Nazywam się Julia Zawadzka, mam dwadzieścia trzy lata i mieszkam w Toruniu, na trzecim piętrze kamienicy przy ulicy Mostowej, gdzie zimą grzejniki stukają tak, że nie słychać telewizora sąsiadki. To akurat dobrze, bo przez ostatnie cztery lata telewizor sąsiadki był mniej hałaśliwy niż to, co działo się w moim własnym domu.
Zaczęło się latem, dwa tygodnie przed moją maturą, kiedy pojechałam z ojcem na Mazury. Mama zostawała w domu — mówiła, że i tak nie znosi komarów i namiotów, że wolałaby spędzić urlop w Sopocie, gdyby ktokolwiek ją zapytał o zdanie. Nikt nie pytał już od dawna. Siedzieliśmy z ojcem nad jeziorem Mamry, wędka leżała bezczynnie na pomoście, a on powiedział mi wprost, że się rozwodzą. Pamiętam, że zjadłam wtedy kanapkę z pasztetem, którą trzymałam w ręku, i pomyślałam: no nareszcie. Nie płakałam. Byłam może nawet trochę wdzięczna, że ktoś w końcu nazwał rzeczy po imieniu — bo w naszym domu od lat krzyczano zamiast rozmawiać, a talerze rozbijały się o ścianę częściej niż w jakiejkolwiek komedii, którą oglądałam u koleżanek.
Kiedy wróciliśmy dwa dni później, mama już wiedziała. Ktoś jej powiedział przez telefon, może babcia, może sąsiadka od trzeciego piętra, która zawsze wiedziała wszystko pierwsza. Wysiadłam z samochodu, jeszcze pachniałam dymem z ogniska, a ona już stała w drzwiach z twarzą ściągniętą tak, jakby ktoś przed chwilą wymierzył jej policzek. I zaczęło się. Krzyk, talerz o framugę, ojciec pakujący walizkę tego samego wieczoru. Pamiętam, że stałam w korytarzu z plecakiem na jednym ramieniu, patrzyłam, jak wynosi torbę z ubraniami, i chciałam wyjść razem z nim. Powiedziałam mu to wprost, w przedpokoju, kiedy mama poszła po coś do kuchni. Odpowiedział, że nie ma gdzie mnie zabrać, że u kolegi w Grudziądzu śpi na kanapie, a ja mam za dwa tygodnie maturę z matematyki. Zostałam.
To był błąd, który kosztował mnie prawie trzy lata.
Mama zawsze była porywcza — to słowo, którego używała moja babcia, kiedy chciała złagodzić to, co naprawdę się działo. Porywcza znaczyło, że potrafiła rzucić we mnie pilotem, kiedy wróciłam później niż obiecałam. Porywcza znaczyło, że mogła nie odzywać się do mnie przez tydzień, a potem płakać, że jestem niewdzięczna. Po odejściu ojca to wszystko przybrało na sile, bo teraz miała winnego z imienia i nazwiska, a byłam nim ja. „To przez ciebie mnie zostawił, bo cię wolał, bo zawsze cię wolał" — powtarzała to przy zmywaniu, przy prasowaniu, czasem w środku nocy, kiedy przychodziła do mojego pokoju z papierosem, którego nie powinna palić w mieszkaniu.
Czasem siadała na brzegu mojego łóżka i mówiła spokojnym, niemal śpiewnym głosem, że i tak nie ma po co żyć, że lekarz dał jej może pięć lat, góra sześć, z tym sercem. Nie było żadnego lekarza. Sprawdziłam to później, przez przypadek, kiedy szukałam jej karty ubezpieczenia w szufladzie z dokumentami — nic, żadnej diagnozy, żadnej wizyty kardiologicznej od dziesięciu lat.
Wtedy jeszcze w to wierzyłam. Zrobiłam wszystko, żeby ją utrzymać przy życiu i przy zdrowych zmysłach. Przestałam odbierać telefony od ojca. Nie odpisywałam na jego SMS-y z pytaniem, czy zdałam biologię. Myślałam, że jeśli okażę matce dość lojalności, ta wściekłość w niej w końcu wygaśnie, jak ogień, któremu zabrakło drewna. Nie wygasła. Paliła mnie, nie ją.
Zaczęłam studia pielęgniarskie na miejscowej uczelni, żeby zostać blisko. Mieszkałam z nią jeszcze przez pierwszy rok, dojeżdżałam na zajęcia tramwajem numer dwa, tym samym, którym jeździłam do liceum. Pamiętam ten październikowy wieczór — mokry asfalt, zapach frytek z budki na rogu Chełmińskiej, gdzie zawsze stała kolejka studentów po dwunastej w nocy. Wracałam z egzaminu z anatomii, zmęczona, głodna, i usiadłam za kierownicą taty, którą mi wtedy pożyczał na dojazdy, bo tramwaje wieczorem jeździły rzadko.
Siedziałam na parkingu przed blokiem, silnik wyłączony, dłonie zaciśnięte na kierownicy, i przyszła myśl — bez ostrzeżenia, jakby z zewnątrz — że gdybym teraz po prostu wjechała w barierkę na wiadukcie przy Bydgoskiej, wszystko by się skończyło. Nie musiałabym już nikomu niczego tłumaczyć. Ta myśl trwała może trzy sekundy, może pięć. A potem przyszło uderzenie świadomości tego, co właśnie pomyślałam, i zaczęłam trząść się tak mocno, że musiałam owinąć ręce wokół kierownicy, żeby się uspokoić.
Tej samej nocy zadzwoniłam do koleżanki z roku, Agaty, która wynajmowała pokój w mieszkaniu na Bydgoskim Przedmieściu i od miesiąca powtarzała, że jest wolne łóżko. Spałam u niej na materacu tamtej nocy, z plecakiem pod głową zamiast poduszki.
Wyprowadziłam się ostatecznie trzy tygodnie później, zabierając dwadzieścia sześć zeszytów z notatkami, komputer i pół szafy ubrań, resztę zostawiając, bo nie chciałam już wracać po nic. Matka nie pomogła mi znieść ani jednego pudła. Stała w drzwiach kuchni i mówiła, że to niewdzięczność, że umrze samotna, że nigdy jej nie wybaczę tego, co robię. Nie odpowiedziałam. Zamknęłam za sobą drzwi i zjechałam windą, która akurat tego dnia znowu nie działała, więc niosłam ostatnie pudło po schodach, sześć pięter w dół, z ojcem, który przyjechał starym passatem, żeby pomóc.
Zablokowałam jej numer tydzień później, kiedy zadzwoniła po raz siódmy tego dnia. Nie od razu, ale stopniowo — najpierw przestałam odpowiadać na SMS-y, potem na telefony, aż w końcu poszłam do salonu Play i poprosiłam o zmianę numeru, bo stary już mi się kojarzył wyłącznie z jej krzykiem w słuchawce.
Z ojcem odbudowałam kontakt powoli, przy kawie w barze mlecznym na Szerokiej, gdzie pierwszy raz od lat opowiedziałam mu, dlaczego przez dwa lata nie odbierałam telefonu. Płakał wtedy — pierwszy raz widziałam u niego łzy — i przepraszał, że mnie zostawił samą z tym wszystkim. Teraz spotykamy się co niedzielę, gotujemy razem żurek, jego przepis od babci, ten sam garnek co zawsze, i rozmawiamy o zwykłych rzeczach: o pracy, o moim mieszkaniu, o tym, że wreszcie skończyłam pielęgniarstwo i pracuję na oddziale kardiologii w szpitalu miejskim.
Mieszkam sama od czterech lat. Mam swój klucz, swoją umowę najmu na własne nazwisko. Czasem myślę o matce siedzącej w tym samym mieszkaniu przy Mostowej, przy tym samym oknie, z papierosem, którego nie powinna palić w środku.
Na miejscu dwudziestu sześciu zeszytów stoi teraz regał z podręcznikami do pielęgniarstwa, ustawionymi według roczników. W niedzielę znowu jedziemy z ojcem na Szeroką na żurek — mówi, że tym razem doda więcej majeranku, bo ostatnio było za mało.
