Anka wróciła ze szpitala z Julką na rękach w drugi wtorek marca, kiedy na Grójeckiej jeszcze leżał brudny śnieg, a w klatce schodowej pachniało wilgotnym tynkiem po zimie. Miała dwadzieścia dziewięć lat, pracowała jako księgowa w firmie transportowej na Ochocie i wyszła za mąż za Marcina osiemnaście miesięcy wcześniej. Marcin prowadził warsztat samochodowy przy Wolskiej, odziedziczony po ojcu — trzy kanały, kompresor, klientela z całej dzielnicy.
Pierwsze tygodnie były jak mgła. Julka płakała o trzeciej w nocy, Anka karmiła ją siedząc na brzegu wanny, bo tam było ciszej, i patrzyła w kafelki, licząc fugi między nimi, żeby nie zasnąć. Szwy bolały jeszcze przez dwa miesiące. Mleko przychodziło i odchodziło jak fala, której nie umiała przewidzieć. A teściowa, Halina, dzwoniła codziennie o dziewiątej rano z tym samym pytaniem.
— No i jak tam, już wstałaś? Bo u mnie już od piątej porządki.
Halina mieszkała trzy przystanki dalej, na Kasprzaka, i lubiła podkreślać, że ona urodziła Marcina bez znieczulenia i po tygodniu prasowała firanki. Anka nie odpowiadała na to nic — trzymała telefon między uchem a ramieniem i jedną ręką przewijała córkę na stole w kuchni, gdzie ceratowy obrus wciąż pachniał octem po wczorajszym sprzątaniu.
Marcin kochał córkę, to było widać, kiedy nosił ją na ramieniu po mieszkaniu i śpiewał jej coś fałszywie z Perfectu. Ale wieczorami, kiedy Anka siadała na kanapie z podkulonymi nogami i mówiła, że boli ją kręgosłup i że nie spała może trzy godziny, on kiwał głową i mówił, że rozumie, po czym wracał do telefonu, bo ktoś z warsztatu pisał, że klient reklamuje hamulce.
— Ja też jestem zmęczony — powiedział kiedyś w kwietniu, kiedy Julka miała już siedem tygodni. — Cały dzień w oleju, a wracam i tu bałagan.
Anka spojrzała na stertę pieluch na suszarce i na garnek z zupą, którego nie zdążyła umyć, bo Julka zaczęła krzyczeć w połowie zmywania.
— Bałagan? — powtórzyła cicho. — Marcin, ja od trzech dni nie umyłam sobie głowy.
On wzruszył ramionami, jakby to była jej sprawa, jej problem do rozwiązania, coś, co kobiety po prostu jakoś ogarniają. Tej nocy Anka nie płakała. Po prostu siedziała na krześle w kuchni z Julką przy piersi i patrzyła przez okno na neon apteki po drugiej stronie ulicy, migoczący zielono-czerwono, i myślała, że coś w tym układzie jest nie tak, tylko nie umiała jeszcze nazwać co.
Latem przyjechała matka Anki, Grażyna, z Radomia na dwa tygodnie, żeby pomóc. Gotowała rosół, prała, nosiła Julkę na spacery wózkiem po parku Szymańskiego, żeby córka mogła się wyspać. To był pierwszy raz od porodu, kiedy Anka spała pięć godzin bez przerwy, i obudziła się z poczuciem winy, że w ogóle spała.
— Mamo, ja chyba nie daję rady — powiedziała pewnego popołudnia, kiedy siedziały przy stole i obierały ziemniaki, a Julka spała w koszyku obok.
— Ty dajesz radę, córeczko. Tylko nikt nie daje rady tobie.
To zdanie zostało w niej na długo. Halina zresztą przy każdej wizycie zerkała na mieszkanie, na stos ubranek do prania, na Ankę w dresie z plamą po mleku na ramieniu, i mówiła coś w stylu, że za jej czasów kobiety wyglądały inaczej po dziecku, że trzeba się ogarnąć, bo Marcin przecież pracuje na cały dom.
Sierpień przyniósł zwrot, którego Anka się nie spodziewała. Grażyna wyjechała, a tydzień później Marcin wrócił z warsztatu wcześniej niż zwykle, usiadł przy stole i powiedział, że musi z nią pogadać o papierach.
— Jakich papierach?
— Notariusz. Chcę przepisać warsztat na siebie w całości, bez wspólnoty. Żeby, no wiesz, było czysto rozdzielone. Na wypadek gdyby coś się z nami nie ukladało.
Anka trzymała Julkę na kolanach i przez chwilę nie rozumiała, o co chodzi. Byli małżeństwem osiemnaście miesięcy, warsztat kupili razem z jej rodzicami dołożonym wkładem na remont dachu trzy lata temu, jeszcze przed ślubem, kiedy chodzili ze sobą. Cztery tysiące złotych, które Grażyna i jej mąż odłożyli na wesele córki, poszło wtedy na nowy dach warsztatu, bo stary przeciekał i groził zerwaniem umowy z ubezpieczycielem.
— Marcin, my w to włożyliśmy pieniądze moich rodziców.
— To był prezent — powiedział szybko, nie patrząc na nią, tylko na obrus. — Halina mówi, że lepiej mieć to zabezpieczone. Bo teraz jest dziecko, wydatki, a warsztat to mój biznes, mój kapitał na przyszłość.
Wtedy Anka zrozumiała, skąd wiatr wieje. Halina od miesięcy powtarzała przy każdej okazji, że młode żony teraz szybko się rozwodzą i zabierają połowę majątku, że trzeba myśleć naprzód, że ona swojemu synowi nie pozwoli zostać bez niczego. Marcin, zmęczony, niewyspany, z kredytem na nową lakiernię, słuchał matki, bo to było łatwiejsze niż słuchać żony, która od pięciu miesięcy mówiła mu, że potrzebuje pomocy, a on tej pomocy nie umiał albo nie chciał dać.
Anka nie kłóciła się tego wieczoru. Wstała, zaniosła Julkę do łóżeczka, wróciła do kuchni i umyła cały stos naczyń, które od rana czekały w zlewie. Robiła to powoli, dokładnie, jakby porządkowała coś więcej niż garnki.
Nazajutrz zadzwoniła do swojej ciotki, Ireny, która od piętnastu lat pracowała jako asystentka w kancelarii notarialnej przy placu Narutowicza. Umówiły się na kawę w cukierni na Grójeckiej, tej samej, obok której Anka mijała aptekę co dzień z wózkiem.
— Jeśli warsztat kupiliście przed ślubem, ale w trakcie związku, i wy dołożyliście pieniądze na remont, to nie jest tak prosto, jak mu się wydaje — powiedziała Irena, mieszając cukier w filiżance. — Ale on może próbować przepisać firmę jednoosobowo, jeśli formalnie była zarejestrowana tylko na niego. Musisz sprawdzić KRS i akt notarialny z dachu. I jeśli macie rozdzielność, to i tak wasze pieniądze na remont możesz odzyskać jako nakład.
Anka spędziła kolejny tydzień, karmiąc Julkę jedną ręką, a drugą przeglądając stare foldery na dysku, gdzie miała skan umowy z dekarzem i przelew od ojca na cztery tysiące złotych, opisany w tytule jako "na dach — warsztat Marcin". Dowód był. Prosty, głupio prosty, bo ojciec zawsze wpisywał dokładny tytuł przelewu, żeby wszystko się zgadzało w PIT.
We wrześniu, kiedy Julka skończyła pół roku, Marcin przyniósł do domu projekt aktu notarialnego, gotowy, podpisany przez niego wstępnie, i położył na stole obok talerza z owsianką.
— Podpisz tu, że się zgadzasz, że warsztat jest moim majątkiem osobistym. Formalność.
Anka nie podniosła na niego wzroku od razu. Skończyła wycierać usta Julce, odłożyła łyżeczkę, dopiero wtedy sięgnęła po dokumenty.
— Nie podpiszę tego, Marcin.
— Dlaczego? To i tak jest mój warsztat.
— Bo cztery tysiące złotych moich rodziców poszło na dach tego warsztatu, mam przelew z tytułem, mam umowę z dekarzem, i to było w trakcie naszego związku. To jest nakład, który mi się należy z powrotem, jeśli chcesz to tak rozgraniczać. A skoro chcesz rozgraniczać — rozgraniczmy wszystko.
Marcin zbladł, bo nie spodziewał się, że ona w ogóle wie, co to jest nakład, że w ogóle sprawdzała cokolwiek. Chciał coś powiedzieć, ale w tym momencie w drzwiach kuchennych stanęła Halina, która miała klucz zapasowy i przyszła bez zapowiedzi, jak zwykle w środę rano.
— Co tu się dzieje?
— Halina, cztery tysiące złotych pani syn winien jest moim rodzicom za dach warsztatu, przelew z 2023 roku, tytuł "na dach — warsztat Marcin". Mam go w telefonie. Chcecie zobaczyć?
Anka otworzyła bankowość w komórce i położyła telefon na stole, ekranem do góry, obok owsianki i projektu aktu notarialnego. Halina spojrzała na ekran, potem na syna, i milczała — po raz pierwszy od pół roku nie miała gotowej riposty.
— Ja nie chcę żadnej wojny — powiedziała Anka spokojnym głosem, sadzając Julkę wygodniej na kolanach. — Ale nie podpiszę papieru, który mówi, że nic tu nie wniosłam, kiedy wniosłam konkretną sumę, udokumentowaną. Albo oddajesz te cztery tysiące na konto moich rodziców do końca miesiąca, albo idziemy do notariusza i wpisujemy to jako mój nakład na twój majątek, z odsetkami umownymi. Wybieraj.
Marcin patrzył to na matkę, to na żonę, to na telefon leżący na stole jak dowód rzeczowy w sprawie, której nikt nie planował. Halina pierwsza wyszła z kuchni, mrucząc coś o tym, że musi jechać do lekarza, chociaż żadnej wizyty nie miała umówionej.
Trzy tygodnie później Marcin przelał cztery tysiące złotych na konto Grażyny, z dopiskiem "zwrot za dach", a projektu aktu notarialnego nikt więcej nie wspominał. Anka nie triumfowała. Zamknęła po prostu tę sprawę tak samo, jak zamykała miesiąc w księgowości — sprawdziła, że się zgadza, i odłożyła teczkę na półkę. Wieczorem usiadła z Julką przy oknie, dziewczynka miała już siedem miesięcy i próbowała złapać rączką światło ulicznej latarni, a Anka po raz pierwszy od porodu poczuła, że stoi na własnych nogach, nie tylko na cudzych warunkach.
