, gdy one się kłócą. To był ten lęk, strach o bliską osobę.
Jak się czujesz?
Usłyszała siebie brzmiała jak matka.
Powiedz, co się dzieje! Otwórz się! Nie chcę cię skrzywdzić!
To podziałało.
Źle Maks lekko ścisnął jej palce. Strasznie źle, Zosiu
Stało się coś?
Zosia nie pytała. Stwierdzała fakt. I znów trafiła.
Tak.
Mogę wiedzieć co? Może jeszcze nie jestem aż tak bliska Ale jeśli chcesz, podziel się.
Maks spojrzał na nią dziwnie, co aż Zosię przestraszyło.
Myślisz, że nie jesteśmy sobie bliscy?
Nie. Źle mnie zrozumiałeś. Uważam cię za bliską osobę, ale nie wiem, czy ty też mnie tak traktujesz.
Zosiu, przestań Na świecie nie mam nikogo oprócz ciebie.
Zosi serce zabiło tak mocno, że bała się, że Maks to usłyszy.
Jak to: nikogo? Rodzice?
To powiedziała bez zastanowienia, wciąż w euforii. Ale reakcja Maksa szybko sprowadziła ją na ziemię.
Chłopak drgnął gwałtownie, potrząsnął głową i aż Zosia zawołała:
Uważaj!
Tak! Mogłaś mnie popchnąć, jak oni to zrobili!
Kto?
Ludzie, których uważałem za rodziców. Dziś mama dała mi dokumenty i powiedziała, jak trafiłem do ich domu. Zosia, jestem adoptowany! Rozumiesz?! Adoptowany! Nie jestem ich synem! Zawsze coś czułem, a dziś wszystko się potwierdziło. Całe życie mieszkałem nie u siebie! Zająłem miejsce kogoś innego! Nie swoje!
Krzyczał. Zosia ścisnęła jego rękę, nie puszczała, czując, że może go stracić, jeśli odpuści choć na chwilę.
Była prawie pewna, że Maks miał zamiar zrobić coś głupiego. Dla innych był pozą, ale ona widziała, jak naprawdę jest wrażliwy. To wszystko, co udawał, znikało, gdy byli sami. W każdej chwili Zosia chciała dotrzeć do tego światła i czuła ogromny wstyd za swoje żale do rodziców.
Czy naprawdę miała powody do niezadowolenia? Dziś po raz pierwszy zrozumiała, jak puste są jej próby walki o dorosłość. Przed nią siedział ktoś, komu właśnie skończyło się dzieciństwo przerażony i samotny, bo nie miał takiego wsparcia, jakie ona mimo wszystko otrzymała.
Maks, boję się! Zosia się rozpłakała.
Hej! Co z tobą? Przytulił ją, a ona objęła go mocno.
Nie rób tego Proszę! Choćby cię odtrącili, ja nigdy nie wyrzeknę się tego, co nas łączy! Rozumiesz? Jesteś dla mnie najważniejszy!
Nie jestem Maks powiedział cicho. Miałem inne imię.
Jak?
Aleksander. I inne nazwisko.
To nie ma znaczenia! Zosia otarła oczy. Nawet jakbyś był papieżem! Ty to ty! Rozumiesz?
Tak Ale nie każdy to zrozumie Co mam teraz zrobić, Zosiu? Gdzie mam pójść?
Nie możesz wrócić do domu? Wyrzucili cię?
Mama prosiła, żebym został. A tata Uderzyłem go
Dlaczego?
Chciał zamknąć drzwi na klucz, nie dać mi wyjść. Krzyczał, że nic nie pojmuję
A ty? Rozumiesz już wszystko? Wszystko wszystko?
O czym? Co jeszcze mam rozumieć?!
Zosia milczała chwilę.
Czemu powiedzieli ci właśnie teraz?
Jej pytanie zawirowało w wietrze, a Maks znów się skulił.
Nie wiem wyszeptał. Zosia odetchnęła z ulgą. Zamiast rozpaczy w jego głosie pojawiło się pytanie. Dopóki nie znajdzie odpowiedzi, Zosia wiedziała, że nie przeskoczy tej bariery.
Chcesz, żebym poszła z tobą?
Dokąd?
Do twoich Maks, pójdziemy razem, opowiedzą ci, dlaczego teraz zdecydowali się na prawdę. Potem, jeśli będziesz chciał, wrócimy tutaj. I zrobisz, co uważasz. Już nie będę ci przeszkadzać.
Maks spojrzał na nią zdziwiony. Zosia ścisnęła jego dłoń i odciągnęła od krawędzi.
Chodź!
Maks przesunął nogi z powrotem na dach, poddał się i dał poprowadzić w stronę schodów.
Jestem słaby
Bzdura! fuknęła Zosia. Ja bym zwariowała na twoim miejscu. Każdy by zwariował! Rozumiesz?
Potknęła się, a Maks od razu ją złapał.
Uważaj!
Mówi to ten, co Zosia uśmiechnęła się lekko, zapaliła latarkę. Chodź. Mamy dużo do zrobienia.
Ten wieczór zostanie z nimi na zawsze.
Rozmowa z rodzicami Maksa była trudna. Pojednanie nastąpiło, gdy Maks dowiedział się, że jego biologiczny ojciec zaraz wyjdzie z więzienia i grozi, że opowie mu całą prawdę.
I łzy tej, która wychowała go jak swego, biorąc na barki dziecko swej najlepszej przyjaciółki, która straciła życie przez nieodpowiedniego mężczyznę.
Moją mamę, tę biologiczną
Tak, Maks, zabił twój ojciec
A teraz chce, żebym
Chce się z tobą spotkać.
Nie chcę!
Rozumiemy. Dlatego powiedzieliśmy ci prawdę. Lepiej, żebyś usłyszał od nas, niż od niego. Przepraszamy, że akurat teraz Ale wypuszczają go wcześniej.
Nie chcę go widzieć.
To twoja decyzja. My jesteśmy po twojej stronie.
Długo rozmawiali. Zosia wiedziała, że na dach nigdy już nie wrócą. Coś się odmieniło. Dotychczasowe sprawy przestały istnieć, przeszłość ustępowała miejsca przyszłości.
A gdy Zosia, już pod północ, wróciła do domu, otworzyła drzwi, nawet nie zdjęła kurtki. Po cichu weszła do kuchni, gdzie mama, jak zawsze, czuwała przy oknie. Zosia objęła ją mocno, przytuliła się do znajomych do bólu rudych loków i poczuła zapach ukochanych perfum.
I padły słowa, które ukoiły dawną złość i zostawiły to, co najważniejsze:
Przepraszam
A mama, ta, dla której nie ma nic ważniejszego niż Zosine troski i radości, odpowiedziała cicho:
I ja ciebie Jesteś głodna?
Nie, mamo. Dziękuję Wiesz, dziś chyba zdałam egzamin.
Jaki egzamin, Zosiu? Jeszcze przecież nie ma terminów.
Wydaje mi się, że najważniejszy w życiu, mamo Potem ci opowiem.
Dlaczego dopiero potem?
Bo jutro mam próbny i muszę się wyspać
Życie często daje nam trudniejsze sprawdziany niż szkolne egzaminy. Ale to, co najcenniejsze, to bliskość, czułość i obecność tych, których kochamy nawet jeśli czasem nie umiemy tego okazać.
