Trzy nowe klucze
– Znowu taka blada jesteś? Znowu jakaś twoja dieta? głos teściowej rozległ się w przedpokoju, nawet nie powiedziała dzień dobry.
Stałam przy kuchence w starym szlafroku, mieszałam owsiankę i myślałam, że w końcu mam sobotę tylko dla siebie. Całą. Od ósmej rano do późnego wieczora. Henio pojechał na ryby z Kolą z sąsiedniej klatki, miał wrócić na kolację. W głowie już wszystko ułożyłam: śniadanie w ciszy, potem spacer wzdłuż parku, potem książka i absolutny brak pośpiechu. Takie dni zdarzały się rzadko. Właściwie prawie wcale.
No i proszę.
Odwróciłam się. Pani Stefania, bo tak miała na imię teściowa, wchodziła właśnie do kuchni, zdejmując płaszcz, który zawiesiła jednym ruchem na oparciu krzesła. Spadł na podłogę, ale nie zwróciła na to uwagi.
Dzień dobry, pani Stefaniu powiedziałam równo. Tego nauczyłam się przez lata.
No, witaj, witaj. A gdzie Henio?
Na rybach.
Stanęła po środku kuchni i spojrzała na mnie takim wzrokiem, jakbym powiedziała coś kompletnie zaskakującego.
Jak to na rybach? Nic mi nie mówił.
Pewnie zapomniał odwróciłam się do garnka.
Owsianka bulgotała cicho. Zmniejszyłam gaz. Za oknem szare, październikowe niebo bez wiatru. Jeszcze pół godziny temu wyobrażałam sobie spacer w tym miękkim, pachnącym liśćmi powietrzu. Teraz wiedziałam, że już nigdzie nie pójdę.
Pani Stefania podniosła płaszcz i powiesiła go w przedpokoju. Wróciła, usiadła przy stole. Wyjęła z torby wielki foliowy worek i położyła na ceracie.
Upiekłam drożdżówki z kapustą. Henio je uwielbia.
Dziękuję.
Chociaż spróbuj, zanim się już krzywisz.
Nie krzywiłam się. Stałam do niej plecami i nalewałam owsiankę. Ręce spokojne. W środku, pod żebrami, spięta sprężyna, ale z zewnątrz byłam spokojna. Siedem lat praktyki.
Siadaj, zjedz ze mną powiedziałam automatycznie, z grzeczności, jak oddychanie.
Już jadłam. Herbaty tylko poproszę.
Postawiłam czajnik. Usunęłam się po drugiej stronie stołu. Pani Stefania patrzyła na moją miskę.
I tyle tylko na śniadanie? Owsianka na wodzie?
Na mleku.
Wszystko jedno. Henio chociaż jajecznicę zjadł?
Nie wiem, pani Stefaniu. Wyszedł o szóstej, ja spałam.
Pokręciła głową. Ten gest znałam na pamięć. Znaczył: taka żona, śpi, gdy mąż wychodzi głodny.
Jadłam i patrzyłam przez okno. Po parapecie chodził gołąb, dreptał i dziobał coś niewidzialnego. Swoje sprawy.
Zmień już te firanki popatrzyła dookoła kuchni. Szarzeją.
Lubię je.
Ty. Henio mówił, że też by wolał nowe.
Henio nigdy nic takiego nie mówił. Przynajmniej nie mnie. Może jej. Może podczas jednej z tych rozmów bez mojego udziału, bo rozmawiali o mieszkaniu i o mnie beze mnie.
Zawariowałam herbatę, postawiłam przy niej kubek, cukiernicę, łyżeczkę.
Dziękuję powiedziała, zaczęła mieszać. Zadzwoń do Henia, niech wie, że jestem.
Jest na rybach, pani Stefaniu. Tam nie ma zasięgu.
Co za miejsce
Tak mówił.
Zacisnęła usta i upiła łyk herbaty. Popatrzyła na worek z drożdżówkami.
Podaj talerz, przełożę po ludzku.
Podałam talerz, ułożyła na nim bułki, równo, starannie. Pachniały kapustą i ciastem, duże, rumiane. Inna okazja, inny nastrój może bym zjadła.
Teraz tylko patrzyłam.
Powiedz mi zaczęła nagle ty z Heniem w ogóle rozmawiacie?
Rozmawiamy.
Jemu dzwonię codziennie. Opowiada, że zmęczony, że w domu nerwowo. Ty nic nigdy nie mówisz.
Odłożyłam łyżkę.
Nerwowo powtórzyłam tylko.
No, widać. Napięcie jest. Czuję, przecież matka jestem.
Wstałam i wyniosłam miskę do zlewu. Przystanęłam patrząc na podwórko za oknem. Wychodził człowiek z pieskiem, rudy kundel ciągnął go w stronę krzaków, a mężczyzna wolno szedł, z ręką w kieszeni. Spokojna scena.
Irmina powiedziała pani Stefania.
Słucham?
Ty się nie gniewasz?
Odwróciłam się. Patrzyła na mnie z takim wyrazem, który umiałam już czytać. Nie skrucha, raczej czekanie, żebym powiedziała: nie, wszystko w porządku. Żeby można było jechać dalej.
Nie gniewam się odpowiedziałam.
Pokiwała z zadowoleniem głową, napiła się herbaty.
I dobrze. Ja nie jestem ci wrogiem, chcę żebyście byli szczęśliwi.
Wiem.
Miałam czterdzieści osiem lat. Henio był o trzy lata starszy. Pani Stefania miała siedemdziesiąt trzy. Byliśmy razem siedem lat. Drugi związek dla nas obojga. Myślałam, że w drugim małżeństwie ludzie są mądrzejsi, wiedzą, czego chcą.
Okazuje się, że to zależy od ludzi.
Pani Stefania dopiła herbatę i wstała.
Pokaż, co masz w lodówce.
A po co?
Już zbliżała się do lodówki.
Zobaczę, co przygotować Heniowi na obiad, głodny z ryb wróci.
Pani Stefaniu.
No?
Zamilkłam na moment.
Sama przygotuję kolację.
Zatrzymała się. Uchwyt lodówki w ręce, spojrzała z pewnym zaskoczeniem.
Irmina, ja tylko pomóc chcę.
Wiem, ale dam sobie radę.
Zawsze tak mówisz. Widzę przecież, co jecie. Henio schudł.
To jego wybór.
On mężczyzna, nie będzie sam sobie gotował.
Nie mieszka sam.
Patrzyłyśmy na siebie ona przy lodówce, ja przy zlewie. Między nami dwa metry linoleum w beżową kratkę. Wybraliśmy je razem z Heniem przed ślubem, gdy wprowadzałam się do niego i robiliśmy mały remont. Ja wybierałam, on się zgadzał. Teraz pani Stefania narzekała, że linoleum trzeba zmienić, bo przy progu się zawija.
No dobrze ustąpiła w końcu. Jak chcesz.
Zabrała się za swoją torbę, prawie sądziłam, że wychodzi i już w środku coś się rozluźniło. Ale nie.
Posiedzę, poczekam na Henia oznajmiła.
Sprężyna znowu się zacisnęła.
Wróci dopiero wieczorem.
Nie szkodzi, nie śpieszę się.
Wyjęła z torby robótkę motek wełny, druty. Rozsiadła się wygodnie, jak ktoś, kto nie ma zamiaru nigdzie iść.
Patrzyłam na nią, na jej druty, na wełnę leżącą przy talerzu z drożdżówkami, na płaszcz przewieszony z powrotem przez krzesło, bo na wieszaku już go nie było.
Cicho nalałam sobie herbaty i wyszłam do salonu.
Tam usiadłam na kanapie, podciągnęłam nogi, wpatrzona w ścianę. Na ścianie wisiał nieduży krajobraz w ramce, kupiłam go cztery lata temu na targu. Rzeka, łąka, stara wierzba. Lubiłam ten spokój.
Z kuchni dobiegał stukot drutów.
Wzięłam telefon i napisałam do przyjaciółki, Tamary: Znów przyszła. Tamara odpisała po minucie: Bez zapowiedzi? Napisałam: Ma klucze. Tamara wysłała emotkę z zaciśniętymi oczami i: Irmina, ile można. Kiedy powiesz Heniowi wprost?
Odłożyłam telefon.
Mówiłam. Rozmawiałam z nim nie raz. Pierwszy raz rok czy dwa po ślubie, gdy zdałam sobie sprawę, że pani Stefania nie przychodzi do nas, tylko do Henia, do mieszkania, które przedemną było tylko jego. Powiedziałam wtedy: Henio, musisz uprzedzać. On: ona matka, jest przyzwyczajona. Ja: ale to nasz dom. On: no i co, niech przychodzi. Ja: bez telefonu nie może. On: przesadzasz.
Drugi raz, kiedy przestawiła wszystkie przyprawy w mojej szafce. Weszłam do kuchni, patrzę i nie mogę zrozumieć, czego się czepiam. Po chwili zrozumiałam bo to była moja szafka, moje przyprawy, wiedziałam, co gdzie stoi. Teraz już nie.
Henio: możesz przestawić z powrotem. Ja: nie w tym rzecz. On: to w czym? Nie umiałam już tłumaczyć. Albo nie chciałam.
Trzeci raz, gdy weszła podczas mojej nieobecności i umyła całe mieszkanie. Brzmi śmiesznie. Kto się oburza, że ktoś posprzątał? Ale mnie to dotknęło. Bo znaczyło, że może wejść, gdy mnie nie ma. Że była w naszej sypialni. Że widziała moje rzeczy. Może myślała sobie różne rzeczy.
Henio: starała się. Ja: wiem. On: to w czym problem? Ja: że ma klucze. On: to moje mieszkanie. Ja: ja tu też mieszkam. On: nie rozumiem, czego chcesz.
Zapamiętałam to osobno. Nie rozumiem, czego chcesz. Po siedmiu latach wspólnego życia.
Siedziałam na kanapie, słuchałam, jak w kuchni pani Stefania myje coś wodą, otwiera lodówkę, szura torbą.
Wstałam i weszłam do kuchni.
Stała przy desce do krojenia i kroiła cebulę.
Co pani robi? zapytałam.
Barszcz nastawię. Henio barszcz uwielbia.
Pani Stefaniu, prosiłam, żeby nie ruszać produktów.
Irmina, to tylko barszcz.
To ja decyduję, co gotuję w mojej kuchni.
Zatrzymała nóż i patrzyła na mnie przez chwilę.
W twojej, powiadasz.
Tak.
No dobrze… złapała znów cebulę. Lecz nóż już nie kroił z tym samym impetem.
Zabrałam jej deskę z rąk. Cebula została na stole, niedokończona.
Proszę, nie trzeba.
Patrzyłyśmy sobie prosto w oczy z bliska. Widziałam jej zmarszczki, zaciśnięte wargi, to coś ostrego w środku spojrzenia.
Zakazujesz mi gotować?
Proszę tylko o szacunek dla mojego domu.
Dom Henia. On tu się urodził.
Dorósł dawno. Ja tu mieszkam siedem lat.
Ostrożnie odebrała deskę, położyła na stole.
Porozmawiam z Heniem, zapowiedziała.
Proszę bardzo.
Zachowujesz się niewłaściwie.
Proszę tylko o szacunek.
Co? Wyoglądałaś się telewizji, tyle tych modnych haseł.
Odsunęłam się i stanęłam znów przy oknie. Gołębia już nie było, pies z panem także. Pusto. Po asfalcie taszczyły się rude liście.
Irmina, miękko już nie złość się, proszę. Dobrze chcę.
Wiem.
Henio bez domowego jedzenia schnie. Ty pracujesz, nie masz czasu.
Znajduję czas.
No to chociażbym ja pomogła.
Sięgnęła po nóż. Ona umiała słyszeć tylko tyle, ile chciała; reszta jej nie dotyczyła.
Wyszłam. Przeszłam do sypialni, zamknęłam drzwi. Usiadłam na łóżku, w tle smażyło się coś, stukały garnki. Gotowała barszcz.
Wzięłam książkę, ale przeczytałam jeden akapit trzy razy i dalej go nie rozumiałam. Odłożyłam książkę.
Zadzwoniłam do Tamary.
Gotuje barszcz powiedziałam.
W twojej kuchni.
W mojej kuchni.
Irmina… zawahała się Musisz dzisiaj porozmawiać z Heniem. Nie jutro ani kiedy indziej. Dziś, gdy wróci.
Już rozmawiałam.
Sugestie to nie to samo co rozmowa.
Miała rację. Tamara wiedziała o mnie więcej, niż ja sama. Od lat powtarzała: przestań sugerować, mów wprost. Ale bałam się powiedzieć wprost. Nie Henia, on nie był podły. Był tylko przyzwyczajony, własny, zmęczony, kochający matkę i nienawidzący konfliktów. Wolał nie widzieć tego, co groziło awanturą.
Tamara mówiła: to się nazywa infantylizm. Ja długo nawet nie potrafiłam powtórzyć tego słowa.
Obiecuję powiedziałam.
Dobrze. Zadzwoń po rozmowie.
Odłożyłam telefon, położyłam się na łóżku i myślałam. W kuchni pachniało barszczem: buraki, kapusta, coś jeszcze. W innym życiu bym się ucieszyła.
Zastanawiałam się, czy to prawda, że mam czterdzieści osiem lat, pracuję jako księgowa w małej firmie, pięć dni w tygodniu, i mam własne życie. Że nigdy nie prosiłam o ten barszcz, że nigdy nie chciałam, by ktoś przestawiał moje przyprawy.
Sufit był biały, z małą rysą przy karniszu, znałam ją na pamięć.
Po dwóch godzinach wyszłam z sypialni, przeszłam do łazienki, poprawiłam włosy. Spojrzałam w lustro zwykła twarz, trochę zmęczone oczy. Nie byłam bledsza niż zwykle.
W kuchni na stole leżały trzy talerze, chleby, bułki z kapustą.
Siadaj zjedz, barszcz gotowy.
Dziękuję. Zjem później.
Ostudnie.
Odgrzeję.
Patrzyła na mnie z urazą, z wyraźnym wyrzutem.
Irmina, co jest?
Nic.
Nie nic. Cały dzień siedzisz w pokoju, nie patrzysz na mnie normalnie. Co zrobiłam nie tak?
Wyjęłam wodę z lodówki, nalałam do szklanki.
Pani Stefaniu powiedziałam. Porozmawiajmy szczerze.
No to mów.
Przychodzi pani bez uprzedzenia. Zawsze. Wchodzi, kiedy pani chce, bo pani ma klucze. Każdym razem wchodząc do domu, zastanawiam się: czy już ktoś tu był.
No i co? Jestem jak swój.
Swój wobec Henia. Dla mnie jest pani teściową. To nie to samo.
Wyprostowała się.
Jak to nie to samo? Przecież to rodzina.
Rodzina rozmawia. Rodzina uprzedza, pyta, czy wygodnie.
Mam pytać synowej o pozwolenie?
Zawsze to słowo: pozwolenie. Jakby prośba o szacunek była czymś upokarzającym.
Zadzwonić i spytać: Irminko, mogę wpaść w sobotę? To tylko uprzejmość.
Przyszłam do syna!
Którego nie ma.
Ale ty jesteś.
Tak, żyję tu. Chcę wiedzieć wcześniej, jeśli ktoś u mnie bywa.
Wstała, zebrała swój talerz, zabrała torbę, ubrała płaszcz. Ręce jej trochę drżały, nie ze słabości, z urazy.
No dobrze…
Pani Stefaniu, nie chcę konfliktu.
Słyszę.
Chciałabym, żeby między nami było porozumienie.
Porozumienie to znaczy dzwonić i pytać o zgodę?
To znaczy uprzedzać. Tak.
Zapięła płaszcz. Wzięła torbę, w której jeszcze kilka bułek.
Barszcz jest na kuchence rzuciła przy drzwiach. Resztę wyrzuć.
Cicho zamknęła drzwi. Nie trzasnęła. To było gorsze.
Zostałam sama. Barszcz stał na kuchence, w garnku, którego pani Stefania wyjęła z dolnej szafki. Nawet nie wiedziałam, że wie, gdzie go szukać.
Nałożyłam sobie talerz barszczu. Jadłam bez słowa, patrząc przez okno. Był bardzo dobry, nie powiem.
Potem pozmywałam. Przełożyłam garnek na bok, przykryłam talerz z bułkami.
Napisałam do Tamary: Porozmawiałam.
Tamara: I?
Ja: Wyszła obrażona.
Tamara: Ma prawo. Dobrze zrobiłaś.
Odłożyłam telefon. Do wieczora jeszcze kilka godzin. Henio wróci, zobaczy barszcz i bułki i znowu trzeba będzie tłumaczyć się. Pewnie od razu zadzwoni do mamy, jeszcze w butach. Rozmowa będzie wyglądać tak, jak zawsze: Po co tak zrobiłaś?” Ja: Jak tak?” On: Ona chciała tylko pomóc. Ja: Wiem. On: To o co chodzi?”
Wzięłam książkę, usiadłam na kanapie. Tym razem słowa się układały, pomagała cisza.
Henio wrócił po siódmej. Usłyszałam, jak szamocze się z kluczami, potem wchodzi do kuchni.
O, barszcz! Mama była?
Weszłam za nim.
Tak. Usiądź, zaraz podgrzeję.
Odrzucił kurtkę na wieszak i z wyczekiwaniem patrzył na garnek. Był duży, zawsze cieszył się barszczem, a jak coś poszło nie tak, od razu markotniał. Po siedmiu latach znałam już każdy jego odruch. Poznałam, jak czyta wiadomości przed snem, jak codziennie dzwoni do mamy o wpół do dziewiątej, i że nigdy nie powie jej czegoś przykrego.
Podgrzałam barszcz, postawiłam przed nim. Siedziałam po drugiej stronie stołu z herbatą. Opowiadał o rybach, o leszczu, którego złapał Kola, o tym, że powietrze było rewelacyjne. Kiwając głową, czekałam tylko.
Mama zmartwiona? spytał wreszcie, kończąc barszcz.
Trochę.
Rozmawiałaś z nią?
Tak. Henio, musimy porozmawiać.
Odłożył łyżkę, spojrzał na mnie, zamknął twarz.
O czym?
O kluczach.
Cisza.
Irmina…
Proszę, odbierz jej klucze.
Jest moją mamą.
Właśnie dlatego powinna dzwonić, kiedy planuje przyjść. To jest zwykły szacunek dla nas.
Przychodzi do swojego syna.
Wchodzi bez uprzedzenia, kiedy jej nie ma, do sypialni, przestawia rzeczy, gotuje coś, czego nie prosiłam.
No to co.
Henio… zebrałam się. Proszę cię, posłuchaj mnie w końcu. Nie jej mnie. Nie czuję się u siebie. Zawsze się boję, że zaraz ktoś wejdzie. Nawet w kuchni ukradkiem sprawdzam, czy nie przestawiła słoiczków. Tak nie powinno być.
Odchylił się na krześle.
Przesadzasz.
Zamknęłam oczy, potem otworzyłam.
Zawsze tak mówisz.
Bo zawsze tak robisz. Mama przyszła, chciała dobrze, a ty
Ja co?
Znowu robisz z tego tragedię.
Henio. Przyszła bez zapowiedzi, z kluczami, do naszego domu. Przestawiła moje rzeczy, gotowała w mojej kuchni bez pozwolenia. To nie przypadek, to wzorzec.
Wzorzec powtórzył. I co ty chcesz? Żebym powiedział mamie, żeby nie przychodziła?
Żeby zadzwoniła wcześniej.
Jest starszą osobą. Przecież nie będzie się dostosowywać.
Ma siedemdziesiąt trzy lata, nie dziewięćdziesiąt. Dobrze wie, co to telefon.
Ty chcesz, żebym zabrał klucze.
Tak. Proszę.
Wstał, nalał sobie wodę, wypił. Patrzył przez okno.
Irmina powiedział po dłuższej chwili. Przecież wiesz, że ona jest sama. Tata zmarł osiem lat temu. Poza mną nikogo nie ma.
Wiem.
Klucze są dla niej jak poczucie bezpieczeństwa.
Są inne sposoby na poczucie, że nie jest się samemu. Można dzwonić, można odwiedzać po umówieniu. Klucze do cudzej kawalerki to nie to samo. To kontrola.
Cudzej kawalerki rzucił. Czyli obcej?
Naszej. Nie jej.
To moja kawalerka.
To mówił rzadko, zawsze wtedy, gdy argumenty się kończyły. Ostatnia karta.
Tak, twoja.
Cisza.
Nie odbiorę jej kluczy.
Dobrze.
Dobrze? był zdziwiony.
Tak. Przynajmniej wiem, jaką podjąłeś decyzję.
Irmina, nie bądź taka
Jaka?
Zimna.
Nie jestem zimna. Po prostu zrozumiałam.
Co?
Wstałam, wzięłam kubek.
Że wybrałeś odpowiedziałam.
Ja niczego nie wybrałem. Tylko mamy nie chcę skrzywdzić.
Wiem. Mnie można zranić.
Nikt cię nie rani.
Henio zatrzymałam się przy drzwiach czy zapytałeś ją kiedyś, jak to jest mieszkać w miejscu, gdzie każdy z kluczami może wejść? Nie, bo wiesz, jaka byłaby odpowiedź.
Poszłam do pokoju. Nie poszedł za mną.
Słuchałam, jak kręci się w kuchni, potem dzwoni do matki: Mamo, nie przejmuj się Irmina już taka Oczywiście, przychodź kiedy chcesz
Oczywiście, kiedy chcesz.
Siedziałam i słyszałam to. W środku było cicho. Nie bolało, tylko była cisza jak w pokoju, w którym nagle zgasło światło.
Przyszedł potem do pokoju.
Irmina.
Tak.
Nie rozmawiajmy tak.
Jak?
Jak obcy w ciszy.
Usiadł obok. Nie odsunęłam się. Patrzyłam na swoje ręce.
Dzwoniłeś do niej?
Tak, uspokoiłem ją.
Zmartwiła się?
Troszeczkę.
Rozumiem.
Irmina wiem, że ci ciężko, ale mogłabyś być trochę delikatniejsza?
Delikatniejsza…
Ona jest starszą osobą, całkiem sama.
Henio powiedziałam przez sześć lat byłam delikatna. Mówiłam: nic się nie stało, ona dobrze chce. [Zgoda. Zgoda. Zgoda.] I jesteśmy właściwie w tym samym miejscu. Wciąż przychodzi bez uprzedzenia, wciąż gotuje w mojej kuchni, wciąż rozmawia z tobą o moim charakterze. A ty powtarzasz: mamo, kiedy tylko chcesz.
Odsunął rękę.
Ty nie chcesz ustąpić.
Jestem zmęczona ustępowaniem w jedną stronę.
Czyli co? Rozwód?
To padło lekko, jakby liczył, że się przestraszę, ustąpię, powiem: nie, skąd, żaden rozwód.
Nic nie powiedziałam.
Irmina, pytam.
Słyszę.
I?
Nie zamierzam odpowiadać na pytanie zadane jako straszak.
Nie straszę.
Zadajesz je, żeby zamknąć rozmowę. Żeby nie musieć nic zmieniać.
Wstał. Podszedł do okna.
Wszystko komplikujesz.
Może tak
O klucze.
Nie o same klucze chodzi. O to, co za nimi.
Przecież rozmawiam.
Tylko powtarzasz, że ona starsza, sama, że przesadzam. To nie jest rozmowa.
Cisza.
Nie rozumiem, czego oczekujesz.
Po siedmiu latach znowu słyszę to samo.
Wstałam. Wzięłam z półki portfel, klucze. Narzuciłam kurtkę.
Gdzie idziesz?
Przejść się.
Irmina.
Potrzebuję powietrza.
Wyszłam. Na klatce pachniało czyimś obiadem. Zeszłam na dół, wyszłam na podwórko.
Było już ciemno. Latarnie świeciły, liście na asfalcie zrobiły się czarne od wilgoci. Poszłam do parku za rogiem. Tam były ławeczki i spokój.
Szłam i myślałam o sobie. Że stoję w połowie października, w ciemności i szczerze nie chce mi się wracać. Tego nie czułam nigdy dotąd. Prędzej nie chciałam kłótni, rozmów, jego miny. Ale wrócić do domu zawsze. Bo dom to dom.
Teraz nie miałam na to ochoty.
Przystanęłam przy ławce, ale nie usiadłam, była mokra. Po prostu stałam, patrzyłam na ciemne drzewa niewzruszone moim problemem.
Wyjęłam telefon, napisałam do Tamary: On mamie: przychodź kiedy chcesz.
Tamara zadzwoniła po pół minuty.
Dawaj, opowiadaj.
Opowiedziałam krótko. Tamara słuchała.
Irmina, powiem ci teraz szczerze i możesz się obrazić. Docaniam, że żyjesz w jego kawalerce. To ważne. Będziesz zawsze tylko gościem. Długoterminowo ale gościem.
Wiem.
Nie, nie wiesz. Gdybyś wiedziała, już byś coś zrobiła. Henio nigdy jej nie odbierze kluczy, bo klucze to nie matka. To sygnał, że mieszkanie jest jego. Ty jesteś przyjezdna. On zawsze ma dokąd wrócić, a ty nie bardzo.
Milczałam.
Irmina.
Słyszę.
I co dalej?
Nie wiem. Jeszcze nie wiem.
Nie musisz się spieszyć. Przemyśl.
Jeszcze chwilę postałam. Nie wracałam od razu do domu, tylko skręciłam w boczną ulicę. Mijałam kilka sklepów, w jednym z nich światło świeciło. Sklep z narzędziami.
Weszłam. Pachniało gumą i metalem. Przesuwałam ręką po półkach, nie szukając niczego szczególnego, aż zatrzymałam się przy zamkach. Długo przyglądałam się opakowaniom, wzięłam jeden zamek do ręki, potem drugi. Dobry zamek, trzy klucze w komplecie. Spojrzałam na cenę: 160 złotych.
Stałam jeszcze chwilę, w końcu odłożyłam jeden, zabrałam drugi i poszłam do kasy.
W domu Henio siedział w salonie. Spojrzał na mnie.
Gdzie byłaś?
Chodziłam.
Długo.
Tak.
Odwróciłam się, postawiłam foliowy worek na stole, nalałam wody, powoli schowałam worek do szafki pod zlewem.
Henio wszedł do kuchni.
Co kupiłaś?
Nic szczególnego.
Kiwnął głową. Zaparzył sobie herbatę. Stał przy oknie.
Irmina zaczął. Myślałem, kiedy cię nie było.
I?
Rozumiem, że ci niewygodnie. Ale mama nie da się jej zmienić.
Wiem.
Może po prostu zaakceptujemy to?
Zaakceptujemy
Cóż, przychodzi, to niech przychodzi. Przynajmniej barszcz, drożdżówki uśmiechnął się lekko.
Henio powiedziałam ja nie zaakceptuję tego.
Więc nie wiem, co powiedzieć.
Nie musisz nic mówić. Zrób coś. Rozmawiaj z matką jak trzeba, powiedz jej o zasadach. Niech nie przychodzi bez zapowiedzi, nie zmienia rzeczy bez pytania.
Obrazi się.
Może.
Jest stara.
Ty słyszysz, co mówisz? Że wiek usprawiedliwia wszystko?
Nie o to mi chodzi.
To o co?
Odłożył kubek, patrzył na mnie długo.
Jeśli ci tu tak źle, to może powinnaś się zastanowić, czy to ma sens?
Zadrżało we mnie coś. Nie pękło, tylko zamarło jak woda przed zamarznięciem.
Proponujesz, żebym się wyprowadziła?
Proponuję, żebyś przemyślała.
Dobrze powiedziałam. Przemyślę.
Poszłam do sypialni, położyłam się. Nie czytałam, leżałam w ciemności i słuchałam telewizora z salonu. Henio w końcu wyłączył telewizor, poszedł do łazienki, wrócił, położył się.
Śpisz?
Nie.
Irmina, nie rób tak.
Przemyślam, co mówiłeś.
Westchnął, po chwili już spał.
Rano wstał o ósmej, zjadł śniadanie, pojechał z Kolą na działkę. Będę wieczorem zadeklarował. Kiwnęłam głową.
Zaparzyłam kawę, usiadłam. Otworzyłam szafkę pod zlewem, wyjęłam worek z nowym zamkiem, położyłam na stole. Długo patrzyłam.
Wyciągnęłam telefon i napisałam do sąsiada z dołu, pana Wojciecha: Czy byłby pan dziś wolny? Chciałabym wymienić zamek w drzwiach wejściowych.
Mam czas po jedenastej. Zamek jest?
Jest.
To proszę dać znać przed.
Dopijałam powoli kawę, oglądając z okna gołębia na parapecie może tego samego, może innego.
Pan Wojciech przyszedł punktualnie. Wysoki, przygarbiony, z wielką skrzynką narzędziową.
Dzień dobry, pani Irmino. No to gdzie ten zamek?
Podałam mu. Pooglądał, pokiwał głową.
Dobry wybór. Połowa godziny, będzie załatwione.
Poszłam do kuchni, słyszałam, jak usuwa stary zamek, dopasowuje nowy, mruczy coś do siebie.
Zaparzyłam sobie nową herbatę i myślałam Wymieniam zamek w mieszkaniu, które nie jest formalnie moje. Będę miała trzy nowe klucze. Po raz pierwszy w życiu tylko swoje.
Gotowe odtrąbił pan Wojciech z przedpokoju.
Trzy klucze. Proszę sprawdzić.
Spróbowałam wszystko chodziło lekko.
Stary zabrać?
Nie trzeba.
Zapłaciłam, podziękowałam, wyszedł. Zamknęłam drzwi, chwilę postałam.
Zadzwoniłam do Tamary.
Wymieniłam zamek.
Przerwa.
Henio wie?
Nie.
Kiedy wraca?
Wieczorem.
Irmina, wiesz, że to już następny etap. Już nie chodzi tylko o klucze.
Wiem.
Na pewno tego chcesz?
Chcę mieć własne drzwi.
To formalnie jego mieszkanie.
Wiem. Ale myślę, co dalej.
Znowu cisza na linii.
Myślisz o rozwodzie.
Tak.
Dam ci kontakt do prawnika.
Zanotowałam. Trochę się bałam, ale nie bardzo. Tamara powiedziała: To znaczy, że już wszystko dawno w środku zamknęłaś, tylko nie pozwalałaś sobie tego przyjąć.
Może tak. Stałam w przedpokoju naszego mieszkania, trzymałam w dłoni trzy nowe klucze i patrzyłam na drzwi z nowym zamkiem.
Henio wrócił po szóstej. Słychać było, jak próbuje otworzyć starym kluczem, potem drugim, jeszcze raz. Dzwonek do drzwi.
Nie otworzyłam od razu.
Irmina, zamek nie działa.
Wiem. Zmieniłam go.
Chwila ciszy.
Co?
Zmieniłam zamek, Henio.
Otwórz proszę.
Otworzyłam. Stał z torbą, spojrzał na mnie.
Zmieniłaś zamek.
Tak.
W moim domu.
Tak.
Dlaczego?
Weszłam do kuchni, on za mną.
Bo nie chcę już sytuacji, w których ktoś wchodzi bez pozwolenia.
To mój dom.
Mówiłeś to wczoraj.
Irmina! Wiesz, co zrobiłaś? W moim mieszkaniu?
Wiem.
Mamy klucze już nie będą działały.
Tak.
Usiadł. Pierwszy raz wyglądał na bezradnego.
Naprawdę chcesz rozwodu?
Tak.
Z powodu kluczy?
Nie kluczy. Siedmiu lat rozmów, w których zawsze wybierałeś mamę. Tego, co mówiłeś: Zaakceptuj to. Tego, co wczoraj: może nie powinnaś tu mieszkać. Przemyślałam. Masz rację nie powinnam.
Długo patrzył w stół.
Nie żartujesz.
Nie.
Porozmawiajmy spokojnie.
Rozmawialiśmy siedem lat.
Nie można tak po prostu
Ja nie po prostu. Długo do tego dochodziłam. Ty nie widziałeś, bo nie chciałeś.
Potarł dłońmi twarz. Chodził po kuchni.
Co teraz?
Umawiam się z prawnikiem. Mieszkanie twoje. Swoje rzeczy wezmę, potrzebuję czasu.
Ty już od dawna nad tym myślałaś.
Chyba tak…
Mama… przerwał. Zadzwonię do niej.
Wyszłam do pokoju. Zaczynało się ściemniać, światło latarni wpadało przez okno. Zabrałam książkę, drobiazgi do torby wszystko spokojnie, bez pośpiechu.
Z kuchni dolatywał jego cichy głos. Rozmawiał z matką.
Za oknem druga połowa października przechodziła w noc. Miasto żyło swoim życiem, nie zwracając uwagi na tę małą historię na czwartym piętrze. A ja trzymałam trzy klucze. Pierwszy raz na pewno tylko moje.
Telefon zawibrował. Tamara: Jak się czujesz?
Pomyślałam chwilę. Napisałam: Cicho.
Odpisała: To dobrze. Cisza to początek.
Może tak. Odłożyłam telefon. Jutro czeka mnie dużo spraw telefon do prawnika, oglądanie ogłoszeń mieszkań do wynajęcia, planowanie Przed sobą mnóstwo trudnych, papierowych rzeczy.
Na półeczce w korytarzu leżały trzy klucze. Obok klucz Henia, niepasujący do nowego zamka.
Henio wyszedł z pokoju, zatrzymał się w drzwiach.
Irmina, jesteś pewna?
Patrzyłam na niego, na jego zmęczoną twarz, okrągłe ramiona, ręce w kieszeniach. Znałam tego człowieka siedem lat. Znałam jego lęki, przyzwyczajenia, miłość do matki, która była tak duża, że nie zostawało miejsca na resztę.
Jestem.
Pokiwał głową, powoli, jak ktoś, kto przyjął fakt, choć się z nim nie godzi.
No dobrze powiedział cicho. No dobrze.
I to słowo zawisło między nami, koło nowego zamka, trzech kluczy i płaszcza na wieszaku. Nie wiem, czy oznaczało zgodę, zmęczenie czy coś jeszcze, na co nie znam słowa.
Wzięłam torbę.
Prześpię się u Tamary.
Dobrze.
Zamknęłam drzwi. Zamek kliknął lekko, bez oporu. Dobry zamek, jak mówił pan Wojciech.
Irmina powiedział Henio za moimi plecami.
Odwróciłam się.
Zadzwonisz?
Patrzyłam długo.
Tak powiedziałam. Zadzwonię.
I zeszłam po schodach na dół.
