Załóż czapkę, na dworze minus dziesięć. Przeziębisz się.
Marianna podała dziewczynce wełnianą czapkę tę, którą Wioletta wybrała sama w sklepie miesiąc temu, granatową z wielkim pomponem.
Nie jesteś moją matką, rozumiesz?!
Krzyk przeciął ciszę korytarza. Wioletta cisnęła czapką o podłogę z taką furią, jakby była parząca.
Wiola, ja tylko chciałam
I nigdy nie będziesz! Rozumiesz?! Nigdy!
Drzwi wejściowe trzasnęły z hukiem, a szyby zatrzeszczały, gdy po mieszkaniu przetoczyła się fala lodowatego powietrza z klatki schodowej.
Marianna została w korytarzu, nieruchoma. Czapka leżała u jej stóp śmieszna, zgnieciona, niepotrzebna. Łzy cisnęły się do gardła, gorące i wściekłe. Zacisnęła zęby, przechyliła głowę w górę. Nie płakać. Jeszcze nie teraz.
Pół roku temu wszystko wyglądało zupełnie inaczej. Wyobrażała sobie rodzinne kolacje, rozmowy do nocy, może wspólne wyjazdy nad Mazury. Seweryn opowiadał o córce tak pięknie że mądra, utalentowana, tylko zamknięta po śmierci matki. Potrzebuje czasu, mówił. Odmrozi się. Mijał czas. Wioletta nie miękła.
Od pierwszego dnia, gdy Marianna przekroczyła próg mieszkania już nie jako gość, a żona, dziewczynka otoczyła się murem. Każda próba zbliżenia ostra jak lód. Pomoc z lekcjami poradzę sobie. Zaproszenie na spacer nie mam czasu. Komplement za nową fryzurę lodowate spojrzenie i milczenie.
Mam mamę oświadczyła Wioletta drugiego dnia ich wspólnego życia. Siedziały przy śniadaniu, Seweryn spieszył się do pracy i połykał kawę w nerwach.
Miałam i mieć będę. Ty tu jesteś nikim.
Seweryn wtedy się zakrztusił. Wymamrotał coś pojednawczego. Marianna uśmiechnęła się sztucznie aż aż zabolało i przemilczała.
Potem było już tylko gorzej.
Wioletta przestała krzyczeć przy ojcu. Działała ciszej. Mijała Mariannę jak powietrze. Odpowiadała przez zaciśnięte zęby, chłodno. Wychodziła demonstracyjnie z pokoju, gdy Marianna wchodziła.
Tata był kiedyś inny powiedziała kiedyś Wioletta przy obiedzie. Przed tobą był normalny. Rozmawialiśmy. Teraz
Nie dokończyła. Patrzyła w talerz. Seweryn pobladł, Marianna odłożyła widelec nie mogła przełknąć kęsa.
Seweryn miotał się między nimi jak dzikie zwierzę w klatce. Wieczorami przychodził do Marianny do ich sypialni chociaż nigdy nie czuła się tam jak u siebie i prosił, by wytrzymała.
Ona jest dzieckiem. Przeżywa. Daj jej czas.
Potem szedł do Wioletty, błagając o choć odrobinę łagodności.
Marianna jest dobra. Stara się. Spróbuj ją zaakceptować.
Słyszała te rozmowy przez drzwi. Głos Seweryna zmęczony, łamliwy. Odpowiedzi Wioletty krótkie i pełne złości.
Mąż był rozdarty. To widać było po zmarszczce między brwiami, która z miesiąca na miesiąc pogłębiała się, po tym jak drgał, gdy razem z Marianną i Wiolettą spotykali się w jednym pokoju. Po podkrążonych oczach.
Nie potrafił wybrać strony. Albo nie chciał.
Marianna podniosła czapkę z podłogi, bezwiednie strzepała ją i odwiesiła na haczyk. Weszła do salonu i zamarła na progu, jak każdego dnia
Zdjęcia. Dziesiątki zdjęć oprawionych w ramki: na półkach, na ścianach, na parapecie. Jasnowłosa kobieta o łagodnym uśmiechu. Ta sama kobieta z malutką Wiolettą na rękach. Z Sewerynem młodym, szczęśliwym, niepodobnym do dzisiejszego. Zdjęcia ze ślubu, wakacji, świąt.
Ewa. Pierwsza żona. Nieżyjąca.
Jej rzeczy wciąż leżały w szafach. Sukienki, swetry, szaliki poukładane schludnie, przesypane lawendą na mole. Jej kosmetyki stojące na własnej półce w łazience. Jej kapcie różowe, puszyste przy wejściu, jakby zaraz wróciła ze sklepu po chleb.
Mama gotowała to lepiej rzucała Wioletta przy obiedzie. Mama by tak nie zrobiła. Mamie by się to nie spodobało.
Każde porównanie bolało jak cios. Marianna uśmiechała się, kiwała głową, przełykała żal razem z ziemniakami. A nocami leżała bezsennie i myślała: jak rywalizować z duchem? Z wyidealizowaną pamięcią kobiety, która z roku na rok stawała się coraz doskonalsza?
Seweryn wciąż kochał Ewę. Marianna już dawno to pojęła. Patrzył na zdjęcia z tęsknotą, przywierał do wspomnień Wioletty o matce i jego twarz stawała się zamknięta, obca.
Kim była dla niego? Próbą ruszenia dalej? Lekarstwem na samotność? Kobietą w odpowiednim czasie na odpowiednim miejscu?
Wieczorami, gdy Seweryn zasypiał, ona leżała w ciemności i patrzyła w sufit. Obcy sufit obcego mieszkania, gdzie nie miała miejsca. Jasno, okrutnie widziała: to wszystko się rozpada. Seweryn ożenił się, nie żegnając przeszłości. Wioletta jej nigdy nie zaakceptuje.
I chyba sama popełniła największy błąd życia.
Ta myśl wyklarowała się kiedyś między trzecią a czwartą nad ranem, gdy Marianna leżała cicho, nasłuchując miarowego oddechu Seweryna. On spał spokojnie, jakby odcinał się od wszystkiego odwracał do ściany i po chwili odpływał w inny świat. A ona zostawała z sufitem, cieniami od latarni, ze zdjęciem Ewy na komodzie, którego Seweryn nigdy nie schował.
Dość.
Decyzja przyszła nagle, zimna, krystaliczna tej walki nie wygra. Nie pokona się wspomnień. Nie zastąpi się kobiety, która dla tej rodziny już zawsze będzie świętością.
Marianna usiadła na łóżku. Seweryn dalej spał.
Trzy dni później złożyła wniosek. Sama, bez radcy prawnego, bez ostrzeżenia. Po prostu poszła do urzędu stanu cywilnego z dowodem i aktem ślubu, wypełniła formularz równym pismem, podpisała się. Kobieta za okienkiem spojrzała z zawodowym współczuciem pewnie widziała takich dziesiątki dziennie.
Mania
Seweryn znalazł dokumenty wieczorem. Stał pośrodku kuchni z kartką w ręku, blady jak ściana.
Co to znaczy?
Wszystko napisane. Marianna nadal zmywała talerze. Złożyłam pozew o rozwód.
Dlaczego? Jak? Nawet nie rozmawialiśmy
A o czym tu gadać, Sewku?
Zakorkowała wodę, wytarła ręce w ściereczkę. Odwróciła się do męża.
Mam dość życia w muzeum. Mam dość bycia drugą. Mam dość twojego spojrzenia na jej zdjęcia. Mam dość, że dla twojej córki jestem nikim.
Wiola to dziecko, ona nie rozumie
Doskonale rozumie. Tak samo jak ty. Po prostu boisz się przyznać.
Seweryn zbliżył się ostrożnie, położył jej rękę na ramieniu delikatnie jakby dotykał szkła.
Mania, porozmawiamy. Wszystko zmienię. Pogadam z Wiolką, posprzątam zdjęcia, zaczniemy od nowa…
Ty ją kochasz.
Nie pytanie fakt. Marianna spojrzała mu w oczy i zobaczyła odpowiedź, zanim cokolwiek powiedział.
Wciąż kochasz Ewę. Kim ja dla ciebie jestem? Zastępczynią? Przypadkiem? Osobą od obiadu i skarpet?
To nieprawda
To powiedz, że jej nie kochasz. Nie pamiętasz. No? Powiedz.
Milczenie.
Seweryn wyjął ręce, odsunął się, twarz poszarzała i postarzał nagle o całe lata.
Marianna skinęła głową. Niczego innego się nie spodziewała.
Wioletta siedziała w pokoju. Drzwi uchylone przez przypadek albo celowo? Marianna przechodziła dziewczynka zerka na nią znad telefonu i uśmiecha się kątem ust, triumfująco.
Wygrała.
Kolejne godziny przepłynęły bezdźwięcznie. Szafa. Wieszak. Walizka. Sukienka, podarowana przez Seweryna na rocznicę trzy miesiące temu, a jakby wiek. Perfumy, wybierane przez niego przez pół godziny, testowane, wąchane. Książka, którą zaczęli razem czytać, a nigdy nie skończyli.
Marianna pakowała rzeczy z powściągliwą starannością. Nie myśleć. Nie wspominać. Po prostu zbierać.
Wieczór wlókł się bez końca. Marianna siedziała na łóżku przy walizkach. Dwie walizki wszystko, co zostało z jej marzeń o rodzinie.
Wyjechała o dwudziestej.
Taksówkę zamówiła z wyprzedzeniem, sama znosiła walizki winda sunęła cicho, nikt się nie wychylił zza drzwi. Klucze zostawiła na szafce w przedpokoju.
Kierowca pomógł włożyć bagaże, auto ruszyło. Marianna nie obejrzała się za siebie.
Wieczorny Kraków był pusty, obcy. Latarnie już świeciły, nieliczni piesi spieszyli do tramwaju. Za nią zostało mieszkanie pełne duchów i zdjęć. Seweryn ze swoją nieskończoną miłością i Wioletta z bezwarunkową, bolesną wiernością matce.
Marianna patrzyła przez okno taksówki i oddychała. Pierwszy raz od pół roku spokojnie.
Samotność przerażała. Ale życie w cieniu cienia przerażało jeszcze mocniej.
Zaczynała od nowa. Bez męża, bez rodziny, bez złudzeń.
Ale chociaż bez wiecznego porównania do idealnej kobiety, która istniała już tylko w pamięci.
