Zaczęło się od tego, że moja siostra Aldona przyniosła na niedzielny obiad ciasto z Biedronki. To niby nic — zwykła rolada z bitą śmietaną, dziewięć złotych z groszami. Ale postawiła je na stole w taki sposób, jakby to był tort z cukierni Lukullus. A ja od dwudziestu lat piekę sernik z prawdziwego twarogu, mielę go trzy razy, wyciskam rodzynki przez sitko, bo Adam tak lubi.
I nikt tego nie zauważył.
Mama powiedziała: «Popatrz, jak ładnie wygląda». Mama, która kiedyś stała nade mną z drewnianą łyżką i powtarzała, że ciasto bez pary w rękawie to wstyd. Wtedy jeszcze nie wiedziałam, że to nie o cieście w ogóle.
Obiad ciągnął się jak makaron, który się rozgotował. Adam siedział w drugim końcu stołu i oglądał telewizor przez ramię — akurat leciały skróty meczu Legii z Rakowem. Ja kroiłam mięso na równe kawałki, Aldona opowiadała o swoim nowym projekcie w korporacji na Woli, o tym, że biorą ją na menedżerkę zespołu i że w końcu będzie mogła sobie pozwolić na kredyt. Nasz ojciec zmarł trzy lata temu. Zostawił nam dom na Pradze, przy ulicy Wileńskiej, sto dwadzieścia metrów, stan do remontu, ale z ogrodem. I zostawił jedno zdanie, które wypowiedział przy mnie, w szpitalu na Lindleya, na dwa dni przed śmiercią: «Dom ma zostać w rodzinie, zdecydujcie między sobą».
Zdecydowałyśmy.
To znaczy Aldona zdecydowała. Ja tylko uwierzyłam, że decydujemy razem.
Po obiedzie poszłam do kuchni wstawić wodę na herbatę. Aldona weszła za mną. Miała na sobie ten swój beżowy golf, który nosi od października do marca, i pachniała perfumami z Rossmanna, bo na drogerię ją stać, na kredyt nie. Wyjęła z torebki telefon i pokazała mi zdjęcie umowy, tak, jakby to była paczka, którą trzeba podpisać przy kurierze.
— Umówiłam notariusza na wtorek — powiedziała, przewijając ekran kciukiem, który miała pomalowany na kolor starego wina. — Trzeba tylko, żebyś podpisała zrzeczenie.
Spojrzałam na czajnik, bo w czajniku było widać moją twarz, wygiętą jak łyżka. Zapytałam, jakiego zrzeczenia. Aldona westchnęła tak, jak wzdycha człowiek, który musi tłumaczyć rzecz oczywistą.
— No wiesz. Domu. Ty i tak lepiej byś się nie utrzymała, a ja mam odłożone na wkład własny. Wynajmę, spłacę ciebie z czasem. Będziesz miała z tego pieniądze.
Czajnik zaczął szumieć. W tym szumie powiedziałam, że muszę się zastanowić. Aldona kiwnęła głową, wzięła z parapetu mój kubek z napisem «Kuchnia jest sercem domu» — pamiątka z Bazyliki Świętego Krzyża sprzed dziesięciu lat — i napiła się z niego zimnej herbaty, która tam stała od rana. Zimnej herbaty z mojego kubka. Jakby dom już był jej.
W nocy nie spałam. Leżałam obok Adama i patrzyłam w sufit, na którym od trzech lat wisi pajęczyna w rogu, tuż przy lampie z Pepco. Adam oddychał miarowo, jak człowiek, który nigdy nie musiał o nic walczyć. Nie chciałam go budzić. Wiedziałam, co by powiedział: «Anka, nie histeryzuj, siostra ma rację, to dom, nie świętość». Adam ma trzydzieści osiem lat, pracuje w Urzędzie Dzielnicy Praga-Północ i zawsze ma rację. Właściwie kocham go za to, że zawsze ma rację. Ale czasem oddałabym dużo za to, żeby przez chwilę nie miał.
Następnego dnia pojechałam autobusem 160 na Wileńską. Dom stał pusty od pogrzebu. Tynk odpadał płatami, rynna wisiała na jednym haku. Tylko klucz w zamku chodził gładko, bo to ojciec go oliwił. Otworzyłam drzwi i stanęłam w przedpokoju, gdzie na wieszaku wciąż wisiała jego kurtka przeciwdeszczowa z epoki Gierka, uszyta z ortalionu, który chrzęści jak suchy śnieg.
W kuchni, w szufladzie pod plastikową czerpaką do mąki, znalazłam to, czego szukałam: teczkę z dokumentami. Ojciec trzymał tam akty, umowy, a między nimi — kartkę z notatką. I wtedy przeczytałam coś, czego nigdy wcześniej nie widziałam. W 1998 roku ojciec przepisał dom na mnie i na Aldonę po połowie. Połowa. Nie «sprzedajcie», nie «zdecydujcie», tylko papier z notariusza przy ulicy Lubartowskiej, podpisany w czerwcu, w upalny dzień, kiedy ja zdawałam maturę z polskiego.
Aldona nigdy mi o tym nie powiedziała. Przez trzy lata powtarzała: «trzeba to jakoś uporządkować», «ja się znam na rynku», «zaufaj mi, siostra cię nie oszuka». A teraz chciała, żebym podpisała zrzeczenie za jej kredyt.
Przyjechałam do niej we wtorek, zamiast do notariusza. Właściwie to wysłałam jej wiadomość: «Przyjedź do domu, mam coś dla ciebie». Nie odpisała. Ale przyjechała, bo myślała, że chodzi o pełnomocnictwo.
Zastała mnie w kuchni. Na stole leżał akt notarialny, rozłożony obok jej ulubionej wazy z kogutem, tej, której nie znosiłam, a która stała na środku stołu zawsze, gdy przyjeżdżał gość. I jeszcze coś: karta kredytowa mojego konta, na którym od piętnastu lat zbierałam pieniądze na własne mieszkanie. Sto czterdzieści tysięcy złotych. Każda złotówka z pensji urzędniczki.
Aldona stanęła w drzwiach. Płaszcz przewiesiła przez krzesło tak, jak się wiesza w obcym domu — delikatnie, żeby nie zrobić śladu.
— Co to jest? — zapytała.
— Akt darowizny — powiedziałam. — Z 1998 roku. Tato przepisał dom na nas obie.
Widziałam, jak przełknęła. Nie patrzyła na papier, patrzyła na wańkę z kogutem, jakby ten kogut nagle ożył i narobił jej wstydu.
— To było… inaczej — zaczęła. — Tato chciał, żebym ci pomogła. Żebym się tobą zaopiekowała.
— To się zaopiekuj — powiedziałam.
Położyłam na stole kartę i postukała w nią paznokciem, tak jak ojciec stukał w blat, kiedy chciał, żebyśmy przestały się kłócić.
— Sto czterdzieści tysięcy. Tyle mam. Przeleję ci dzisiaj. Będziesz spłacać kredyt za swoją połowę. A ja zatrzymuję swoją.
Aldona roześmiała się takim śmiechem, który nie bierze się z radości, tylko z tego, że człowiek nie wie, co powiedzieć.
— Przecież ty tego nie udźwigniesz. To stary dom, studnia, piec, ogrzewanie na węgiel. Co ty z nim zrobisz?
— Otworzę okna — odpowiedziałam.
Położyłam przed nią długopis, ten z reklamą firmy ubezpieczeniowej, który ojciec trzymał w kubku po kawie rozpuszczalnej. Aldona nie wzięła go. Wzięła torebkę. Ale zanim wyszła, zrobiła coś, czego nie zapomnę: zdjęła z wieszaka jego ortalionową kurtkę i powiesiła ją z powrotem, ale odwrotnie, rękawami na zewnątrz. Żeby nie pachniało nim w przedpokoju. Żebym nie miała po nim nic.
Potem poszłam do piwnicy. Po ciemku, bo żarówka nad schodami spalona od zimy. Z kartonu po pomarańczach wyjęłam sukienkę matki. Czerwoną, w białe grochy, tę, którą ojciec przywiózł jej z wczasów w Darłówku w 1987 roku. Sukienka była zmięta i pachniała stęchlizną. Powiesiłam ją na sznurze w ogrodzie, między jabłonką a krzakiem porzeczki. Stała tam i łopotała, czerwona na tle szarego nieba, jakby mama wróciła tylko po to, żeby popatrzeć na dom.
Wieczorem wróciłam na Chmielną, do mieszkania, które wynajmujemy z Adamem. Powiedziałam mu o wszystkim. O akcie, o stu czterdziestu tysiącach, o tym, że od jutra mam dom i dług wobec siebie.
Adam odłożył pilota. Powiedział cicho: — Wiedziałem, że tego nie podpiszesz.
I wtedy się rozpłakałam. Nie dlatego, że było mi smutno. Tylko dlatego, że on pierwszy raz od trzech lat powiedział coś, czego nie wiedziałam wcześniej.
Tydzień później Aldona przyszła pod mój nowy adres. Stała na chodniku pod domem i patrzyła na okna, w których paliło się światło. W jednym z nich wisiała sukienka matki, wyprasowana, na drewnianym wieszaku, zamiast firanki.
Nie weszła. Ja też nie wyszłam. Ale wieczorem na parapecie znalazłam reklamówkę. W środku była rolada z Biedronki i kartka: «Cieszę się, że otworzyłaś okna».
Zostawiłam roladę na stole. Sernik z mielonego twarogu upiekę w niedzielę. Tym razem nikt nie odważy się go zignorować.
