Zabrała nie swoje dziecko ze szpitala położniczego, by je ocalić, ale osiemnaście lat później w jej drzwi zapukała przeszłość, wywracając całe jej życie do góry nogami.
W zimny listopad 1941 roku wiatr wściekle szarpał nagie gałęzie drzew, rozrywając ostatki ciepła wyciągnięte z zamarzniętej ziemi. Droga, która bardziej przypominała błotniste bajoro niż drogę, ledwo poddawała się drewnianym kołom furmanki, które grzęzły w głębokich koleinach pełnych lodowatej wody.
Nie dojedziemy do szpitala, taka zła droga! łkała Maria Stepanówna, ocierając łzy z zaczerwienionych oczu.
Dojedziemy, Marzenko, nie martw się! odpowiadał jej mąż, Tadeusz Pietrowicz, próbując zachęcić wyczerpanego konia, jego zziębnięte dłonie kurczowo ściskały lejce.
Młoda kobieta, która leżała na sianie w furmance, jęczała cicho, męcząc się z ostrym bólem. Pragnęła tylko, by to cierpienie wreszcie się skończyło. Los znów zadrwił z ich rodziny: akuszerka, na którą liczyli, złamała nogę, a felczer ze wsi pojechał do chorego dziecka.
Myśl o dziecku, o Leonie, o mężu swoim szeptała matka, głaszcząc delikatnie brzuch córki.
Cały czas o nich myślę, mamo, zawsze.
Jak nazwiesz maleństwo? próbowała odciągnąć jej myśli Maria, ukrywając drżący głos.
Leon mówił, że jeśli urodzi się dziewczynka, to będzie Lidka, a jeśli chłopiec Wacek.
Cudownie, córeczko. Ojciec twój na pewno cię dowiezie. Spójrz, już widać kominy fabryczne, jesteśmy prawie na miejscu
Przed bramą szpitala przyszły skurcze i wkrótce urodziła się delikatna, maleńka dziewczynka. Jej płacz rozbrzmiał po całej sali. Gdy daną jej pierwszy raz do rąk zawiniątko z córką, młoda matka, która miała na imię Klaudia, szlochała ze szczęścia i ulgi. W jednej chwili zapomniała o bólu liczyła się tylko jej miłość.
Lideczko Tak cię nazwał twój tata. Pokona wrogów i wróci zdrowy, wierzę w to. Jesteś naszą nadzieją
Pochłonięta miłością, Klaudia zapragnęła napisać do męża. Kiedy pielęgniarka zabrała noworodka na badania, Klaudia poprosiła o kartkę papieru i ołówek.
Proszę poczekać, Nikitina, zaraz przyniosę wszystko do sali.
Ale pielęgniarka była wyraźnie zdenerwowana, rzucała papiery i wzdychała z irytacją.
Coś się stało? zaryzykowała pytanie Klaudia.
Proszę mi tu nie przeszkadzać ucięła tamta szorstko.
Kiedy Klaudia wróciła do sali, druga kobieta, młoda dziewczyna o imieniu Zosia, zbierała właśnie swoje rzeczy.
Już panią wypisują?
Tak, wracam do domu odpowiedziała tamta prawie szeptem.
W oczach Zosi czaił się taki smutek, że serce ściskało się w piersi. Dziewczyna z ociąganiem zbierała swój dobytek i wyszła, jakby zostawiając tu kawałek swojego życia. Po dziesięciu minutach przyszła pielęgniarka, rzuciła Klaudii kartkę z ołówkiem i wyszła trzaskając drzwiami.
A ją puszczają, a ja muszę tu jeszcze leżeć kilka dni powiedziała Klaudia.
Sama wyszła, dziecko zostawiła. Nie ma gdzie zabrać. Tak to już bywa: zajdą w ciążę, a potem nie chcą ponosić odpowiedzialności.
Co urodziła?
Córkę. Różową i zdrową, czego więcej trzeba?
Klaudia nie mogła zebrać myśli, by napisać do męża o swoim szczęściu. Kiedy przyniesiono Lidkę na karmienie, potem ją zabrano, Klaudię zawołano na kolację. Po drodze, słysząc cichy płacz dziecka zza drzwi, przystanęła. Wydawało jej się, że to Lidka. Wbiegła do środka jej córeczka spała, płakało inne dziecko.
Czego tu pani szuka? rzuciła surowo wysoka, szczupła opiekunka, marszcząc usta.
Myślałam, że moja córka płacze A to nie ona. Może warto powiadomić matkę, żeby nakarmiła?
Nie ma matki. Dziewczyna z sąsiedniej sali zostawiła, nie ma kto nakarmić. Pójdzie do sierocińca Niech pani już idzie, kiedy trzeba, przyniosę Lidkę.
Klaudia poszła na kolację, lecz myślami była przy tej małej porzuconej. Po powrocie napisała trudny list, potem ledwo zasnęła.
Rankiem, idąc na śniadanie, znowu usłyszała smutny płacz.
Czy mogę nakarmić to dziecko? nieśmiało poprosiła opiekunkę.
Co jeszcze! Pani je nakarmi, a potem? Do sierocińca do obcych rąk? Przyzwyczai się!
Do sierocińca? jakby dostała w twarz Klaudia.
A gdzie ją mamy zostawić? tłumaczyła opiekunka, jak dziecku.
Klaudia stanowczo skierowała się do dyżurki lekarza.
Doktorze Romanie, czy mogę o coś poprosić?
Co się stało, Nikitina? Jestem zajęty wymamrotał lekarz, poprawiając okulary.
To tylko chwila. W dziecięcym jest dziewczynka, zostawiona przez matkę. Może mogłabym ją zabrać do siebie? Gdzie dwie, tam i trzecia nie zawadzi.
Ale ty poważnie?
Tak.
Lekarz przez chwilę mierzył ją spojrzeniem, po czym skinął głową. Z radością Klaudia pobiegła do dziecięcego. Jej własna Lidka spała, pozostawiona płakała cicho, a każdorazowy jej płacz rozdzierał serce młodej matki.
Znowu pani tu przyszła? Opiekunka szykowała się ją wyrzucić, ale Klaudia stanowczo powiedziała:
Oddajcie mi to dziecko, nakarmię ją. Lekarz pozwolił.
Jak to zabrać? zdziwiła się opiekunka.
Tak. Teraz będzie moją córką. Klaudia podeszła do kołyski, wzięła maleństwo na ręce, przytuliła do piersi. Dziewczynka łapczywie zaczęła ssać mleko, a Klaudia poczuła falę czułości i miłości do tej malutkiej istoty.
Wszystko będzie dobrze, kochanie. Już zawsze będziemy razem. Nazwę cię Lubą. Luba i Lida Tak bardzo brakuje tego w naszym świecie
Klaudia podjęła decyzję.
Przenajświętsza Panienko! zawołała Maria Stepanówna, gdy podjechali pod dom. To co, mówisz, bliźniaczki urodziłaś?
Tak, mamo, dwie córki: Luba i Lida.
To czemu do siebie niepodobne? U sąsiadki córeczki jak dwie krople, a wasze inne!
U nich bliźniaczki, a u nas dwójka różna skłamała Klaudia, spuszczając wzrok.
I dobrze, przynajmniej nie pomylimy! Tato, weź wnuczkę, poznaj ją.
Tadeusz Pietrowicz ujął uważnie Lubę na ręce, głaskał ją z radością po policzku.
Oj, będę cię rozpieszczał!
Lepiej nie rozpieszczaj, bo dziewczyny na lekkoduszne urosną! zganiła Maria.
No co ty mówisz, Maryśka? Patrz, jak Klaudia ci wyrosła źle?
Bo nie rozpieszczałam. Dobra, jedziemy, bo ugrzęźniemy.
Usiadła w furmance, trzymając Lideczkę, a Klaudia wręczyła Lubę ojcu. Po drodze zatrzymali się na poczcie Klaudia wrzuciła list do niebieskiej skrzynki, zapewniając męża, że urodziła córkę i przygarnęła sierotkę. Rodzicom nie powiedziała, by nie krzyczeli, ufała w dobroć męża. Powiedziała mu prawdę zdrada byłaby gorsza.
Minęło pięć lat. Dziewczynki rosły, były śliczne, wesołe i zdrowe. Klaudia nie rozróżniała ich na swoją i nie swoją, obie kochała całym sercem. Nigdy nie żałowała swej decyzji i nie wahała się pomimo kłopotów. Rodzice pomagali jak umieli, czekała tylko na powrót swojego Leona. Los ocalił go przed wojną, choć wciąż był w Berlinie, pisał, że zaraz wraca. Cieszyła się, że żyje, to było najważniejsze.
Wreszcie nadszedł ten dzień. Po zakurzonej drodze biegł bose nóżki Stasiek, krzycząc na całe podwórko:
Żołnierz idzie!
Zawsze pierwszy dostrzegał powroty spod wojny i biegiem niósł wieść do wsi. Ludzie żartowali, że to żywe radio. Klaudia prała przy studni sukienki dziewczynek, porzuciwszy pracę pobiegła do furtki. Zza zakrętu wyszedł wysoki, szczupły mężczyzna w mundurze od razu poznała, że to Leon.
Leon! Leonku! krzyknęła i zaraz rzuciła się w jego ramiona.
Klaudio, moja droga objął ją tak, że aż zaparło jej dech.
Objeły ich rodziny, śmiejąc się i płacząc. On pytał tylko:
Gdzie moje córeczki?
W ogrodzie jarzębinowym z dziadkiem uśmiechnęła się Maria. Twój teść więcej czasu ogrodowi poświęca niż mnie!
Tadeusz Pietrowicz nigdy się nie zmienia śmiał się Leon. Całą wojnę marzyłem, by wrócić do was i przejść po naszym ogrodzie.
Odwiedzili fioletowo-pomarańczowy ogród jarzębin, sadzony niegdyś przez starego Tadeusza. Każda gałązka była pielęgnowana, owoce na kompot, na nalewki, a suszone na święta.
Synu! powitał go Tadeusz. Wróciłeś.
Tato, co z nogą? Jakoś krzywo idziesz.
Oj, starość, stary jestem, kolana nie te. Ale wytrzymam. Luba! Lida! Chodźcie do ojca, on wrócił!
Leon ukucnął, objął dziewczyny, przyglądały mu się z zaskoczeniem a jednak zaraz rzuciły mu się na szyję. Klaudia tylko wzdychała ze wzruszenia. Było dobrze. Tak jak być powinno.
Minęło piętnaście lat. Rodzice Klaudii umarli, Leon pracował w gminie, ona na magazynie, dziewczyny miały po osiemnaście lat. Po szkole zostały w rodzinnym gospodarstwie nie chciały opuszczać ogrodu po dziadku.
Klaudia powtarzała, że czas już je wydać za mąż, ale Leon się upierał.
Są jeszcze za młode.
Leon, one dorosły!
Dla mnie zawsze będą małe.
Klaudia tylko wzdychała i się uśmiechała. Kochał córki całym sercem, nie dzielił na swoje i nie swoje. Lida miała adoratora Włodka, Lubie podobał się Gienek, traktorysta. Ale Leon bał się samotności wiedział, że więcej dzieci nie będzie i nie wyobrażał sobie pustego domu.
Idziemy do ogrodu, tato rzuciły dziewczyny, przechodząc przez pokój.
Po co wam tam? fuknął Leon.
Przecież trzeba o ogród dbać, gdy już dziadka nie ma.
Co wy z tym ogrodem mruknął niezadowolony, a Klaudia tylko się uśmiechnęła, wiedząc, że tam spotykają się z chłopakami.
Lidko, idź do cioci Agnieszki, zanieś jej kapustę poprosiła ją Klaudia.
Dobrze, mamo.
Lida poszła do teściowej, a Luba poszła prosto do ogrodu.
Po pół godzinie na podwórzu rozległ się krzyk.
Mamo! Mamo!
Co się stało? Klaudia wyjrzała przez okno.
Przyjdźcie szybko, zawołajcie tatę!
Zaniepokojeni Leon i Klaudia wybiegli na dwór.
Ktoś przyszedł Lida wskazała na furtkę.
Otworzyła się furteczka i do obejścia weszła elegancko ubrana kobieta, na oko trzydziestopięcioletnia, wyraźnie z miasta. Miała na głowie kapelusz, ubrana była modnie, na nogach wysokie szpilki, które od razu zwracały uwagę na wsi.
Dzień dobry! Klaudia przyglądała się jej, próbując sobie ją przypomnieć.
Klaudia Tadeuszówna Nikitina?
Tak, to ja. A pani?
Nina Sawicka.
Przepraszam, ale nie kojarzę
Proszę wejść do środka. Musimy porozmawiać.
Lida, wróć do siebie Klaudia zaprosiła kobietę do domu, tak jak czuł zaczyna się coś złego.
Po co pani przyszła? zapytał Leon.
Czy mnie pani nie pamięta? Rodziłyśmy razem, w listopadzie czterdziestego pierwszego
Pamiętam przebiegł Klaudii chłód po plecach. Ale po co pani tu?
Chcę zobaczyć moją córkę.
Co?! Leon aż wstał z miejsca.
Czy żona nie mówiła, że jedna z waszych córek nie jest wasza?
Mówiła! Moja żona jest uczciwa, nie to co inni
Naprawdę? Jedna z waszych córek powinna wiedzieć, że Klaudia nie jest jej matką.
Proszę wyjść! Porzuciła pani dziecko, ja ją wykarmiłam, wychowałam ją, nie spałam noce, oddałam serce. Teraz, gdy już dorosła, pani sobie przypomniała? Wyjdź stąd!
Wtedy nie mogłam jej zabrać wyznała cicho Nina. Miałam siedemnaście lat, byłam sama, wstydziłam się wrócić na wieś, ojciec by mnie wygnał. Potem ułożyłam sobie życie, ale dzieci nie miałam. I żałowałam, do dziś żałuję. Dzięki znajomościom dowiedziałam się, kto wychował moją córkę.
Myśli pani, że ją stąd zabierze? Nie rzuci się pani na szyję! Proszę wyjść! Leon wstał gwałtownie i stuknął krzesłem.
Tato! Mamo! nagle w progu stanęła blada Lida. Co ona mówiła?
Lidko
Kto z nas jest jej córką?
Lidka, posłuchaj Leon chciał ją objąć, ale się odsunęła.
Kto, tato? Proszę o prawdę.
Luba wyszeptała Klaudia i zapadła ciężka cisza.
Nie wyjadę, póki nie porozmawiam z córką Nina patrzyła na wszystkich z napięciem.
Nagle do domu wbiegła Luba. Widząc napięcie, zrozumiała wszystko. Klaudia schowała twarz w dłoniach.
Co działo się potem, Klaudia długo później wspominała ze ściśniętym gardłem. Luba wybiegła z domu rozgoryczona, załamana, nie chciała już słuchać. Lida pobladła i długo nie wracała. Nina wyjechała, zostawiając po sobie rozpad i żal w rodzinie.
Rano Luba napisała krótki list i zniknęła:
Nie mogę tu zostać, kiedy całe życie mnie oszukiwaliście.
Już nie mam siły, rozumiesz? Serce mnie boli płakała cicho Klaudia na ławce pod jarzębiną. Minął miesiąc, a od niej cisza.
Wróci, zobaczysz. Miasto to nie dla niej, ona tu ma dom, siostrę, Gienka pocieszał ją Leon, ale jego twarz była szara od zgryzoty.
Gienek, chłopak Lubki, też coraz bardziej smutniał. Leon myślał: wróci, pozwolę im się pobrać to moje ojcowskie błogosławieństwo.
Mamo z jarzębinowych krzewów wyszła Luba. Wróciłam.
Córeczko, kochanie! Klaudia wybiegła do niej.
Wybaczcie mi. Przez chwilę byłam jak nie ja Tamta kobieta Starała się być matką, ale to nie to. Tęskniłam za wami, za Lidką, za Gienkiem, za ogrodem Coś we mnie pękło, gdy każdego dnia widziałam czerwoną jarzębinę. Dziadek miał rację ogród koi duszę
Córeczko Leon objął ją. Czeka cię wesele! Gienek już umiera z tęsknoty.
Epilog
Tydzień później, w ogrodzie pod jarzębiną odbyło się podwójne wesele Lidy z Włodkiem i Luby z Gienkiem. Wśród czerwonych owoców jarzębiny, dziewczęta wyglądały jakby natura im błogosławiła. Nina Sawicka już nigdy się nie pojawiła, a Luba starała się zapomnieć o tamtym spotkaniu. Bo prawdziwa matka to nie ta, co urodziła, ale ta, co nad ranem tuliła do snu, co podawała ostatnią kromkę chleba, co czuła twoje radości i smutki przez całe życie. Ten prosty morał na zawsze pozostał w jej sercu ciepłym i hojniejszym niż jarzębinowy ogród.
